Hoe kan Rivierduinen verder zorgen met honderden medewerkers minder?

,,Minder mensen komen in aanmerking voor specialistische GGZ, waardoor mensen alleen maar verder in de put komen'', vreest de Centrale Clientenraad van Rivierduinen. Archieffoto

,,Minder mensen komen in aanmerking voor specialistische GGZ, waardoor mensen alleen maar verder in de put komen'', vreest de Centrale Clientenraad van Rivierduinen. Archieffoto

Marieta Kroft
Leiden

De instelling voor geestelijke gezondheidszorg Rivierduinen zit middenin een flinke reorganisatie. Honderden medewerkers verliezen hun baan met alle gevolgen van dien voor de jaarlijks gemiddeld 22.000 cliënten. De Centrale Cliëntenraad wees het reorganisatievoorstel aanvankelijk af, maar besloot onlangs na lang wikken en wegen toch in te stemmen.

,,Onder strenge voorwaarden, die ons door de raad van bestuur ook zijn toegezegd.’’ Een gesprek in Kasteel Endegeest met de drie leden van het dagelijks bestuur van de Centrale Cliëntenraad Truus, Caroline, Lars en hun ondersteuner Bart Smith.

Jullie stemden in met het banenverlies?

,,We gaven eerst een negatief advies. Daarna volgde meer spoedoverleg met de Raad van Bestuur. We begrijpen dat Rivierduinen met de rug tegen de muur staat. Vandaar dat we met frisse tegenzin instemden, maar wel onder strenge voorwaarden, die ons ook zijn toegezegd.’’

Wat zijn die voorwaarden?

,,Ten eerste moet er een goede communicatie zijn naar de cliënten. Ze moeten goed worden geïnformeerd over wat er verandert en wat de gevolgen voor hen zijn. Een tweede voorwaarde is dat de cliënt te allen tijde centraal moet staan. Geef de zorg die hij of zij nodig heeft en bouw daar een reservepotje voor op. Het is belangrijk dat niet de euro regeert; de zorg voor de cliënt moet voorop staan. Verder vinden we dat alle cliëntenraden nauw betrokken moeten blijven bij alle veranderingen.’’

Waarom ontkomt Rivierduinen volgens jullie niet aan een reorganisatie?

,,Drie partijen maken het Rivierduinen, net als elke GGZ-instelling in Nederland, erg moeilijk: de zorgverzekeraars, Den Haag en de banken. Tot dit jaar zat Rivierduinen met één zorgverzekeraar om de tafel over de vergoeding voor de geleverde zorg: Zorg en Zekerheid. De zorg die werd geleverd, werd betaald. Nu moet de instelling met alle zorgverzekeraars apart afspraken maken. Ze stellen zich keihard op. De naam Achmea mag je in dit verband wel noemen. Ze komen allemaal met verschillende eisen, die soms ook tegenstrijdig zijn. Ze vergoeden lang niet alle zorg meer. Een voorbeeld: voor een depressie staat een bepaald bedrag. Voorheen was het zo dat als een zorgverlener vond dat er een extra test gedaan moest worden, dan werd deze vergoed. Dat gebeurt nu niet meer. Een ander voorbeeld is de jeugdzorg. Een gesprek met een kind of jongere wordt wel vergoed, maar niet meer een gesprek met de ouders. Rivierduinen is lang doorgegaan met het geven van zorg waarvan ze vond dat die nodig was, zonder te kijken of die zorg ook vergoed zou worden.’’

Ook het rijksbeleid speelt Rivierduinen parten?

,,Den Haag heeft de geldkraan fors dichtgedraaid. Er is begin dit jaar een splitsing gekomen tussen de basis- en de intensievere, duurdere specialistische GGZ. Het rijk vindt dat meer mensen naar de basis-GGZ moeten worden overgeheveld. De zorgverzekeraars hebben daarom meer basis en minder specialistische GGZ ingekocht. Maar wat gebeurt er in de praktijk? Er wordt veel minder gebruik gemaakt van de basiszorg dan verwacht. Waar de mensen dan wel blijven? Een deel blijft steken bij de huisarts of praktijkondersteuner omdat die zorg niet van het eigen risico van de client af gaat. Een deel haakt helemaal af en een deel gaat toch naar de specialistische GGZ omdat dat nodig is. We merken dat huisartsen er nog helemaal niet klaar voor zijn om een goede poortwachtersfunctie te vervullen. Feit is dat minder mensen bij de specialistische GGZ komen en dat terwijl Rivierduinen de afgelopen jaren fors heeft geïnvesteerd in nieuwbouw. Een voorbeeld is Rijnveste achter het Leidse station, waar mensen ook kunnen worden opgenomen. De opnames nemen als gevolg van nieuw rijksbeleid af.’’

