Uitspraak van Kifid spannend voor rechtsbijstandverzekeraars

Een uitspraak van financieel klachteninstituut Kifid kan ingrijpende gevolgen hebben voor de betaalbaarheid van rechtsbijstandverzekeringen.

De SP heeft minister Dekker van rechtsbescherming inmiddels vragen gesteld over de beslissing van Kifid dat verzekerden altijd recht hebben op vrije advocaatkeuze, ook als er geen rechtszaak wordt voorbereid.

Kifid deed uitspraak in een zaak die was voorgelegd door een atlete die na een onwelgevallige publicatie rectificatie wilde eisen van een tijdschrift. Zij had daarvoor een sportadvocaat in de arm genomen en wilde dat DAS de rekening van 5.000 euro betaalde. DAS weigerde dat omdat er geen rechtszaak van is gekomen - en dat is bij verzekeraars staande jurisprudentie.

Kifid meent dat op grond van een uitspraak van het Europese Hof vrije advocaatkeuze geldt voor elke fase van een geschil dat kan leiden tot een rechtszaak. DAS is tegen de beslissing van Kifid in beroep gegaan, waardoor die 5.000 euro nog niet betaald hoeft te worden.

Verzekeraars kijken met argusogen naar de uitspraak in beroep. Als de verzekeraar altijd vrije advocaatkeuze moet toestaan, kan dat grote gevolgen hebben voor de betaalbaarheid van rechtshulp. Vandaar ook dat de SP van Dekker wil weten of hij de zaak goed volgt en hoe hij er naar kijkt.

Aanleiding is een verzoek om rectificatie

Hier draait het in eerste instantie allemaal om: DAS wilde kosten die atlete Marloes de Jong* had gemaakt niet vergoeden. De reden: als financieel dienstverlener wilde DAS het door eigen juristen laten afhandelen en er is geen juridische procedure gevoerd. Volgens de voorwaarden is dat laatste een eis voor vergoeding.

Het draait om een interview dat De Jong december 2018 na een triatlon in de Verenigde Staten had gegeven aan het tijdschrift van de Nederlandse Triatlonbond (NTB). Dat verhaal was volgens haar negatief van toon en bevatte onwaarheden en foute citaten met als gevolg reputatieschade en gederfde inkomsten. Om het artikel gerectificeerd te krijgen en/of een schadevergoeding, schakelde zij een sportrechtsadvocaat in. Om diens kosten vergoed te krijgen, meldde zij de zaak juni 2019 aan bij DAS waar zij een verzekering voor rechtsbijstand had lopen. Daarbij wees ze DAS erop dat ze volgens de voorwaarden recht heeft op vrije advocaatkeuze.

Binnen een week reageerde DAS: haar zaak werd opgepakt, maar omdat DAS-juristen dit zelf wel konden behandelen, werd het niet nodig gevonden een externe deskundige in te schakelen. Kosten die De Jong daarvoor had gemaakt of nog zou maken tot aan een rechtszaak, kreeg ze niet vergoed. Volgens DAS had zij op grond van de voorwaarden geen recht op vrije advocaatkeuze bij een buitengerechtelijke procedure. Pas als er geprocedeerd ging worden, zouden haar advocaatkosten worden betaald.

De Jong accepteerde de afwijzing niet en herhaalde haar verzoek. DAS bleef erbij dat in een minnelijk traject geen advocaatkosten worden vergoed. Nadien meldde zij dat aan een rechtszaak werd gewerkt, waarop DAS aangaf dat dan die 5000 euro betaald werden. Maar verlangde processtukken bleven uit (een rechtszaak is er niet van gekomen) en daarom bleef DAS bij hun weigering om te vergoeden.

Getreiterd

De Jong vond dat ze door DAS werd getreiterd en diende een klacht in bij Kifid. Het is inmiddels april 2021 als deze haar gelijk geeft. DAS heeft op onjuiste gronden betaling van haar advocaat geweigerd en moet diens kosten alsnog vergoeden. Van dat tegenwerken is Kifid niet overtuigd.

Een interessante uitspraak die duidelijkheid maakt dat een verzekerde niet alleen recht heeft op vergoeding van kosten van derden voor een juridische procedure, maar óók voor een procedure die niet uitmondt in een rechtszaak, dus een buitengerechtelijke procedure. Bij een conflict dat kan leiden tot een rechtszaak kan een verzekerde in elke fase verlangen dat een advocaat van eigen keuze wordt ingeschakeld en vergoed. Dat is nogal wat, want verzekeraars zetten in eerste instantie altijd eigen - lees goedkopere - juristen en advocaten aan het werk.

Kifid baseert zich op een uitspraak van het Europese Hof van 14 mei 2020 om onder ’gerechtelijke procedure’ óók een buitengerechtelijke procedure te verstaan. Elke fase die in principe kan leiden tot een procedure bij de rechter - dus ook bemiddeling/mediation - valt onder het begrip ’gerechtelijke procedure’ en komt voor vergoeding in aanmerking, concludeert Kifid. De uitspraak van Kifid is bindend, maar DAS is in beroep gegaan en dat heeft een opschortende werking. Andere verzekerden kunnen aan de uitspraak dus geen rechten ontlenenen.

Reactie DAS

,,Door de uitspraak van Kifid wordt er een bijl gelegd aan de wortels van het systeem van rechtsbijstandverzekeringen in Nederland”, reageert DAS in een persbericht. ,,Miljoenen huishoudens maken hier naar volle tevredenheid gebruik van. Wanneer je een beroep doet op je rechtsbijstandverzekering word je doorgaans geholpen door een juridisch specialist of advocaat van DAS. Hierdoor blijft de premie betaalbaar en juridische bijstand voor een zo’n groot mogelijke groep Nederlanders toegankelijk. Door een verruiming van de vrije keuze voor een rechtshulpverlener zoals uitgelegd door Kifid, dreigt de maatschappelijke en solidaire functie van rechtsbijstand voor een grote groep consumenten en ondernemers verloren te gaan.”

Hoewel het volgens DAS lijkt alsof de toegang tot het recht vrijer wordt door verzekerden de keuze te geven tussen een externe advocaat of de juridisch dienstverlener van de rechtsbijstandverzekeraar, zal de toegang tot het recht volgens de verzekeraar juist afnemen omdat de kosten voor rechtsbijstandverzekeraars niet meer betaalbaar én beheersbaar zijn. ,,De verwachting is dat verzekerden met deze verruiming vaker en eerder een beroep doen op een externe advocaat die doorgaans veel hogere kosten in rekening brengt. Hierdoor raakt het verzekerde bedrag eerder op en blijft er minder geld over om bijvoorbeeld te procederen.”

(* gefingeerde naam, Kifid maakt de naam van de atlete om wie het draait niet openbaar)

Wilt u reageren of heeft u hulp nodig van de Ombudsman? Mail ons!

Meer nieuws uit Ombudsman

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.