Vermoorde Leidse pater geëerd in China

Jan van Heel, oftewel ls Hu Yong Sheng, als Franciscaner pater in China.

Jan van Heel, oftewel ls Hu Yong Sheng, als Franciscaner pater in China.© Archieffoto

1 / 2
Binnert Jan Glastra
Changzhi

,,Jezus vraagt ons elkaar lief te hebben en te beschermen. Maar tussen beloven en doen kan een flink gat zitten, zeker in tijden van oorlog.’’ Dat schreef minister provinciaal Rob Hoogenboom van de Fransciscaner orde in een eerbetoon aan pater Aemilianus (Jan) van Heel.

Zaterdag werd het in het Chinese Changzhi voorgelezen tijdens de onthulling van een gedenksteen en tentoonstelling voor de in juni 1907 geboren zoon van een Leidse schoenmaker, die er de bescherming van vluchtelingen in 1938 met de dood moest bekopen.

De liefde voor China brandde in Van Heel, dat weet Hoogenboom zeker. Niemand werd er destijds heen uitgezonden, schrijft hij, behalve op uitdrukkelijk eigen verzoek. Amper twee jaar na Van Heels komst vielen de Japanners binnen. Hij vluchtte niet, schrijft Hoogenboom, maar probeerde te helpen. ,,Daarvoor is liefde, toewijding, trouw en moed nodig.’’

Het gaat mis als de Japanners vrouwen en meisjes komen opeisen die zich bij de missiepost verschuilen. Van Heel weigert en zou een soldaat fysiek tegen de grond gewerkt hebben. ,,Ik denk dat dat uiteindelijk de belangrijkste reden was dat ze hem de daaropvolgende nacht gedood hebben’’, zegt Vincent Hermans van de Mgr. Schraven stichting, die het verhaal van Van Heel ontdekte tijdens de voorbereidingen van een Chinareis voor de herdenking van Schraven, die destijds samen met acht andere missionarissen door de Japanners werd vermoord. ,,Dat was een kwestie van gezichtverlies.’’

De dood van Van Heel, in China bekend als Hu Yong Sheng, was voor de buitenwereld lange tijd niet meer dan een overlijdensbericht in de Leidse Courant en paar obscure aantekeningen in de archieven van de Franciscanen. Na de oorlog was, zeker uit China, weinig informatie voorhanden. Het zakt weg. ,,Zo gaat het soms helaas’’, zegt Hoogenboom. Hij is er op 17 oktober, de sterfdag van Van Heel, bij als de Chinareis van de Mgr. Schraven stichting het nieuwe graf aandoet om het te wijden.

Ook Roland van den Berg, van 1986 tot 1992 ambassadeur in China, is blij dat Van Heel nu dan toch een herdenkingssteen krijgt. Tijdens zijn ambassadeurschap kreeg hij een brief van Song Min Hui uit Changzhi, met het verzoek om Nederlandse informatie over de dappere pater Hu, en het verzoek om de grote dankbaarheid voor diens heroïsche dood aan diens familie en vrienden te brengen.

,,U zult begrijpen dat ik zeer ontroerd was door deze brief’’, schreef Van den Berg in een toespraak die bij de plechtigheid eveneens werd voorgelezen. ,,Het is daarom tot mijn grote tevredenheid dat nu - 110 jaar na zijn geboorte - een passend gedenkteken gemaakt is voor deze dappere Hollander, die zijn leven gaf om de Chinese bevolking te beschermen tegen een buitenlandse agressor. Het markeert een trotse pagina in de lange geschiedenis van de relaties tussen de volken van China en Nederland.’’

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.