Leids project filmt 100 jaar in Indonesië

Janneke Dijke
Leiden

De straat in Jakarta staat elke vier jaar weer voller met huizen: woninkjes waar je je amper in kunt omdraaien. Een overheidsgebouw verrijst autoritair gelegen op een heuvel. Een rit door een dorp in de bergen duurt anderhalf uur, maar gaat elke keer iets sneller omdat het asfalt oprukt. In een winkeltje worden gesprekken gevoerd over wat er te koop is en waar dat voor gebruikt wordt. Zomaar een greep uit de honderden uren filmmateriaal die het KITLV de afgelopen twaalf jaar maakte in Indonesië.

’Recording the future’ heet het project dat het dagelijks leven in Indonesië vastlegt. Het heeft iets weg van Seven Up, het BBC-project waarbij een vaste groep Britten elke zeven jaar geïnterviewd wordt. Alleen staat bij het project van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde in Leiden niet een persoon, maar een plaats centraal. ,,Ik wil die plek zien ontwikkelen’’, aldus onderzoeker Fridus Steijlen. Jarenlang interviewde hij mensen in het kader van ’oral history’, de mondelinge overdracht van geschiedenis. ,,We renden hijgend achter mensen aan: straks zijn ze er niet meer. Bij ’Recording the future’ beginnen we op tijd.’’

Kruispunt

Samen met Indonesische collega’s bezoekt hij elke vier jaar acht plaatsen, waaronder een stadskampong in Jakarta, het plattelandsdorp Delanggu op Java, de stad Payakumbuh op Sumatra en het bergdorp Bittuang op Sulawesi. ,,Op een vast kruispunt filmen we om de twee uur een half uur lang. Vier jaar later doen we dat weer, op exact dezelfde tijdstippen.’’ Daarnaast maakt de cameraploeg een wandeling langs een vast traject. ,,Tijdens de wandeling voeren we gesprekken met mensen die we tegenkomen: wat verkoop je, leg eens uit wat je daarmee kunt doen, hoeveel kinderen heb je. Je probeert met vreemde ogen te kijken. Ik verwacht dat onze locaties er over vijftig jaar heel anders uit zien.’’ Een derde opname wordt gemaakt vanaf een pick-uptruck die een vaste route rijdt, of vanuit een boot op een rivier. ,,Zo kunnen we laten zien hoe kuststroken veranderen, en bijvoorbeeld of mangrovebossen in het oerwoud verdwijnen.’’

Maar het camerateam maakt ook afwijkende opnames. ,,De rechtenfaculteit in Leiden wilde graag aan studenten laten zien hoe een rechtbank in Indonesië werkt. Wij hebben toen op Surabaja een kijkje achter de coulissen gegeven.’’

Financiering

Wat Steijlen betreft duurt het project ’honderd jaar’. De financiering daarvoor heeft hij echter nog niet rond. Binnenkort buigt hij zich over de vraag of hij op de goede weg zit. Zelf ziet hij allerlei voordelen: films van Recording the Future worden door steeds meer wetenschappers gebruikt bij hun onderzoek. ,,We zagen een overheidsgebouw verrijzen op een heuvel. Eén van mijn medewerkers is in ons andere materiaal gedoken: welke uitingen van autoriteit tref je nog meer aan?’’ Een onderzoekster realiseerde zich bij terugkomst uit Indonesië dat ze een bepaalde training van ambtenaren niet goed genoeg had bekeken. ,,Wij hadden er een film over, die ze kon terugkijken.’’ Een ander leefde zich voorafgaand aan haar reis naar Indonesië in met behulp van filmmateriaal van Recording the Future.

Op donderdag 6 november geeft Fridus Steijlen bij Studium Generale een lezing over het project, 19.30 uur in de universiteitsbibliotheek, Witte Singel 27.

Meer nieuws uit Leiden

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.