'Winnaar van de Tour, dat ben je je hele leven'

Aad Rietveld
Rijpwetering

Joop Zoetemelk (68) is weer helemaal ’hot’. De wielervedette leent, 35 jaar na zijn overwinning in de Tour de France, zijn gezicht aan een supermarktreclame. Hij kreeg de Legion d’Honneur, de hoogste Franse onderscheiding, en is deze week eregast bij allerlei evenementen. ’Onze’ Joop over ouder worden, hoogte- en dieptepunten in zijn leven en over waarom hij zijn gele trui op Marktplaats zette.

Weer ’hot’

,,Ik word altijd wel herkend, maar de laatste weken is het wel heel erg. Dat zal wel met die Jumbo-reclame te maken hebben. Daar zeg je dan een beetje snel ’ja’ tegen en voordat je het weet, zie je je gezicht in allerlei reclames en op posters terug. Dus vanzelf word je dan weer vaker aangeklampt. Als je hier rondloopt (hij logeert in een hotel in hartje Utrecht, red.) dan zijn het vooral de wielerliefhebbers die je aanspreken. Ook in Frankrijk word ik vaak herkend, vooral bij wielerwedstrijden. Want Tourwinnaar, dat ben je voor je hele leven. De Tour is nu eenmaal het grootste wielerevenement, dat door alle sportliefhebbers wordt gevolgd.

Nee, ik vind het meestal niet echt vervelend. Dat wordt het pas als ze lastig worden, je blijven aanklampen, maar de meesten zijn na een foto of een handtekening wel tevreden. Tja, de tol van de roem.’’

Frankrijk

,,Daar woon ik al sinds ’73. Ik heb de overgang naar Frankrijk nooit als groot ervaren. Dat kwam: ik was jarenlang meer weg dan thuis, altijd bij allerlei wielerkoersen.

Ik woon er heel rustig. We hebben een alleenstaande woning, ik heb m’n eigen damherten en kan vanuit mijn raam naar de eekhoorntjes in het bos kijken.’’

Marktplaats?

,,Dat was een geintje. Bij de Jumbo hadden ze die zegeltjesactie, dat je kon sparen voor een replica van de gele trui. Ze belden dat ze een grap wilden uithalen: dat de mijne op Marktplaats zou worden aangeboden ’wegens gebrek aan kastruimte’. Maar ik woon in Frankrijk en wist niet wat Marktplaats was. Ze legden het uit, verkoop via internet, en dat die trui zogenaamd naar de hoogste bieder zou gaan. Allemaal voor de extra reclame. Ik zou mijn echte trui toch nooit wegdoen, ben je gek.’’

Toen en nu

,,De Tourstart van tegenwoordig is, vergeleken met toen, een wereld van verschil. Bij de proloog in Leiden in ’78 was er twee dagen voor de start nog helemaal niks te doen. Hier in Utrecht zijn ze nu al maanden van tevoren bezig met aftellen, de hele stad staat er helemaal in het teken van. Het is zo groot en massaal geworden. Er zijn ook veel meer mensen die aan wielrennen doen. Gisteren was er een toertocht, kwamen er 150.000 mensen op af! Allemaal sportliefhebbers. Zo mooi om te zien. En ik voelde me in de massa toch op m’n gemak. Iedereen fietste in z’n eigen tempo, nergens hoorde je gescheld, er was geen gedrang. Dat vind ik nou mooi.

Wel heel opvallend dat er geen een goedkope fiets meer bij is, ze hadden allemaal de laatste modellen!’’

Tweedehands

,,Ik ben zelf relatief laat gaan wielrennen. In mijn jeugd was ik een fanatiek schaatser, maar ik wilde ’s zomers ook wat gaan doen en bovendien had je niet elke winter ijs. Ik kreeg m’n eerste – tweedehands – racefiets toen ik zestien was. Dat kwam, ik werkte op m’n vijftiende in de bouw, en mijn moeder zag de bui al hangen. Ze dacht: die bouwvakkers onder elkaar, die gaan na het werk natuurlijk een biertje doen en een shaggie rollen. Ze waarschuwde me om dat niet te doen en beloofde me voor m’n zestiende verjaardag een racefiets als ik niet zou gaan roken en drinken.

Ze wist die fiets zelf op te duiken. Het was dan wel een tweedehandsje, maar ze deed het wel. Een kapitaal? Nee, dat geld kon er wel af. Er werd door onze ouders goed voor ons gezorgd.’’

Aanhaken

,,Op een zondag zag ik in Rijpwetering een hele ploeg renners van Swift (Leidse ren- en toervereniging, red.) voorbij rijden. Ik onthield gewoon hoe laat dat was, want ik dacht: ze zullen volgende week rond dezelfde tijd wel weer langsrijden. En dat was ook zo.

Die volgende zondag stond ik klaar en ben ik aangehaakt. Na afloop, bij een verzamelpunt in een café, ben ik meteen lid geworden van de club en trainingswedstrijden gaan volgen. Ze zeiden: ’Ga je clublicentie maar halen, dan kun je ook aan landelijke wedstrijden meedoen’. Want ze zagen dat ik wel aardig kon fietsen. Vanaf dat moment is het vrij snel gegaan. Zo is het eigenlijk gekomen.’’

Tegeltjeswijsheden

,,Sommige dingen die ik ooit heb gezegd, komen telkens als een boemerang terug. ’Parijs is nog ver’, ja, dat is zo’n uitspraak. Daarmee bedoelde ik dat, al lig je aan kop, er nog van alles tussen kan komen. Eén val, een blessure, en je bent weg. Dat is me ook wel eens gebeurd. Ik reed in het geel, had een flinke voorsprong, maar toen kwam er een valpartij. En dat bedoel ik. Je bent er niet voordat je bij de finish bent.

