’Hoogleraren moeten weg’

Twintig jaar heerste op het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden een angstcultuur. Inzet: Rien van IJzendoorn, Adriana Bus en Marjan Bakermans.
© Hielco Kuipers Fotoprodukties
Leiden

De Leidse hoogleraren Rien van IJzendoorn en Marian Bakermans moeten zo snel mogelijk weg bij het Instituut Pedagogische Wetenschappen. Dat zegt Universiteitsraadslid Bart van der Steen (FNV Overheid), die hierover ’zo snel mogelijk met het College van Bestuur in gesprek wil’. ,,De aanbevelingen in het schokkende rapport van directeur Eric Fischer van Pedagogische Wetenschappen moeten in daden worden omgezet.’’

Uit een vertrouwelijk onderzoek van Fischer, dat in handen is van deze krant, blijkt dat hoogleraren Van IJzendoorn (65) en zijn collega’s Adriana Bus (65) en Marian Bakermans (51) ruim twintig jaar een schrikbewind hebben gevoerd op het Instituut Pedagogische Wetenschappen. Collega’s, promovendi en niet-wetenschappelijk personeel werden geïntimideerd, bespioneerd, bedreigd en uitgescholden. Personeel ervoer onveiligheid, mentale spanning en stress. ’Een groot aantal waardevolle medewerkers’, aldus Fischer, zocht in die jaren zijn heil bij andere universiteiten.

Zusterinstituten en instellingen als NWO en KNAW waren van het slechte werkklimaat op de hoogte, maar niemand durfde de drie hoogleraren tot de orde te roepen. Pas nadat onafhankelijk onderzoekster Monique Balm in april vorig jaar in opdracht van het bestuur van de faculteit Sociale Wetenschappen in april vorig jaar met het personeel ging praten, kwamen de angstcultuur en de verziekte werksfeer aan het licht. Vooral Van IJzendoorn en Bakermans werden aangewezen als de bron van alle onrust.

Woordvoerster Caroline van Overbeeke van de Universiteit Leiden wil niet op het rapport reageren. ,,Elke uitlating van de universiteit op dit moment maakt de afwikkeling van de kwestie moeilijker.’’

Werksfeer

FNV Overheid en de universitaire promovendipartij PhDoc willen niet alleen dat er schoon schip wordt gemaakt bij het Instituut Pedagogische Wetenschappen, zij willen ook een onderzoek naar de werksfeer bij de andere wetenschappelijke instituten van de universiteit.

Charlotte de Roon van PhDoc zegt dat vooral promovendi kwetsbaar zijn. ,,Hoogleraren zijn zowel hun begeleider als hun werkgever, dat maakt ze erg afhankelijk. Als een hoogleraar zich niet netjes gedraagt, door bijvoorbeeld onhaalbaar hoge doelen te stellen, sturend op te treden of druk uit te oefenen, kan een promovendus daar zich daar bijna niet tegen verzetten. Dwarsliggers worden niet gewaardeerd. Kan, wat bij het Instituut Pedagogische Wetenschappen is gebeurd, elders ook gebeuren?’’

Favoritisme

Directeur Fischer heeft niet onderzocht of ook pedagogiekstudenten leden onder de angstcultuur. Desgevraagd melden oud-studenten, alleen onder de belofte van anonimiteit, dat er in de jaren 2010-2014 geen prettige sfeer heerste. Hoogleraren deden aan favoritisme: ,,Eén studente deed alles goed, de anderen ’moesten zich aan haar optrekken’. We deden veel onderzoekswerk voor hen, zoals huisbezoeken, maar er was nooit een waarderend woord. Een 5,5 of een 6 was meestal het hoogst gegeven cijfer.’’ Een oud-student vertelt dat ze het ’niet kon opbrengen’ om naar haar eigen diploma-uitreiking te komen. ,,Mijn scriptiebegeleider was heel dominant en negatief. Ik kon van haar geen prijzend praatje verdragen, ik was er klaar mee.’’ Hoogleraren karakteriseren zij als ’afstandelijk’. ,,Alleen Louis Tavecchio was superaardig.’’

Coach Jan Stevens van adviesbureau De Steven in Amersfoort helpt getraumatiseerde organisaties bij vertrouwensherstel. Dat begint volgens hem met een vraag aan de medewerkers of zij zich nog met de omstreden hoogleraren kunnen of willen werken aan een vertrouwensband. Volgens hem is het daar ’in deze situatie’ te laat voor. ,,De universiteit kan maar het beste afscheid nemen van die hoogleraren.’’

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.