Canopen vertellen over levenslopen

Canopen vertellen over levenslopen
Conservator Lara Weiss in het depot van het Rijksmuseum van Oudheden.
© Foto’s Rob Overmeer
Leiden

Het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden bestaat tweehonderd jaar. Naast de jubileumtentoonstelling en tweehonderd evenementen gaat het museumwerk gewoon door. Fotograaf Rob Overmeer legt vast hoe de onderzoekers van vandaag in het verleden kijken. Deel 10 en slot: Lara Weiss, conservator Egypte, doet onderzoek naar canopen.

Het object: organen in kruiken

Lara Weiss: ,,Voor de Egyptenaren was het belangrijk om hun lichaam te mummificeren voor het hiernamaals. Hun organen werden bewaard in vier verschillende canopen: de jakhals voor de maag, de baviaan voor de longen, de havik voor de darmen en het mannenhoofd voor de lever. Het hart bleef achter in het lichaam. Volgens de Egyptenaren bleven hierin de gedachten achter en deze werden gewogen voor de rechtbank van de waarheid. De hersenen werden met een haak via de neus verwijderd en gingen niet mee de canopen in.’’

Canopen vertellen over levenslopen
Inhoud van een van de canopen van het RMO.

Werk in uitvoering: krantenknipsels en koekkruimels

Lara Weiss: ,,Het RMO heeft 120 canopen in de collectie. Sommige zijn leeg, maar de meeste zijn nog gevuld. Met behulp van monsters en röntgenfoto’s kunnen we exact achterhalen wat er in de canopen zit. Zoals: resten van een lichaam, oliën waarmee ze mummificeerden, stof en andere materialen. Soms komen we krantenknipsels tegen. Dan is er in het verleden gerommeld met de inhoud, maar ook dat is weer interessant. Door de krant te bestuderen komen we meer te weten over de geschiedenis van de betreffende canope. Het verhaal gaat dat er ooit koekkruimels zijn aangetroffen. Een onwetende familie gebruikte de canope blijkbaar als koektrommel.’’

Canopen vertellen over levenslopen
Canope CI 275 (RMO).

Nieuwe geschiedenis: leren van ziektes

Lara Weiss: ,,In ons huidige onderzoek bestuderen we de canopen in een breder kader: archeologen werken samen met medici en biotechnici. De monsters worden in een lab onderzocht. Hierdoor komen we nog meer te weten, bijvoorbeeld over de ziektes uit die tijd. De resultaten van ons onderzoek maken we openbaar, zodat collega-wetenschappers uit de hele wereld hun canopen-collecties hiermee kunnen vergelijken. Daarnaast proberen we een bijdrage te leveren aan de reconstructie van het leven van de Egyptenaren. In de negentiende eeuw werden alle vondsten uit Egyptische graven over de wereld verspreid. Wij proberen dit alles weer bij elkaar te brengen. Niet fysiek, maar digitaal.’’

Lara Weiss werkt samen met het Conopic Jar Project van Prof Rühli uit Zürich om een catalogus te maken van de canopen van het RMO. In het museum zijn diverse van deze canopen te zien.

Meer nieuws uit Leiden