Belastingrecht in Leiden: na 50 jaar niet meer zo bescheiden

Janneke Dijke
Leiden

Belastingrecht kun je aan diverse Nederlandse universiteiten studeren, maar er was een tijd dat dat niet zo was. In 1964 werd de eerste opleiding belastingrecht opgericht: aan de Universiteit Leiden. Op 26 september vieren Leidse juristen dit 50-jarig jubileum met een symposium in de Hooglandse kerk.

Dat Leiden vijftig jaar geleden met de eer streek, is iets dat nog altijd een beetje gevoelig schijnt te liggen in Rotterdam. In die stad was tot die tijd de Rijksbelastingacademie gevestigd, waar het ministerie van financiën mensen liet opleiden tot belastinginspecteur. ,,Dat was in die tijd een hoge ambtelijke positie’’, vertelt Koos Boer, hoogleraar belastingrecht in Leiden. ,,Er werkten heel goede docenten, ook hoogleraren en gepromoveerden. Het probleem was alleen, dat de opleiding niet leidde tot de meesterstitel en dat je er nadien ook niet kon promoveren.’’

Een commissie adviseerde de toenmalige minister om er een universitaire opleiding van te maken, en daarbij viel de keuze op Leiden. Het had misschien voor de hand gelegen als het Rotterdam was geworden, want daar zat een economische faculteit en de Rijksbelastingacademie zat daar al. ,,Het is waarschijnlijk Leiden geworden omdat Leiden goede banden had met Den Haag. Minister Hofstra is later hier hoogleraar belastingrecht geworden. Bovendien wilden ze dat het primair een juridische opleiding zou worden, en minder een economische, en dan ligt Leiden voor de hand’’,, aldus Boer.

De eerste decennia waren de fiscaal juristen vooral bezig met de vraag wat de wetenschappelijke kant van hun vak was. ,,Er was toen een enorme focus op de beginselen: het draagkrachtbeginsel bijvoorbeeld. We hebben ons als juristen heel lang bescheiden opgesteld tegenover wetenschappers als medici en scheikundigen. Want wat is onderzoek in het belastingrecht eigenlijk?’’ Die tijd lijkt voorbij. Belastingjuristen staan nu midden in de wetenschappelijke wereld. ,,Het heeft bijvoorbeeld raakvlakken met staatkunde en economie: hoe geef je vorm aan solidariteit. Zelf ben ik bezig met gedragspsychologie en recht. Je kunt alles proberen te regelen met behulp van regels, maar je kunt je ook afvragen hoe mensen zich gedragen en daar op inspelen zodat ze het vanzelf doen.’’ Die manier van denken is goed zichtbaar bij de belastingdienst. De aangifteprogramma’s spelen steeds meer in op het gemak.

Leidse fiscaal juristen denken regelmatig mee over belastingherzieningen. Zo was de Leidse hoogleraar Koen Caminada lid van de commissie Van Dijkhuizen, die de minister vorig jaar adviseerde over te gaan tot een eenvoudiger belastingstelsel. Ook studenten laten van zich horen. Het afgelopen jaar won de Leidse studente Tirza Cramwinckel de Grote Financiën Scriptieprijs met haar onderzoek naar de relatie tussen taal en belastingrecht. Nu doet ze promotieonderzoek naar dit onderwerp. ,,Haar vraag is of je erop mag vertrouwen dat wat je als burger leest op de site van de belastingdienst, hetzelfde is als de wet. Juridische juistheid en begrijpelijkheid kunnen op gespannen voet met elkaar staan. Als de eenvoudige uitleg juridisch geldt, waarom zou je de juridische formuleringen dan nog nodig hebben?’’

Cramwinckel is een van de sprekers op 26 september. Ook is er een discussie met de Leidse alumni Willem Vermeend, Helma Neppérus, Mariken van Hilten en Marnix van Rij. Het symposium, van 14 tot 20.30 uur, is tegen betaling toegankelijk. Aanmelden via www.law.leidenuniv.nl/symposiumbelastingrecht.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.