Dode mug? Maak een foto voor de wetenschap

Gewone steekmuggen opgeplakt voor onderzoek

Gewone steekmuggen opgeplakt voor onderzoek© foto sam boerlijst

Merlin Mulder
Leiden

Doodgeslagen mug? Niet meteen in de prullenbak. Foto’s en vindplaatsen blijken interessante gegevens. Daarnaast worden er vakantiegangers gezocht voor een medisch onderzoek naar muggen. Kortom, de mug is voer voor wetenschappers.

Met de nieuwe app ’Mosquito Alert App’ is iedereen een beetje wetenschapper. Het is een Europese app, waarbij onder meer onderzoekers van de Universiteit Leiden betrokken zijn. Een van die muggenexperts, en aangesloten bij One-Health consortium, is Louie Krol. ,,Voor onderzoek ga ik weilanden, natuurgebieden en gemeenschappelijke ruimtes in. Maar bijvoorbeeld in steden is het lastiger onderzoek doen. In tuinen kom ik niet zomaar. Terwijl die plekken juist interessant zijn, want daar wonen veel mensen die muggenoverlast kunnen ervaren en kan er veel geschikt habitat zijn waar muggenlarven zitten. Muggenlarven hebben stilstaand water nodig, zoals een plantenbak, emmer of regenton.’’

Louie Krol doet onderzoek naar muggen.

Louie Krol doet onderzoek naar muggen.© foto sam boerlijst

In de app delen gebruikers foto’s van muggen, zodat gekeken kan worden welke soorten waar te vinden zijn. Dit kan door bijvoorbeeld een dode mug niet helemaal plat te slaan en dan te fotograferen. De app werkt met fotoherkenning. ,,Wij vangen muggen voor onderzoek en doen ze in de vriezer om te doden, dan zie je details nog goed. Maar ik snap dat dat voor niet-onderzoekers een beetje ver gaat. Niet te hard platdrukken, moet genoeg zijn voor de foto.’’

Twee steekmuggen: links Culiseta annulata (grote steekmug) en rechts Culex pipiens (gewone steekmug)

Twee steekmuggen: links Culiseta annulata (grote steekmug) en rechts Culex pipiens (gewone steekmug)© foto sam boerlijst

Leuk

De app is getest in Amstelveen en Leiden. ,,Nu hopen we dat veel Nederlanders ’m gaan gebruiken zodat we een veel beter beeld krijgen van muggen in ons land. Deze manier van wetenschappelijk onderzoek is erg leuk, omdat je er ’gewone burgers’ bij betrekt. Die krijgen een beter beeld van wetenschap. Ik denk dat het bijvoorbeeld leuk is om met je kinderen te doen.’’ Onder meer Spanjaarden delen massaal foto’s en data in de app. Zo wordt in Spanje in kaart gebracht wat de verspreiding van de Aziatische tijgermug is, die ziektes kan overbrengen.

Is het erg om muggen te doden? Krol vindt dat dat wel meevalt. ,,Als je er thuis last van hebt, omdat ze je bijvoorbeeld uit je slaap houden, mag dat wel hoor. Ik doe dat ook. Natuurlijk vind ik dat muggen een plaats hebben in ons ecosysteem. Ze zijn onder andere voedsel voor dieren, de larven worden door andere waterdieren gegeten zoals libellenlarven, vissen en amfibieën. Maar het gaat mij te ver om te zeggen dat je muggen met een bekertje moet vangen en buiten moet zetten. Zoals je dat bij bijen wel doet.’’

De onderzoekers willen weten waar in steden veel muggen zitten, waar larven leven en hoe vaak en op welk lichaamsdeel mensen gebeten worden. Dit kan allemaal in de app. ,,Waar mensen gebeten worden is voor mijn onderzoek minder interessant, maar er zijn andere onderzoekers die hiernaar kijken. Zo zijn jeukende muggenbulten een allergische reactie op het antistollingsmiddel dat muggen inspuiten, zodat het bloed drinkbaar blijft. De ene persoon reageert hier heftiger op dan de ander. Het kan ook zijn dat je voor de ene muggensoort meer allergisch bent dan voor de andere.’’ Volgens Krol klopt het weetje dat de ene persoon ’lekkerder’ wordt gevonden door muggen dan de ander. ,,Dit heeft onder meer met je co2-uitstoot en lichaamsgeur te maken.’’

Ziektes

Muggen kunnen ziektes verspreiden, zoals Dengue, gele koorts en Chikungunya. Maar de muggen die deze ziektes verspreiden en de ziekten zelf komen hier niet voor. Recent is wel het Westnijlvirus voor het eerst waargenomen in Nederland, in de buurt van Utrecht. Volgens het RIVM is in oktober een persoon met het virus besmet geraakt, en zijn er in november nog zes andere besmettingen geconstateerd. Dit is een virus dat door de veelvoorkomende, gewone steekmug (Culex pipiens) kan worden overdragen tussen vogels, maar ook mensen zijn door de mug besmet. Mensen kunnen andere mensen niet met het virus besmetten.

Die verspreiding van ziektes door muggen, daar willen onderzoekers meer over weten. Zie ook het kader bij dit verhaal. Want hoe meer onderzoek er wordt gedaan naar muggen, des te beter kunnen invasieve soorten worden bestreden. Zo wordt de kans kleiner dat bepaalde tropische ziektes hier in de toekomst voorkomen.

Maar overlast door de gewone steekmug neemt mogelijk ook af door meer onderzoek. Krol: ,,Als we weten waarom ergens in de stad veel muggen voorkomen, kunnen we de oorzaak wegnemen en daarmee muggenoverlast verminderen.’’

Muggenoverlast in Nederland kan naast de app, ook gemeld worden via de site muggenradar.nl. Dit is een onderzoek van Wageningen University & Research. Vooralsnog is hier niet opvallend veel overlast gemeld. Eerder riep deze universiteit op om dode muggen op te sturen in bijvoorbeeld een frisdrankdopje. Hier werd zo massaal op gereageerd, dat er voorlopig genoeg onderzoeksmateriaal is. Mogelijk kunnen er vanaf september weer dode muggen ingestuurd worden.

Wat als je helemaal gek wordt van steekmuggen in de tuin? Krol adviseert om te kijken of er een plek is waar veel larven zijn. ,,Dit is bijvoorbeeld een emmer met water er in. Tik je er tegenaan en zie je kleine puntjes wegschieten, weet je dat het larven zijn. Die potten kan je leeggooien, dat scheelt. Heb je een vijver met larven, kan je ervoor zorgen dat er visjes of amfibieën in komen, die eten die larven.’’

Tegen overlast in huis werken horren voor de ramen en deurenhet beste, weet Krol. ,,Zorg dat ze niet binnen kunnen komen. Word je helemaal lek geprikt, neem een klamboe. Dat werkt goed.’’

De app is te gebruiken voor iPhones en Android-telefoons en te downloaden via de app-stores.

Merlin Mulder

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.