Leiden was niet langer hun stad

Scène uit ’Wij van de fabriek’.

Scène uit ’Wij van de fabriek’.© Publiciteitsfoto Ben van Duin

Leiden heeft een rijk industrieel verleden, dat langzaam maar zeker steeds verder uit het zicht verdwijnt. Vooral jonge mensen, zegt geschiedenisdocent Jo Jacobs van het Da vinci College Kagerstraat, weten niet waar een gebouw als de Meelfabriek voor heeft gediend en wat daarin is gebeurd. Ze vond het dan ook - als docent, als mens en als inwoner van Leiden - fantastisch dat het Leidse Stadsgezelschap PS|theater eind vorig jaar juist daar het theaterstuk ’Wij van de fabriek’ opvoerde.

PS|theater speelde al langer met de gedachte om het Leidse industriële verleden in beeld te brengen. Hiervoor interviewde artistiek leider Pepijn Smit vijf oudere Leidenaars, die zich nog goed herinnerden hoe het was om in de conservenfabriek van Tieleman & Dros, de Meelfabriek of caramelfabriek Backer & Co te werken. Fabriekswerk was hard werk, vies en ongezond. In het laboratorium van Backer & Co deed Riet Brussee-Bakker alcoholmonsters in flesjes, waardoor ze ’s avonds soms dronken thuiskwam van de alcoholwalm. Maar er was ook een keerzijde: het werk was vast, er was saamhorigheid en kameraadschap tussen collega’s onderling. Het vaste dagelijkse ritme bood houvast.

Terwijl Smit nadacht over de voorstelling, kwam het bericht dat de V&D failliet ging. Smit zag een verband met de ondergang van de fabrieken in de jaren ’70 en ’80. Het bood hem een kans om heden en verleden te verbinden. Dat element komt ook terug in de voorstelling, zegt woordvoerster Eline Levering van PS|theater. ,,Na de kassa volgde het publiek een theatraal wandelpad terug in de tijd, waarin we de ’val van het warenhuis’ verbonden met de ’val van de industrie’.

’Wij van de fabriek’ belichtte drie momenten uit het leven van de familie Dusjardin - de bloei, het verval en de sluiting van de fabriek. Met het einde van de industrie verdween een hele leefwijze; veel oudere Leidenaars die dat leven nog hebben gekend, verzuchten sindsdien dat ’Leiden hun stad niet meer is’.

Ook jonge generaties kennen dat leven niet. Daarom was Jo Jacobs zo blij met de voorstelling, ’die zo puur was en zo goed te begrijpen voor jongeren’. ,,Een stuk cultureel erfgoed wordt daar eigenlijk mee weergegeven - wat het is en hoe belangrijk het voor een stad kan zijn.’’ Levering noemt de nominatie voor de publieksprijs van Oud-Leiden ’belangrijk’. ,,Jacobs is geschiedenisdocent. Als je van zo iemand waardering krijgt, weet je dat je op het goede spoor zit.’’

Wilfred Simons

Nomineren? secretaris@oudleiden.nl

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.