'Strijd van IS is in Nederland al gevoerd'

Anton van der Lem is vereerd dat hij mag komen vertellen over zijn favoriete onderwerp.

Anton van der Lem is vereerd dat hij mag komen vertellen over zijn favoriete onderwerp.© Hielco Kuipers

Binnert Glastra
Leiden

Anton van der Lem was 15 jaar oud toen hij Sinterklaas vroeg om het boek 'De Tachtigjarige Oorlog', van professor Presser. Hij kreeg het, en zijn liefde voor de Opstand en Willem van Oranje was geboren. Op zondag 27 september geeft hij de 3 Octoberlezing, over -hoe kan het ook anders- Willem van Oranje.

,,Ik ben vereerd en blij dat ze bij mij terecht gekomen zijn", zegt Van der Lem. Hij is conservator oude drukken bijde Universiteitsbibliotheek in Leiden en is voortdurend op zoek naar aanvullingen op de collectie. Voor de 3 Octoberlezing kon hij al zijn kennis over zijn favoriete onderwerp eens goed op een rijtje zetten en in een verhaal gieten over Willem van Oranje en Leiden.

Dat de bevrijder van Nederland belangrijk was, is wel duidelijk. Ter illustratie wijst Van der Lem op een groot, dik boek dat voor hem op tafel ligt. De beeltenis van Willem van Oranje siert zowel kaft als rug. Uit de 19e eeuw of uit het herdenkingsjaar 1933, denkt Van der Lem. Opmerkelijk genoeg weegt het bijna niets. Het blijkt helemaal geen boek te zijn. Van binnen is het hol. ,,Om drank in te bewaren", suggereert Van der Lem. Zelf doet hij dat niet in het boek, het geeft voor hem aan welke cultstatus Willem van Oranje altijd heeft gehad; zo'n ding wilde men in de kast hebben staan.

Vrijheid

Belang In zijn lezing wil Van der Lem laten zien wat Oranje allemaal heeft betekend. Niet alleen voor Leiden, maar ook voor Holland en de Nederlanden. De strijd ging over thema's die nu nog steeds van belang zijn: de vrijheid van godsdienst, het hebben van inspraak en het recht op zelfbeschikking. ,,Als we de verschrikkelijke beelden op televisie zien, de religieuze strijd van IS bijvoorbeeld, vragen mensen zich wel eens af of dat hier ook kan. Sterker nog: het heeft hier al plaatsgevonden. Die strijd is hier alleen al veel eerder gevoerd."

Oranje stond tijdens de Opstand voortdurend in contact met de zes belangrijkste steden in Holland, Leiden was er daar een van. Toen Haarlem werd belegerd, verbleef Oranje in Leiden, om dicht bij het vuur te zijn en de Haarlemmers bij te staan. Tijdens het Ontzet van Leiden bleek al snel hoe groot zijn rol was: in augustus en september lag de prins ernstig ziek en neerslachtig op bed. Het ingesloten Leidse stadsbestuur klaagde. Ze hoorden maar niets en de rantsoenen raakten op. Oranje was de drijvende kracht achter het verzet. Tot hij weer op de been was. De burgers kregen direct weer nieuwe energie.

Geuzenvloot

Toen Anton van der Lem een tiener was, ging hij met de trein langs alle steden die de 80-jarige oorlog meemaakten en waar veel tentoonstellingen waren om het '400-jarig jubileum' van de Opstand te herdenken. Onlangs fietste hij naar de Noord-Aa, in Zoeterwoude. De geuzenvloot werd daar vierhonderd jaar geleden vlak voor het Leidens Ontzet vereerd met een bezoek van Oranje. De prins werd verwelkomd, kanonnen en vreugdeschoten klonken. Men voelde de verlossing: het ontzet van Leiden zou snel volgen. Van de Lem wilde ook weleens zien hoe de Noord-Aa er nu bij ligt en de verdere situatie was. ,,Ik moest er geweest zijn om er straks in de lezing goed over te kunnen vertellen."

De 3 Octoberlezing is zondag 27 september om 15.00 uur uur in het Academiegebouw aan het Rapenburg. De zaal is open vanaf 14.30 uur. Kaarten zijn, die dag, zolang de voorraad strekt, vanaf 14.00 uur gratis op te halen.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.