’Vluchtelingen laten barsten is geen optie’

Jos Wienen: ,,Ik word dagelijks geconfronteerd met mensen die zeggen: wat krijgen al die buitenlanders wel niet.’’ Foto Hielco Kuipers

Jos Wienen: ,,Ik word dagelijks geconfronteerd met mensen die zeggen: wat krijgen al die buitenlanders wel niet.’’ Foto Hielco Kuipers

Erna Straatsma
Katwijk

Jos Wienen heeft het de laatste maanden als voorzitter van de commissie Asiel en Integratie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) druk met het ’vluchtelingenprobleem’. Hij rent en vliegt van interview naar vergadering, is tussendoor portefeuillehouder wonen in regiobestuur Holland Rijnland en burgemeester van Katwijk, een gemeente die 1200 asielzoekers opvangt. Aan de hand van stellingen gaat hij in op de asielkwestie.

Gemeenten kunnen veel doen om de leefsituatie van vluchtelingen te verbeteren.

,,Ja, ik vind van wel. Er moet woonruimte worden gecreëerd en ik pleit er voor dat gemeenten zich extra inspannen voor een goede inburgering. Voor een groot deel hebben we zelf in de hand of de inburgering van de huidige stroom vluchtelingen goed verloopt. Woonruimte, een inburgeringcursus, een opleiding. Het doel is dat asielzoekers straks een bijdrage leveren aan de Nederlandse samenleving en niet hun hand ophouden voor een uitkering.

Dat ze die begeleiding ’krijgen’ ligt gevoelig, dat weet ik. Sommige burgers zeggen: ze pikken onze huizen en banen in en leven van ons belastinggeld. We moeten er voor zorgen dat dat niet een ’self fulfilling prophecy’ wordt. Als je in Nederland wordt geboren, krijg je een jaar of twintig begeleiding om het zelfstandig te redden in de maatschappij. Dan kun je tegen nieuwe Nederlanders niet zeggen: zoek het zelf maar uit.

De economie is geen kwestie van simpelweg geld uitdelen, uiteindelijk krijg je er als land ook iets voor terug. Veel mensen vinden het een wonderlijk verhaal, maar het is echt zo: als een vluchteling met een opleiding naar ons toekomt, geeft dat kansen in onze samenleving. Dat is gewoon zo, de geschiedenis laat dat zien.’’

Asielzoekers verdelen over gemeenten, zoals ook met statushouders gebeurt, is een goed idee.

,,Dat is eigenlijk niet te doen. Meerdere kleine vestigingen zijn duur, minder efficiënt en het loopt dan nog sneller vast door weerstand uit de bevolking. Het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) heeft daarom een voorkeur voor noodlocaties met minimaal 500 opvangplaatsen. Ik vind dat we wel moeten kijken naar mogelijkheden met clusters van wat kleinere locaties.’’

Gemeenten die zich inspannen voor kleinschalige noodopvang van statushouders zijn slimmer dan gemeenten die een groot asielzoekerscentrum openen.

,,De opvang van vluchtelingen is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van het Rijk, die moet het organiseren. Maar omdat er te weinig plaatsen zijn, heeft de VNG gevraagd of gemeenten willen helpen. Dat kan op twee manieren: noodopvang voor asielzoekers creëren of vluchtelingen met een verblijfsvergunning een tijdelijke opvangplek toewijzen. Die laatste groep zit nu nog in asielzoekerscentra te wachten op een huis. Als alle gemeenten statushouders opnemen, creëer je 10.000 ’nieuwe’ plekken in de huidige asielzoekerscentra. Dat scheelt twintig nieuwe azc’s, procedures, extra kosten en ellende. Je zorgt voor een versnelde doorstroom naar gemeenten. Met alleen grootschalige noodopvang, in tenten of in sporthallen, blijf je voortdurend achter de feiten aan lopen.

Vanuit de VNG bepleiten we dat gemeenten wel moeten opletten dat ze vooral statushouders opnemen die uiteindelijk in dat dorp of die stad kunnen blijven wonen. Dan kan de begeleiding en inburgering meteen op gang komen. Je zegt dan: kom maar, we hebben nog geen definitief huis, maar je kunt alvast in je nieuwe woonomgeving terecht.’’

