’Oude Kerk is meer dan een stenen gebouw’

Koster Dirk Messemaker en vrijwilligers Wim Varkevisser en Riet Guijt. Foto Taco van der Eb

Koster Dirk Messemaker en vrijwilligers Wim Varkevisser en Riet Guijt. Foto Taco van der Eb

Alieke Hoogenboom
Katwijk

Wie kent de Oude Kerk aan de Katwijkse Boulevard niet? Het witte gebouw heeft nog altijd een prominente plek en is de enige kerk in Nederland die zo dicht bij de zee staat. Het had weinig gescheeld of het godshuis was in de Tweede Wereldoorlog door de bouw van de Atlantic Wall gesneuveld. Toch staat de kerk er nog steeds en is hij na een grondige restauratie weer als nieuw. Wie nieuwsgierig is, kan op dinsdagen binnenlopen.

Hoewel de zonnestralen fel door de ramen schijnen, is het op een warme zomerdag aangenaam koel in de Oude Kerk aan de Katwijkse Boulevard.

Vrijwilliger Wim Varkevisser staat al klaar, hij verzorgt elke dinsdagmiddag de rondleiding door het godshuis dat onlangs is gerestaureerd. De expositie met prenten en foto’s van de Oude Kerk, die rond 1480 werd gebouwd, trekt elke dinsdag zo’n honderd bezoekers.

Anekdotes

Varkevisser weet vol enthousiasme te vertellen over de geschiedenis van de hervormde kerk, het geloof en anekdotes over trouwe kerkbezoekers. Een deel van de afbeeldingen die op de borden zijn gespeld, komt uit het archief van het Katwijks Museum. Bij een prent uit 1942 blijft hij lang staan.

,,Deze is indrukwekkend’’, zegt hij. Op de zwart-wit afdruk is een kale Boulevard te zien, met slechts twee gebouwen langs de kustlijn. ,,Tijdens de Tweede Wereldoorlog haalden de Duitsers alles langs de Boulevard weg. Alleen de kerk en de Vuurbaak lieten ze staan. Het had weinig gescheeld of ook die waren er niet meer’’, weet hij.

Varkevisser hoopt tijdens de rondgang ook dieper met bezoekers in gesprek te gaan. ,,De kerk is meer dan een stenen gebouw’’, zegt hij. ,,Er hangt hier een serene sfeer, de melodieën uit het orgel zijn bijna meditatief. Ik wil wat bij mensen losmaken en ze kennis laten maken met het geloof. Dat is ook een reden dat we open zijn.’’

Theater

Vanaf de Boulevard lijkt de Oude Kerk niet zo groot, maar er is plek voor zo’n 1200 bezoekers. Eenmaal binnen is het een imposant gebouw. Door de kerkbanken, die schuin omhoog lopen, heeft het iets weg van een theater. Door het plafond met de eikenhouten balken, lijkt het juist alsof je in een groot schip staat.

De hervormde gemeenschap in Katwijk is nog altijd groot. Populair in de Oude Kerk is de woensdagavond met ’Zingen aan zee’. ,,Het is elke keer weer een druk bezochte avond’’, weet koster Dirk Messemaker. ,,Het is een beetje informeel, bezoekers kunnen in en uitlopen. En natuurlijk zingen.’’ Messemaker, heeft de restauratie van de kerk van dichtbij meegemaakt en dat was een flinke klus. Het heeft een hele tijd geduurd voordat het weer zo spic en span was als nu.

Funest

Het gebouw werd rond 1890 verkocht aan Rederij Katwijk aan Zee. In het kerkgebouw kwamen toen een zeilmakerij, een zoutopslagplaats en boetzolders. Dat bleek achteraf funest. Het zeewater, de zoutopslag en de slechte ventilatie hebben de muren flink aangetast. Het vocht bleef in de kerk hangen en het stucwerk liet los.

,,Daarom is de laag aan de buitenkant er tot aan de rode stenen afgehaald, zodat de kerk weer kon ademen’’, legt Messemaker uit. Dat was best een vreemd gezicht. De altijd witte kerk, was een tijd zalmkleuring. ,,Nu zit er een kalkpleisterlaag op, waardoor de lucht en het vocht wél naar buiten kunnen.’’ De binnenkant is ook opgeknapt: de muren zijn weer stralend wit.

Glossy

Maar renovatie en onderhoud kost veel geld. Daarom wordt zaterdag voor de vierde keer de actiedag ’Om de Oude Kerk’ gehouden. Vorig jaar leverde dat de hervormde gemeente zo’n 50.000 euro op. Riet Guijt, vrijwilligster bij de kerk, laat vol trots een speciaal gemaakte ’glossy’ zien die zaterdag wordt verkocht. In het tijdschrift staan afbeeldingen en verhalen over het godshuis. ,,Het is echt een bewaarexemplaar’’, zegt Guijt, die ook betrokken is bij het kerkblad.

Om de kerk staan zaterdag verder kraampjes waar handwerk, flessen wijn en bloemen worden verkocht. Er is het rad van avontuur, een vishoek en spelletjes voor kinderen. Genoeg te doen dus. ,,We zien die dag ook als een mooi moment om kerkgenoten te ontmoeten’’, zegt Guijt.

De markt om de kerk is zaterdag open van 9.00 tot 14.00 uur.

Meer nieuws uit Duin- en Bollenstreek

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.