Het rijk hevelt de jeugdzorg per 2015 over naar de gemeenten.

,,Ja, zij kunnen dus de zorg inkopen bij Rivierduinen, maar zij hebben wel veel minder geld te besteden dan het rijk had. Voor Rivierduinen is het op dit moment onzeker hoeveel zorg de gemeenten gaan inkopen, waardoor het ook moeilijk is om erop te anticiperen.’’

Ook de banken maken het de GGZ-instelling lastig?

,,Ja. Het is voor Rivierduinen een stuk onzekerder geworden om de geleverde zorg achteraf vergoed te krijgen. Dat was terug te zien in de boekhouding, waardoor de accountants er hun goedkeuring niet over konden geven. Rivierduinen moet geld lenen, want salarissen moeten worden uitbetaald, de gebouwen moeten worden beheerd, enzovoort. Maar zonder goedkeuring van de accountants lenen banken alleen geld tegen een hogere rente. Dit speelt in de hele gezondheidszorg. Accountants hebben er al een signaal over afgegeven.’’

Het is dus vooral door invloeden van buitenaf waardoor Rivierduinen in financiële problemen is gekomen?

,,De problemen spelen bij alle GGZ-instellingen. Bij de een meer dan bij de ander. Misschien had Rivierduinen eerder kunnen anticiperen op de veranderingen. De instelling is te lang doorgegaan met het geven van de zorg die voor de cliënt het beste is. Bedrijfstechnisch was het misschien niet slim, omdat de kans bestaat dat de klap nu dubbel zo hard aankomt. Maar het heeft geen zin om de Raad van Bestuur als schuldige aan te wijzen. Het lijkt wel een tendens in ons land: mensen die geestelijke gezondheidszorg nodig hebben, worden onevenredig hard getroffen.’’

Wat merken de cliënten nu al?

,,Bij de meeste cliënten moeten de veranderingen nog landen. Over een paar jaar weten we pas echt wat de gevolgen zijn. Wij maken ons grote zorgen. De geestelijke gezondheidszorg wordt minder toegankelijk. Minder cliënten kunnen specialistische hulp krijgen, waardoor de wachttijden gaan toenemen. Wat de gevolgen daarvan zijn? Waarschijnlijk raakt iemand verder in de put, waardoor de behandeling uiteindelijk duurder uitpakt.’’

Mensen lang laten aanmodderen, leidt uiteindelijk tot hogere behandelkosten. Dat weet toch iedereen?

,,Ja, iedereen weet dat, maar het is nog niet tot Den Haag doorgedrongen. Uiteindelijk kunnen de maatregelen die het rijk nu neemt, de maatschappij veel geld kosten, maar dan op een andere manier. Dan denken wij niet eens in het worst-casescenario. Dit ís het scenario.’’

Hoe gaan jullie als Centrale Cliëntenraad nu om met alle veranderingen?

,,We houden de vinger aan de pols en blijven scherp en alert. Met andere cliëntenraden in ons land willen we een top 5 maken van zaken waar wij onze grootste zorgen over maken, zoals de continuïteit van zorg en de veiligheid op de afdelingen. Er is hiervoor al contact gelegd met het Landelijk Platform GGZ, de koepel van twintig cliënten- en familieorganisaties in de GGZ.’’

Medezeggenschapsorganen nog niet overal akkoord

Directeuren, receptionisten, maar ook therapeuten en verpleegkundigen verliezen hun baan bij Rivierduinen. ,,Hoewel geprobeerd wordt om zoveel mogelijk de bezuinigingen te laten plaatsvinden bij de ondersteunende diensten, is er niet aan te ontkomen dat dit ook behandelaren treft’’, staat sinds ruim een week op de website van de GGZ-instelling in Leiden en omgeving. ,,De cliënten voor wie iets gaat veranderen, krijgen hierover een brief en worden zoveel mogelijk geïnformeerd.’’

Nog niet op alle afdelingen van Rivierduinen is overeenstemming tussen de directie en de medezeggenschapsorganen. De centrale cliënten- en familieraad zijn onder voorwaarden akkoord. Met de ondernemingsraad (OR) is die overeenstemming er voor een aantal afdelingen nog niet. Dat betreft het Centrum voor Autisme, Kristal (centrum voor mensen met een verstandelijk beperking en psychiatrische problemen) en de GGZ Kinderen en Jeugd.

Op alle overige afdelingen is wel overeenstemming en wordt de reorganisatie doorgevoerd. Het gaat hierbij om de regionale basiscentra Leiden/Duin- en Bollenstreek, Midden-Holland/Rijnstreek, Zoetermeer/Haagstreek en het Centrum Eetstoornissen Ursula.

www.cliëntenraden-rivierduinen.nl

Meer nieuws uit Regio

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.