In het zweet voor Stoomtrein Katwijk- Leiden

Stoomtrein Katwijk Leiden draait volledig op vrijwilligers.

Stoomtrein Katwijk Leiden draait volledig op vrijwilligers.© Taco van der Eb

Redactie Leiden en Regio
Valkenburg

Het is 1969. De 13-jarige vrijwilliger Pieter van der Ham schept het zand van de rails. Het smalspoornet van de Leidse Duinwater Maatschappij is bestoven met duinzand.

De vrijwilliger schept door, want de stoomlocomotief moet wel kunnen rijden. 46 jaar later zijn de rookpluimen en het spoornet in de duinen bij Katwijk verdwenen. De stoomlocomotief zelf én het enthousiasme van Pieter van der Ham echter niet. Samen met 117 andere vrijwilligers onderhoudt hij de stoomtrein Katwijk-Leiden aan het Valkenburgse Meer. Een hele klus.

Er gebeurt een hoop in het binnen- en buitenmuseum. ,,118 vrijwilligers lijkt veel, maar we hebben ze hard nodig’’, vertelt Van der Ham. ,,We willen uiteindelijk naar 150 vrijwilligers toewerken.’’

Van der Ham is 25 jaar geleden voorzitter van het smalspoormuseum geworden. Maar dat betekent niet dat hij achter een bureau zit. In tegendeel. Hij werkt al zeven jaar aan de restauratie van twee railauto’s, uit 1913 en 1920. Een flink uitdaging voor Van der Ham, want er is namelijk weinig tot niets bekend van de auto’s. ,,Het is een puzzel die ik weer in elkaar moet krijgen. Ik ben twee jaar bezig geweest met de kussens. Ik had zoiets nog nooit gemaakt. We doen hier technisch werk maar hebben daar niet allemaal een opleiding voor gehad. Maar, zo blijf je wel bijleren’’, zegt hij lachend.

Een groot probleem bij de restauratie van de voertuigen is het ontbreken van onderdelen die niet meer worden gefabriceerd. Gelukkig is daar een oplossing voor gevonden. Instrumentenmaker Theo Amsing staat met het zweet op zijn voorhoofd en zijn bril op zijn neus achter zijn werkbank. Hij tovert een bronzen buis om tot een aftapkraantje voor een stoomlocomotief. Van een oud stuk zaagblad heeft hij zijn eigen gereedschap gemaakt waar hij nu de vorm van het kraantje op een leunspaan tegen de slijptol creëert.

,,Pas als de onderdelen het weer doen en de machines weer werken ben ik blij. Dat zijn de mooiste momenten. Als ik na dit werk thuiskom en in mijn stoel zak ben ik doodmoe. Maar dan heb ik wel een tevreden gevoel’’, glimlacht Amsing.

Niet alleen op de werkplaats wordt er gezweet. De meeste zweetdruppels liggen naast de stoker en de machinist in de snikhete locomotief. Roel Koolen veegt zijn voorhoofd af. ,,Je went er aan’’, zegt hij grijnzend. De machinist maakt de locomotief weer klaar voor de volgende rit. Op zijn klompen vult hij het water in de ketel bij. ,,Vroeger liepen alle machinisten op klompen. Het is traditie. Bovendien krijg ik zo geen zere voeten’’, legt hij uit.

Koolen trekt aan de fluit. Het is weer tijd. De stoomtrein gevuld met bezoekers maakt een ritje langs het Valkenburgse Meer. Hoewel Koolen zichzelf geen treinengek wil noemen, rijdt hij al 38 jaar lang met plezier op de trein. ,,Deze stoomtrein uit 1937 is genoemd naar K.A. Neve, een oud-machinist. Hij heeft heel wat oude locomotieven gered. Wij zetten zijn werk nu voort.’’

Vrijwilliger Ivo Kaptein is wel een echte treinengek: ,,Ze bewegen, ze maken geluid. De stoomtreinen leven. Het is mooi dat wij iets authentieks in stand kunnen houden.’’ Kaptein is al bijna 21 jaar iedere week bij het spooronderhoud te vinden. Hij vindt zijn hobby nooit saai worden. ,,Mijn interesse wordt juist alleen maar groter. Er is van alles te doen en er is een hoop gezelligheid.’’ Dan laat hij zijn zwarte handen zien. ,,Je moet alleen geen hekel aan vieze handen hebben.’’

Voorzitter Van der Ham is trots op de vrijwilligers die hij als drijvende kracht van het museum ziet. ,,Er is hier geen eigenaar of baas. We doen dit met zijn allen en hebben allemaal hetzelfde doel. Alles wat je hier ziet is van en dankzij de vrijwilligers.’’

Meer nieuws uit Duin- en Bollenstreek

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.