’Islamitische school is goed voor de integratie’

’Islamitische school is goed voor de integratie’
Open dag op een islamitische basisschool.
© Foto Marcel Rob
Leiden

Islamitische basisscholen hebben de afgelopen dertig jaar een grote ontwikkeling doorgemaakt, maar het debat over hun plek in de Nederlandse samenleving is goeddeels hetzelfde gebleven. Steeds dezelfde argumenten, als zouden zulke scholen leiden tot een maatschappelijk isolement en tot radicalisering, doen de ronde. Maar, zegt basisschooldocent en religieonderzoeker Marietje Beemsterboer, islamcritici kijken nooit naar hoe het werkelijk op zulke scholen toegaat.

Zij deed dat wel, en promoveerde dinsdag aan de Universiteit Leiden op het onderzoek ’Islamitisch basisonderwijs in Nederland’. Hieruit blijkt dat islamitische basisscholen heel gewone scholen zijn, waar het amper anders aan toegaat dan op rooms-katholieke of protestants-christelijke scholen.

Beemsterboer interviewde voor haar onderzoek de afgelopen jaren 75 directeuren, godsdienst- en groepsleerkrachten van 19 islamitische basisscholen. Ze stelde vast dat er grofweg drie types scholen zijn. Het eerste ’gesloten’ type, ’een kleine minderheid’, heeft veel aandacht voor ’islamitische uitingsvormen’. Zij willen graag dat hun leerlingen zich ontwikkelen tot goede moslims en zien dat als hun voornaamste bestaansrecht. Aan de andere kant staan ’open’ scholen die vooral willen dat hun leerlingen succesvol zijn in de Nederlandse samenleving. ,,Verreweg de meeste scholen zitten tussen deze uitersten in.’’

Innerlijk

Islamitisch onderwijs ontstond eind jaren ’80 vanuit de wens om leerlingen op te voeden tot goede moslims. Die wens blijft onverminderd groot, maar de laatste jaren zijn ouders anders gaan denken over de manier waarop het doel bereikt moet worden. Het geloof verandert, en de opvoedingsdoelen van de ouders veranderen mee. De nadruk verschuift van het ’leven volgens de regels’, naar een meer verinnerlijkt geloof. ,,Voor moslims is een individuele relatie met God belangrijk’’, zegt Beemsterboer. ,,Ze willen leven vanuit de juiste intenties.’’

Onder invloed van de wens van de ouders zijn veel scholen minder de nadruk gaan leggen op uiterlijkheden, en meer op de overdracht van islamitische normen en waarden. ,,Ze hebben het vertrouwen gekregen dat de leerlingen, door het onderwijs, vanzelf zullen gaan leven als goede moslims.’’ Beemsterboer noemt de hoofddoek voor vrouwen als voorbeeld. Was in de beginjaren de hoofddoek verplicht voor al het vrouwelijke personeel, nu ’is het veel vrijer’. ,,Het niet dragen van de hoofddoek is geaccepteerd voor niet-moslima’s en soms ook voor moslima’s. Het gaat de scholen om de juiste normen en waarden, het zijn van een goed mens’’, zegt Beemsterboer. ,,Moslims willen graag dat vrouwen een hoofddoek dragen, maar het hoeft niet te worden opgelegd. Als ze leven volgens de juiste normen en waarden, vertrouwen ze erop dat die keuze vanzelf komt.’’

Islamitische basisscholen verschillen niet veel van andere, alleen al omdat de kerndoelen voor alle Nederlandse scholen gelijk zijn. Soms passen de scholen het lesmateriaal of de onderwijsmethode wat aan, zodat het meer aansluit bij hun eigen beleving. Beemsterboer geeft lessen over seksualiteit als voorbeeld. De meeste islamitische basisscholen maken voor die gelegenheid aparte klassen voor jongens en meisjes. ,,Dat kun je afkeuren’’, zegt Beemsterboer, ,,maar het kerndoel, te weten kennisoverdracht over seksualiteit, wordt bereikt. Dat is waar het om gaat.’’ De scholen pakken ook muziekonderwijs en beeldende vorming anders aan. In de klas wordt meer gezongen en is meer aandacht voor ritme, bij tekenen is vaak meer aandacht voor geometrische figuren en wat minder voor het tekenen van levende wezens, al verschillen de scholen ook hier weer onderling.

Het belangrijkst is dat de leerlingen zich op de basisscholen veilig en geborgen voelen. Daardoor kunnen ook controversiële onderwerpen, zoals homoseksualiteit, aan de orde komen. ,,Op die manier’’, concludeert Beemsterboer, ,,kunnen islamitische basisscholen juist bijdragen aan de integratie van moslims in Nederland.’’

Meer nieuws uit Leiden