Jeugdgevangenis Teylingereind bestaat 20 jaar

Esther Overweter, directeur van de jeugdinrichting Teylingereind, staat bij een soort rotonde waar gedetineerden uit meerdere vleugels voorbij komen als ze naar school gaan.© Foto Hielco Kuipers

Roy Hazenoot
Sassenheim

Een mini-maatschappij noemt Esther Overweter, directeur van Forensisch Centrum Teylingereind in Sassenheim, de op een na grootste jeugdinrichting van Nederland. „Alles wat je in de Randstad op straat ziet, loopt ook hier rond.”

Voor jongeren die iets hebben misdaan is Teylingereind in Sassenheim niet, zoals de naam een beetje doet vermoeden, het einde, maar juist een nieuw begin. Pubers en jongvolwassenen worden niet meer zoals vroeger alleen maar opgesloten om ze te straffen en tijdelijk uit de samenleving te halen. Het verblijf in de jeugdgevangenis, zoals Teylingereind in de volksmond heet, is anno 2017 gericht op de terugkeer van gedetineerden in de maatschappij.

„Wij zien de jongere als iemand die uiteindelijk ook weer in de samenleving wil meedoen”, zegt de directeur. „Vandaar ons motto: meedoen, dat wil jij toch ook?”

Geweld

Geweld is de meest voorkomende reden waarom de jongens (meisjes zitten in een andere inrichting) in Teylingereind zitten. De gevangenis heeft plaats voor 92 gedetineerden. Daarvan zijn tachtig plekken gevuld. Voor elke gevangene zijn zo’n drie personeelsleden nodig. Van bewakers tot assistentes en van leraren tot verpleegkundigen.

„We zitten niet vol. Dat past binnen de landelijke trend. Van de 550 plekken in Nederland staan er honderd leeg. Tien jaar geleden was er nog ruimte voor tweeduizend jongeren. Dit komt omdat er minder jeugd is dan vroeger, er alternatieve maatregelen zijn zoals huisarrest in combinatie met een enkelband en omdat de samenleving veiliger is geworden.”

De 14- tot 23-jarigen die wél worden opgesloten, komen in een special traject met behandelingen en scholing. Het succes van het programma laat zich op een aparte manier zien. „Na een jaar zie je het effect van de behandeling pas. Jongeren die korter zitten en dus ook korter worden behandeld, zien we vaker terug in onze inrichting.”

Vergeten kinderen

„Er zitten hier ook vergeten kinderen”, zegt Overweter. „Dat zijn jongens van wie de ouders niet of nauwelijks langskomen. Ze schamen zich dan te erg voor de daden van hun kinderen. Hierdoor zijn ze het geloof in hun kind kwijt. Daarnaast zit de inrichting op een ingewikkelde plek. Met het openbaar vervoer kom je hier niet makkelijk en al dat reizen kost natuurlijk geld – dat heeft niet iedereen.” De inrichting zet in dit soort situaties alles op alles om de ouders alsnog in contact te brengen met hun kinderen.

Niet alleen familie, maar ook vrienden en vriendinnen mogen twee keer per week langskomen. Zelfs intiem contact is mogelijk. „Als er sprake is van een serieuze relatie en als de vriendin van de gedetineerde meerderjarig is of toestemming van haar ouders heeft, dan mogen ze zonder begeleiding bij elkaar zijn. Maar dat komt heel weinig voor. Ik heb het twee of drie keer meegemaakt sinds ik hier ben.”

Smokkelen

Bezoek is belangrijk, maar is tegelijk de achilleshiel van de beveiliging. Om het terrein staan hoge muren en om binnen te komen moeten familie en vriendinnen door poortjes zoals we die kennen van Schiphol. Naast informatie over de buitenwereld nemen de bezoekers echter ook smokkelwaar mee. „We hebben veel last van de moderne techniek. Tegenwoordig zijn telefoons zo klein als een theezakje en zijn ze gemaakt van plastic. Hierdoor komen ze gewoon door de detectiepoortjes.”

Volgens de directeur speelt het detentiecentrum een kat- en muisspel met de smokkelaars. Ook wordt op de klassieke wijze smokkelwaar de gevangenis in gebracht. „Drugs worden gewoon over het hek gegooid. Dat is heel vervelend.”

Niet alleen de wijze waarop de gevangenen hun tijd doorbrengen is de afgelopen twintig jaar veranderd, maar ook de organisatie van de inrichting is verbeterd. „We zijn veel professioneler geworden. De werknemers die met de jongeren te maken hebben, zijn allemaal op hbo-niveau geschoold.”

2037

Of Teylingereind het jaar 2037 gaat halen, is de vraag. „Opsluiten wordt gezien als een zwaar middel. Misschien zijn jongeren wel gebaat bij een andere maatregel. In Groningen vindt op dit moment een proef plaats waarbij gedetineerden bij goed gedrag meer vrijheid kunnen verdienen en buiten de gevangenis werken. We moeten wachten op de resultaten daarvan. Ik denk dat we in Nederland uiteindelijk twee grote inrichtingen overhouden, in plaats van de huidige vijf.”

Omdat Teylingereind qua grootte bij de top van Nederland hoort, maakt de Sassenheimse gevangenis een goede kans om de sluiting van drie inrichtingen te overleven. Toch is Overweter daar niet zeker van. „Logica is niet altijd leidend bij dit soort besluiten. Er zijn veel factoren die meespelen, zoals de werkgelegenheid in de regio. Dat krijg je als het een politieke aangelegenheid is.”

Meer nieuws uit Duin- en Bollenstreek

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.