Unieke zilveren schaal uit vroege Middeleeuwen gevonden

Foto Universiteit Leiden
Oegstgeest

Bij opgravingen in Oegstgeest hebben archeologen van de Universiteit Leiden een zeer zeldzame zilveren schaal uit de 4de eeuw gevonden. De schaal is versierd met dier- en plantfiguren in bladgoud en ingelegd met halfedelstenen. De vondst wijst op een elite in Oegstgeest met een wijdvertakt internationaal netwerk.

Verondersteld wordt dat de schaal, met een diameter van 21 centimeter en een hoogte van 11 centimeter, als offer in de grond is gekomen. Dergelijke rijke vondsten zijn zeer zeldzaam. De schaal is bijzonder, omdat vergelijkbare schalen meestal van brons zijn. Bovendien zijn die nooit versierd met uitbundig goudbeslag. Het gaat dus om een uniek stuk, niet alleen voor Nederland maar voor heel West-Europa. Tot het moment dat de schaal werd gevonden, waren op de nederzetting in Oegstgeest geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van een lokale of regionale elite. Mogelijk woonden elitaire personen in deze periode eveneens in ‘gewone’ boerderijen.

Symbool

De schaal, die vermoedelijk als drinkschaal of als wasbekken gebruikt is, is samengesteld uit verschillende onderdelen met verschillende dateringen. Het oudste deel, de schaal zelf, dateert waarschijnlijk uit de Laat-Romeinse tijd en de afbeeldingen wijzen erop dat de schaal uit het oostelijke Middellandse Zeegebied of het Nabije Oosten afkomstig is. De overige decoraties dateren uit de eerste helft van de zevende eeuw en wijzen op culturele invloeden uit Duitsland, terwijl de ophangbevestiging van de schaal vooral bekend is uit Engeland en Scandinavië. Tezamen staat de schaal dus symbool voor de internationale positie waarin Nederland zich vijftienhonderd jaar geleden bevond.

Waterloopjes

Het zeldzame object is een jaar geleden, op 4 juni 2013, gevonden in Oegstgeest, op het terrein van het Bio Science Park Leiden. De vondst is niet eerder bekend gemaakt om de opgravingen, die doorliepen tot en met juni 2014, in alle rust af te ronden. De schaal is aangetroffen bij de opgraving van de resten van een groot dorp uit de zesde en zevende eeuw. Het dorp was gelegen langs de Rijn en werd doorsneden door allerlei waterloopjes. Langs één van deze waterloopjes is de schaal aangetroffen.

Het onderzoek is gefinancierd door de Universiteit Leiden en uitgevoerd onder leiding van archeoloog Jasper de Bruin. De provincie Zuid-Holland heeft de schaal laten restaureren. Op 1 juli is de schaal voor langdurig bruikleen overgedragen aan het Rijksmuseum van Oudheden. De vondst is daar tot en met 26 oktober te zien in de tentoonstelling ‘Gouden Middeleeuwen’, en wordt daarna geïntegreerd in de vaste presentatie ‘Archeologie van Nederland’. De schaal blijft eigendom van de provincie Zuid-Holland.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.