44.000 dode vluchtelingen krijgen een gedenkteken: ’Er zit geen menselijkheid meer achter’

In Utrecht werden vrijdag de namen al voorgelezen van de slachtoffers, voorzover bekend. Zondag komen de plankjes in Scheveningen te staan op het strand bij de herdenking op Wereldvluchtelingendag.
Utrecht

Sinds 1993 zijn er 44.000 vluchtelingen omgekomen tijdens hun vlucht naar Europa. Duizenden gedenktekens op het Scheveningse strand moeten de slachtoffers zondag een gezicht geven.

Tienduizenden vluchtelingen kwamen om tijdens hun vlucht over de Middellandse Zee of over de landsgrenzen in Oost-Europa. Op de gedenktekens die verrijzen in Scheveningen staan (voor zover bekend) de namen en karakteristieken van de slachtoffers. De actie op Wereldvluchtelingendag is georganiseerd door Migreat, een Europese organisatie die zich bekommert om het asiel- en migratiebeleid.

Sofie Croonenberg van Migreat wil met de actie de omgekomen vluchtelingen uit de schaduw halen. „Nu zijn het vooral cijfers. Er zit geen menselijkheid meer achter.” Bij de 44.000 namen die voorgelezen zijn in aanloop naar de herdenking zijn ook slachtoffers opgenomen die bijvoorbeeld in Nederland zijn gevallen. „Zoals een vluchteling die zelfmoord pleegde in een azc. Die is ook slachtoffer van het hele systeem.”

Ze hoopt dat Nederland internationaal gezien het voortouw neemt om de misstanden aan te pakken, zodat er geen verdrinkingen plaatsvinden met gammele bootjes. „Ja, zeggen sommige mensen dan, ze maken toch zelf de keus om hier naar toe te komen? Dat is waar. Maar ze hebben geen keus. Ze weten donders goed hoe gevaarlijk het is, dat is juist het probleem. De normale route is totaal afgesneden. Maar ze zien geen uitweg meer.”

Lees ook: Voor elke omgekomen vluchteling een plankje, vrijwilligers maken gedenktekens om ze te gedenken

In totaal komen er 6.000 gedenkplankjes met namen op het strand. „Vaak weten we niet wie de slachtoffers zijn. Maar het zal je kleinkind maar zijn”, zegt Croonenberg. „Als ik Ursula von der Leyen van de Europese Commissie zou zijn, dan zou ik me kapot schamen als dit gebeurt aan onze grens. Hoe wil je andere landen nog de les lezen over mensenrechten?”

Papieren grens

Leo Lucassen, hoogleraar migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden, legt uit hoe het komt dat vluchtelingen de gevaarlijke tocht ondernemen. „Het begon allemaal in 1993 toen je zonder visum de Europese Unie niet meer inkwam. Het is een soort papieren grens geworden. En die is heel effectief. Daardoor moeten vluchtelingen steeds groter risico’s nemen om in Europa te komen.” Hij ziet voorlopig geen kentering in het beleid. „Ik zie weinig urgentie om hier tegen op de treden. Kijk naar Denemarken. Die willen helemaal geen asielzoekers meer in hun eigen land en sturen iedereen meteen terug naar landen waar ze een deal mee hebben. Wat er vervolgens gebeurt met die mensen is totaal onduidelijk.” Door die deals worden vluchtelingen zelfs al veel eerder in Afrika tegengehouden en weten zij de Europese grens niet meer te bereiken. ,,Daar hebben we helemaal geen zicht meer op.’’

Verwacht hij dat de gedenkactie op het Scheveningse strand iets zal uithalen? „Ik ben bang van niet. Op korte termijn zal er weinig veranderen. Op de iets langere termijn misschien wel maar dan alleen omdat we een tekort aan arbeidskrachten krijgen.”

Meer nieuws uit Metropool

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.