Statushouders verdringen andere doelgroepen van de woningmarkt.

,,Hier in Holland Rijnland is een grote druk op de woningmarkt. Het is dus volstrekt onverantwoord om een groot deel van de vrijkomende woningen beschikbaar te stellen aan vluchtelingen. Er zijn andere urgenten, bijzondere doelgroepen en gewone woningzoekenden met een lange wachttijd die ook moeten worden geholpen. Het is belangrijk voor het draagvlak in de samenleving om naar andere oplossingen te kijken. Je kunt denken aan prefabwoningen, kantoren ombouwen of kamerverhuur in grote eengezinswoningen.

Dat woningcorporaties in deze tijd woningen verkopen, is onverantwoord. We praten hier met het kabinet over. Ook over het idee om verhuurdersheffing op te schorten. Laat corporaties dat geld gebruiken om dit vluchtelingenprobleem op te lossen.

In Katwijk hebben we 31 statushouders voor wie momenteel geen woning beschikbaar is, tijdelijk ondergebracht in bungalows in de Noordduinen.

Jos Wienen zet zich alleen in voor asielzoekers, hij heeft geen tijd voor de Katwijkse bevolking.

,,Dat lijkt misschien zo, maar het is zeker niet waar. Ik houd me voor de inwoners van Katwijk ook bezig met zaken als wonen en opleiding, het zoeken naar een plek voor een nieuwe bibliotheek. Ik doe gewoon mijn werk.

Ik word dagelijks geconfronteerd met mensen die zeggen: wat krijgen al die buitenlanders wel niet. Ik snap dat. Het is ook niet eenvoudig om uit te leggen hoe het zit. Maar er zijn ook veel positieve reacties.

Het Katwijkse plan om tien statushouders in woonzorgcomplex Salem onder te brengen en op te leiden, zorgt voor weerstand. Ja wacht eens even, dat zijn ’onze ouderen’, wordt dan gezegd. Die buitenlanders komen in ons verzorgingshuis wonen. Dan zeg ik: nee, ze zitten niet op de plek van onze ouderen. Deze woningen stonden leeg, door veranderingen in de zorg.

Ik moet telkens uitleggen dat statushouders ook gewoon mensen zijn. Het zijn geen lomperiken, ze moeten gewoon Nederlands leren spreken. Mijn ouders krijgen thuiszorg en daar zit ook een hulpverlener tussen die gevlucht is. Gewoon een hartstikke lief mens.

Het is naïef om te denken dat vluchtelingen de maatschappij ’verrijken’.

,,Ik neem signalen uit de samenleving zeer serieus, maar ik wil niet meegaan in een negatief beeld dat niet op feiten is gebaseerd. Dat geldt ook voor het asielzoekerscentrum in Katwijk. Natuurlijk gebeurt daar weleens wat, maar in de acht jaar dat het er staat, hebben daar geen grote incidenten plaatsgevonden. De criminaliteit in de buurt is niet gestegen.

Asielzoekers zijn getraumatiseerd en zorgen voor veel problemen.

,,De grootste tragedie is de westerse geschiedenis is de Jodenvervolging in Nazi-Europa. Ondanks dat zie je dat vlak daarna, in 1948, de staat Israel is ontstaan. Een staat met veel creativiteit en mogelijkheden. Een tragedie kan ook een enorme impuls zijn.

Ik zie de opvang van vluchtelingen als een humanitaire opdracht. De ogen sluiten heeft geen zin. Er zijn landen die dat wel doen en dat vind ik verschrikkelijk. In Parijs zie je groepen vluchtelingen tussen rotzooi en smerigheid op straat leven. Er wordt geroepen: ’Laat ze maar barsten’. Ik vind dat geen optie. We leven in een wereld vol ellende; laten we proberen om hier in het westen met zijn welvaart echte vluchtelingen te helpen in plaats van ze aan hun lot over te laten.’’

Meer nieuws uit Duin- en Bollenstreek

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.