’De tour win je in bed’, daarmee wilde ik maar zeggen dat je tussendoor zoveel mogelijk moet rusten. Dat heb ik ook altijd gedaan. Vroeger was de Tour lang niet zo’n spektakel als nu, we hadden geen busjes en er waren geen dranghekken. Als je stopte, stond je meteen midden op straat tussen het publiek. Ik wilde altijd zo gauw mogelijk naar het hotel om te rusten. De Tour is een hele zware wedstrijd en die rust heb je hard nodig.’’

Start in Leiden

,,Ik herinner me de Leidse Tourstart in ’78 nog goed, ik was zelf ook een beetje bij de organisatie betrokken. Heel knap zoals Joop Riethoven (destijds voorzitter van Swift, de man die de proloog naar Leiden haalde, red.) dat toen voor elkaar heeft gekregen, want hij was toch maar een amateur. Dat waren we trouwens allemaal.

Het liep allemaal helaas niet zo leuk af. Dat die reclameborden van de Leidse sponsors weg moesten, was tot daar aan toe. Dan had Joop de Tourreglementen er van tevoren maar op moeten naslaan

Maar dat de uitslag van die hele proloog achteraf ongeldig werd verklaard omdat het wegdek door de regen te nat zou zijn geworden, dat vond ik grote onzin. Vorig jaar, bij de etappe Roubaix, zijn Contador en Froome ook gevallen. Dan hadden ze ook wel kunnen zeggen dat die etappe moest worden geschrapt. Nee, daar was ik het totaal niet mee eens.

Voor de organisatie in Leiden was het toen triest. En natuurlijk voor Joop helemaal (Riethoven kreeg daags voor de proloog een hersenbloeding en kon derhalve niet bij de start zijn, red.).’’

Joop Riethoven

,,Ik kon altijd goed met hem opschieten. Ja hoor, ik ben hem tot het laatst blijven opzoeken. Dat was een kleine moeite, als ik toch bij de familie in Rijpwetering langsging kon ik makkelijk even in Leiden afslaan. Hij is wonder boven wonder nog 92 geworden. Want hij lette nooit op z’n eten, een gebakje, een stuk worst: hij was een gezelligheidsmens.’’

Zoetemelk classic

,,Volgend jaar is alweer de tiende editie. Het evenement groeit nog elk jaar, maar eigenlijk is de bezetting vanaf het eerste jaar al goed geweest. Ik ben alle jaren aanwezig geweest. Als het even kan, blijf ik dat doen. Je weet de datum van tevoren, dus je kunt er op inspelen. Zo lang de gezondheid goed blijft, blijf ik ervoor overkomen. Dan maak ik er meteen weer een familiefeestje van.’’

Rijpwetering

,,Ik kom nog regelmatig in Rijpwetering. Mijn zoon kwam er als kind ook altijd graag. Lekker fietsen, vissen vangen, slootje springen, je kunt er meteen de polder in. Net als wij vroeger deden. Ja, er staat nu een standbeeld van me. Nog geen eigen straat? Nou, er bestaat wel een Joop Zoetemelkpad, het fietspad tussen Rijpwetering en Roelofarendsveen.

Ik ga er niet meer wonen, dat niet. Of ik er wel begraven wil worden? Nog nooit bij stilgestaan.’’

Blijven sporten

,,Ik ben nog steeds zoveel mogelijk in beweging en eigenlijk altijd wel bezig, is het niet met fietsen, dan wel met hardlopen. Het lijf vraagt er ook om. Als ik een paar dagen niet heb gesport, voel ik me niet goed. Een mens moet ook in beweging blijven. En je moet je gewicht in de gaten houden. Als je niks doet, word je vanzelf dikker, daar vorm ik echt geen uitzondering op.’’

Ouder worden

,,Ik merk het echt wel dat ik ouder word. Je komt er niet onderuit. Je moet ermee leren leven. Als ik nu ga fietsen, ben ik na twee uurtjes wel klaar, waar ik vroeger geen moeite had met vier uur. Maar goed, ik fiets al lang voor m’n plezier en hoef me niet opgejaagd te voelen. En dan fiets ik het liefst alleen. Ik ben niet zo’n groepsmens.’’

Nieuw begin

Wat niemand wist, totdat zijn levensverhaal in boekvorm uitkwam (2011) is dat Joop heel wat ongelukkige jaren achter de rug heeft, omdat zijn vrouw alcoholiste was. Pogingen om te scheiden mislukten, de dominante schoonfamilie overblufte hem. Zonder haar zou hij een nog veel grotere carrière hebben gehad. Zijn vrouw stierf in 2008 en Joop heeft alweer jaren nieuw levensgeluk gevonden bij Dany.

Joop Zoetemelk: ,,Mijn biograaf zei: ’Als je een biografie schrijft, moet het wel een echte zijn. Dan kun je niet het ene wel en het andere niet vermelden’.

Ik hoop dat het bij de mensen goed is overgekomen. Ik denk het wel, gezien de reacties. We praten er thuis eigenlijk niet meer over.

Tegenslag hoort bij het leven, dat weet je gewoon, maar ik kan het allemaal nu gemakkelijk van me afzetten.

Of ik nu van de hel in de hemel ben terechtgekomen? Jij zegt het, maar zo is het ook. Ik heb een nieuw leven opgebouwd en het vroegere aan de kant gezet. We hebben ook een nieuw huis gebouwd, ik ben met mijn huidige vrouw gewoon helemaal opnieuw begonnen. Daar houden we het maar op.’’

Gelukkig?

,,Ik ben gelukkig, jawel. Natuurlijk. Ik heb alles wat ik nodig heb. Een goede gezondheid. En een lieve vrouw, ja, ja, dat ook.’’

Meer nieuws uit Leiden

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.