Vooral binge drinken doet puberbrein schade

Vooral binge drinken doet puberbrein schade
Sabine Peters. ,,Het brein van een volwassene is steviger.’’
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

Hoe slecht is alcohol voor je hersenen als je nog niet volwassen bent? Onderzoeker Sabine Peters onderzocht wat de effecten zijn van alcohol op het puberbrein. Op jongere leeftijd beginnen met drinken, kan volgens haar schadelijk zijn omdat de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn. „De verbindingen tussen hersencellen nog niet zo robuust als bij volwassenen. Daarom kan er makkelijker iets kapotgaan.”

Er is een verschil in de hersenen van jongeren die veel drinken en jongeren die nooit of weinig alcohol drinken. Bij de meeste onderzoeken die dit verschil aantonen, wordt het verschil gevonden in de frontale cortex waar rationele processen plaatsvinden. Peters wijst erop dat onderzoekers nog niet weten of het verschil wordt veroorzaakt door alcoholgebruik of dat het verschil er al van tevoren was en er juist voor zorgt dat jongeren meer drinken en ook ander risicovol gedrag vertonen.

Peters benadrukt dat er eigenlijk nog weinig wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar het effect van alcohol op de hersenen van jongeren. Daar willen Nederlandse neuropsychologen, onder wie Peters, nu wel antwoord op. In opdracht van de Hersenstichting start een nieuw groot onderzoek waarbij het Brain & Development Lab van de Universiteit Leiden samenwerkt met onderzoeksgroepen van het Erasmus MC, de Vrije Universiteit en UMC Utrecht.

De afgelopen jaren werd al de basis gelegd voor het nieuwe onderzoek. In Leiden liep tot 2016 het project BRAINTIME, waarbij de hersenontwikkeling van pubers over een langere periode werd onderzocht. Over de loop van vijf jaar werden zo’n 300 jongeren tussen de 8 en 25 jaar onderzocht en met behulp van de MRI-scanner werd een kijkje in hun hersenen genomen. Het leverde een grote dataset op over het puberbrein. Ook bij andere Nederlandse universiteiten werden vergelijkbare onderzoeken naar het puberbrein gedaan. De onderzoekers kunnen daardoor nu aan de slag met de hersenscans van ongeveer 1400 jongeren.

Binge drinken

Het is in Nederland sinds 2014 verboden voor jongeren onder de 18 jaar om alcohol te drinken. Hoewel het aantal jongeren dat drinkt in de afgelopen jaren fors is gedaald, blijkt uit onderzoek van het Trimbos Instituut dat van alle leerlingen van 12 tot en met 16 jaar in het voortgezet onderwijs 45 procent ooit alcohol heeft gedronken. Maar hoe gevaarlijk is ’een keer’ alcohol drinken eigenlijk voor het puberbrein? En in hoeverre is het gevaarlijker voor de hersenen van een puber dan voor een volwassen brein? „Bij het volwassen brein zijn de verbindingen tussen de hersendelen sterker. Het brein van een volwassene is veel steviger dan dat van een adolescent”, vertelt Peters. „We denken dus ook dat bij een jonger brein makkelijker iets kapot kan gaan.”

Peters denkt dat het vooral gevaarlijk is als jongeren in een korte tijd veel alcohol binnen krijgen. Het drinken van vijf of meer glazen alcohol bij één gelegenheid wordt ook wel binge drinken genoemd. Dit wordt geassocieerd met tal van medische aandoeningen en vergroot het risico op ongevallen en ook verslaving. Bij binge drinken kan de lever de hoeveelheid alcohol in het bloed niet snel genoeg afbreken. „Er is dan echt sprake van een toxisch effect.” Ze wijst erop dat onder jongeren in de puberteit het meeste alcoholgebruik vaak te typeren is als binge drinken.

Vanaf 18 jaar mogen jonge mensen wel alcohol drinken, maar ook dit is waarschijnlijk niet heel goed voor hun hersenen. Peters verklaart dat neurologisch gezien de hersenen zelfs dan nog in ontwikkeling zijn. Onderzoek heeft namelijk vastgesteld dat de verbindingen in de hersenen en hersencellen pas echt robuust zijn geworden vanaf ongeveer 23 jaar.

Meer nieuws uit Leiden