Lokaal bestuur is ingewikkeld. Naast gemeente, provincie en rijk heb je tegenwoordig streek, regio, randstad en Europa om rekening mee te houden.
Burgemeester Gerrit Goedhart van Noordwijkerhout zet uiteen waarom de Bollenstreek de democratie op streekniveau moet organiseren, wil de streek zichzelf kunnen blijven besturen. Dit is aflevering 12 van het grote bollenstreekdebat, dat elke vrijdag in het Leidsch Dagblad (editie Duin- en Bollenstreek) wordt gevoerd.
Er zijn mensen die weer terug willen naar vroeger, die minder willen regelen. Maar dat zal niet lukken. Want met regels richten we ons leven steeds 'perfecter' in, naar steeds meer individuele wensen. In de discussie over het lokale bestuur wordt de burger vaak genoemd als klant. Maar de gemeente is geen supermarkt waar iedereen zichzelf bedient. In de gemeente moeten gezamenlijke keuzes gemaakt worden, knopen doorgehakt, accenten gelegd, moet nee worden verkocht.
De vraag is steeds, waar de schaarse middelen aan worden besteed. Aan welke verenigingen subsidie? Aan welke bestemmingen de ruimte? Aan welke hinder beperkingen? Aan welke niet zelfredzamen ondersteuning? En - gek genoeg - ook aan welke uitdagingen bestuurlijke aandacht?
Lokale bestuurders moeten zich dus op de belangrijkste beslissingen concentreren. Liggen die bij het vegen van de stoep en het verlenen van het rijbewijs, bij het bedienen van de lokale ondernemer en het subsidiëren van de lokale vereniging? Liggen ze op het terrein van de inrichting van de streek, of op het terrein van het profileren op landelijk, Europees en zelfs mondiaal niveau?
Tegenwoordig worden veel lokale aangelegenheden niet meer lokaal beslist, maar samen met andere gemeenten in zogenaamd 'verlengd lokaal bestuur'. Burgemeesters en wethouders maken samen keuzes, op afstand van hun gemeenteraden. Het is onvermijdelijk, hoe dichter ons land bevolkt en bestuurd wordt, des te meer raken lokale besturen aan elkaar.
Hoe verdelen we nu onze schaarse bestuurlijke aandacht over lokaal en verlengd lokaal bestuur en richten we de besluitvorming zo efficiënt en democratisch mogelijk in? Als wij vinden dat de belangrijkste opgaven in de dorpen liggen, moeten we op dat niveau de beslissingen blijven nemen en controleren. Als we vinden dat we de belangrijkste beslissingen niet zonder omliggende gemeenten kunnen nemen, moeten we ons lokale bestuur op streekniveau organiseren. Kun je dan het beste werken met de huidige dorpsgemeentebesturen met hun onderlinge samenwerkingsverbanden? Of is één 'Bollencollege van B en W' en één 'Bollenstreekgemeenteraad', met bijvoorbeeld dorpsraden, zoals in de Haarlemmermeer, beter?
Die discussie moeten we niet abstract voeren, maar leggen naast de verschillende politieke agenda's die in ons deel van de randstad een rol spelen: die van gemeenten, streek, provincie, verschillende ministeries, Europa en de wereldeconomie. Wat komt er over ons heen en wat willen we ermee? Hoe regelen we dat onze burgers goed bediend worden, dat we geld krijgen voor onze wegen, dat we zelf beslissen of we het zuidelijke bedrijventerrein van Schiphol, annex het centraal woongebied tussen Den Haag en Amsterdam worden, of Bollenstreek annex natuur- en recreatiegebied? Ontwikkelingen komen op ons af. Op welk niveau sturen we?
Het is mijn overtuiging dat als we zelf over de Bollenstreek willen beslissen, we democratie op Bollenstreekniveau moeten organiseren. Met een gemeenschappelijke streekagenda waar de huidige gemeentebesturen voor de verschillende raden controleerbare afspraken over maken, of door het vormen van één streekbestuur met één streekgemeenteraad, die rekening houdt met de dorpen.
Laten we met het eerste beginnen.
Gerrit Goedhart
Burgemeester van Noordwijkerhout,
op persoonlijke titel
Lees meer in het Leidsch Dagblad, editie Duin- en Bollenstreek, van vrijdag.
