Verdachte praat vaker met slachtoffer

1/2
Amsterdam

Steeds vaker gaan verdachte en slachtoffer met elkaar om tafel als onderdeel van de strafzaak. Noord-Holland is koploper op dit gebied. Hier werden dit jaar al zeventig bemiddelingstrajecten afgerond.

Midden-Nederland scoort met 58 zaken ook goed, de regio Leiden/Den Haag volgt met 52 bemiddelingen. Gemiddeld slagen vier van de vijf bemiddelingspogingen.

Monologen

Dat verdachte en slachtoffer de dialoog kunnen aangaan, is een belangrijke stap voorwaarts, vindt Noordhollandse strafrechter Judith Uitermark. Zij is landelijk coördinator ’mediation in strafzaken’. „Inmiddels mag het slachtoffer mag bij bepaalde ernstige zaken ook wat zeggen. Net als de verdachte. Maar het zijn monologen, waarbij het slachtoffer meestal van achter uit de rechtszaal op de rug van de verdachte kijkt. Regelmatig heb je als rechter het gevoel: ’als deze mensen elkaar nou eens in de ogen zouden kijken, dan kunnen ze in de toekomst verder met elkaar’.”

Bij veel strafzaken is sprake van een relatie tussen verdachte en slachtoffer. Uitermark: „Je buren blijven je buren. Je kunt als rechter een geldboete opleggen als er na tien jaar opgebouwde irritatie klappen zijn gevallen. Maar daarmee los je het conflict niet op.’’

Dat zien steeds meer rechters en ook officieren van justitie in. Zij bepalen of het middel wordt ingezet of niet. ,,Mediation is een kans, geen recht. Na een voorzichtig begin worden nu steeds ernstiger zakenaangemeld, zoals zware verkeersongevallen en zedenzaken.’’ Er is zelfs al bemiddeld na een poging tot moord.

Soft

Uitermark beseft dat mediation misschien soft klinkt. Een verkeerd beeld, meent ze. ,,Het is niet zomaar een ontmoeting, het is een confrontatie. Het vergt moed. Van het slachtoffer, en zeker ook van de verdachte. We worden vaak verrast door de resultaten.’’

Zoals bij de confrontatie van de moeder van een jonge vrouw met de twintiger die haar dood reed. ,,De verdachte had sinds de dag van het ongeval niet meer gelachen. Zo schuldig voelde hij zich over het feit dat een meisje door hem niet meer leeft. De moeder gaf hem toestemming om verder te gaan met zijn leven. Ze zei: ’ik krijg mijn dochter er toch niet mee terug’. Ze gaf hem ook toestemming het graf te bezoeken. En dat terwijl andere nabestaanden nog helemaal niet toe waren aan de confrontatie met de dader.’’

Kippenvel

Kippenvelmomenten. Uitermark: ,,Het zijn niet alleen woorden, het is ook hoe iemand binnenkomt. In dit geval hebben ze elkaar ook omhelsd. Er gebeuren soms dingen die betrokkenen zelf niet zagen aankomen, die niet in woorden te vangen zijn. Je vóelt de oprechtheid.’’

Behalve voor de verwerking kan bemiddeling ook praktisch zijn. Uitermark: ,,Een oudere vrouw van in de tachtig die in een park vlakbij haar woning werd beroofd. Een jongen griste haar handtas uit de mand van haar scootmobiel. Zij probeerde haar tas nog vast te houden en kwam ten val. Juridisch ligt er in zo’n geval alleen diefstal van een tas.’’

Veilig

Bij de mediation bleek dat het slachtoffer zich pas weer veilig zou voelen als die jongen niet meer in het park zou komen. ,,Hij begreep dat. Afgesproken werd dat hij er twee jaar lang niet meer zou komen. Na zo’n gesprek is de kans groter dat een verdachte zich er ook aan houdt. Hoewel de rechter er verstandig aan doet er een gebiedsverbod van te maken.’’

Meer nieuws uit Nieuws