Leids initiatief voor nieuwe leerlijn: Jezelf leren kennen tijdens schooltijd

Janneke Dijke
Leiden

Leidse mensen uit het onderwijs en daarbuiten pleiten voor de landelijke invoering van een nieuwe leerlijn op scholen. Centraal daarin staat de ontwikkeling van het bewustzijn bij kinderen over zichzelf, hun lichaam en de mensen om hen heen.

Leren, stampen, scoren en toetsen: in het onderwijs draait het voornamelijk om het opdoen van kennis. Het aanleren van vaardigheden om die kennis te verwerven, krijgt langzamerhand meer aandacht. Maar hoe zit het met vaardigheden die je helpen jezelf te leren kennen? Een groep Leidse mensen uit het onderwijs en daarbuiten pleit voor de landelijke invoering van een nieuwe leerlijn op scholen, waarin aandacht is voor de ontwikkeling van een bewustzijn bij kinderen over zichzelf, hun lichaam en de mensen om hen heen.

Identi-tijd

De leerlijn heeft de naam Identi-tijd gekregen en wordt later dit jaar aangeboden aan het platform ’Ons onderwijs 2032’. Dat platform is opgericht door het ministerie van onderwijs en staat onder aanvoering van Paul Schnabel. Het roept mensen op om ideeën in te sturen over hoe het basis- en voortgezet onderwijs in Nederland er in de toekomst uit zou moeten zien. ,,Dit is onze kans’’, zegt Femke Krijger, moeder van twee kinderen en initiatiefnemer van Identi-tijd. ,,We willen een krachtig signaal geven, zodat het ministerie er ook echt iets mee moet.’’

De technologische ontwikkelingen in de maatschappij gaan razendsnel. ,,Het is zinvol om erover na te denken welke vaardigheden kinderen van nu nodig hebben’’, vindt John van Haasteren, directeur van basisschool Anne Frank in de Leidse Stevenshof en betrokken bij het initiatief. ,,Waar zijn we ze eigenlijk voor aan het opleiden? De beroepen van straks bestaan nu nog niet eens.’’ Kinderen moeten zich er bewust van zijn wie ze zelf zijn en wat ze willen, zodat ze zich niet enkel door de prikkels van buitenaf laten leiden. Krijger: ,,We bevinden ons in een open source, een gigantische vrije ruimte. Vroeger speelden kinderen na schooltijd op het pleintje in de buurt. Nu zitten ze tot half 1 ’s nachts te whats-appen om niks te missen. Hoe ga je daar je weg in vinden?’’

Alleen maar zeggen dat het belangrijk is dat kinderen goed in hun vel zitten is niet genoeg. ,,We hebben op school niet zoveel georganiseerd om dat te bereiken. We houden het wel bij in het leerlingvolgsysteem, maar wat doen we er daarna mee?’’, vraagt Van Haasteren zich af.

Virtuele school

De nieuwe leerlijn gaat daarbij helpen. ,,Ik zie een virtuele school voor me, waarin we alles verzamelen wat er al is en wat nodig is, en waaruit scholen kunnen putten’’, vertelt Krijger. De mogelijkheden zijn eindeloos. Concrete voorbeelden? Krijger gaf dit jaar een les tao yoga aan leerlingen uit groep 8, vlak voor ze aan de Citotoets begonnen. Het was een gewaarwording voor de leerlingen dat ze merkten dat als ze hun ademhaling naar hun buik brachten, hun buik warm werd en ze ontspanden. Van Haasteren oppert om een gesprek met een kind veel meer aandacht te geven. ,,Onder schooltijd, omdat het belangrijk is. Niet even snel na schooltijd. Laat het kind ook zelf nadenken over oplossingen. En betrek ouders er veel meer bij. Zij kennen hun kind het beste.’’ Krijger: ,,Waarom doe je de riem in de auto eigenlijk vast? Omdat je anders last hebt van een irritant piepje? Het is een voorbeeld van dat techniek steeds meer ons handelen regelt. Daar kun je met kinderen over filosoferen.’’ Een ander voorbeeld is mindfullness: trainen om je aandacht bij één ding tegelijk te houden.

Houding leraar

Zweverig? Nee, zeggen ze. ,,Ik ben er als de kippen bij om het te vertalen naar de leerkracht. Die krijgt het op zijn bord’’, aldus Van Haasteren. ,,Ik geloof in geïntegreerde werkvormen. Dan komt het voor een leraar niet bovenop zijn andere taken. Bovendien, deze leerlijn komt voor een belangrijk deel tot uiting in de houding van de leraar.’’ Daarnaast, zeggen ze, zou het goed zijn als het ministerie wat schrapt in de toetsverplichtingen die scholen hebben. Andere belangrijke vereiste is dat huidige docenten bijgeschoold worden, en dat het programma van de lerarenopleidingen verandert. ,,Anders is dit onmogelijk.’’ Voordat dat allemaal rond is kan de leerlijn al wel ingevoerd worden. ,,Veel scholen doen al iets dat binnen deze leerlijn past. Van daaruit kunnen ze het gaan uitbouwen’’, aldus Krijger.

Ideeën

De initiatiefnemers van Identi-tijd hopen dat de komende tijd zoveel mogelijk mensen aanhaken met ideeën. Zij kunnen dit sturen naar: identitijd@levensvonk.nl. Meer informatie: www.levensvonk.nl/identi-tijd. In juni houdt de werkgroep een brainstormavond in het Plantsoentheater in Leiden. Wie interesse heeft om te komen, kan per e-mail contact opnemen. Identi-tijd is nu nog een Leids initiatief, maar blijft dat niet als het aan de oprichters ligt.

Reacties op het plan voor de leerlijn

Kinderen masseren

Massagetherapeute Petra Colen staat achter de nieuwe leerlijn. ,,Onderlinge kindermassage wordt op scholen steeds vaker ingezet om het pesten terug te dringen. Als kinderen iemand zacht en liefdevol aanraken dan geven ze diegene in de pauze geen draai om de oren. Ze worden wat zorgzamer naar elkaar.’’

Durf fouten te maken

Binnenhuisarchitect Pascalle Verschure hoopt dat kinderen meer hun eigen talenten leren ontdekken. ,,Een goede voorbereiding op later bestaat niet alleen uit toetsbare kennis en vaardigheden. Jezelf leren kennen, durven vertrouwen op je eigen keuzes, uitdagingen aangaan en niet bang zijn om fouten te maken, het zijn allemaal dingen die erbij horen.’’

Mindfull racen

Gymnasiumleerling Jonathan Thijs wil mindfullness van het zweverige imago afhelpen. ,,Op tv zag ik een spel waarbij kandidaten een soort band om hun hoofd kregen waarmee ze een raceauto konden laten rijden. De band reageerde op hun concentratie. Als ze zich op één ding focussen, rijdt de auto. Als ze hun focus verliezen, stopt de auto met rijden. Dat lijkt mij een leuke mindfullnesstraining.’’

Meer nieuws uit Leiden

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.