Het perfecte plaatje: drie jongeren uit Leiden over hun sociale media

Het perfecte plaatje: drie jongeren uit Leiden over hun sociale media
© Archieffoto ANP, Vincent Jannink
Leiden/regio

Angst, depressie en slaapproblemen. Dit zijn psychische klachten die kunnen optreden bij het gebruik van sociale media. Dat constateerde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vorige maand in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018.

Het ideaalbeeld van het perfecte leven wordt gesimuleerd door het selectief delen van hoogtepunten via sociale media.

Uit onderzoek van het CBS onder 4042 jongeren tussen de 12 en 25 jaar, blijkt dat 29 procent van de meisjes en 25 procent van de jongens bang zijn dat ze dingen missen wanneer ze offline zijn. Daarnaast krijgt 70 procent van de meisjes een goed gevoel als hun berichten worden geliket, tegenover 54 procent van de jongens.

Ook kan gebruik van sociale media leiden tot Fear Of Missing Out. Een meerderheid van de jongeren voelt zich wel eens buitengesloten wanneer ze via sociale media zien dat hun vrienden iets aan het doen zijn zonder hen.

Maar waarom gebruiken zoveel jongeren het dan? Hoeveel uur zijn ze er per dag mee bezig? En wordt het niet eens tijd om een stapje terug te nemen? Drie jongvolwassenen vertellen over hun ervaringen met sociale media.

Lotte: ’Jongeren zijn verhuisd naar Instagram’

Het perfecte plaatje: drie jongeren uit Leiden over hun sociale media

Lotte van der Meer woont in Leiden, is 24 jaar en werkt als fulltime intercedent. Op een vrije dag besteedt ze ongeveer anderhalf uur aan sociale media. Op een werkdag is dit minder. „Ik schrik daar wel een beetje van ja”, vertelt ze. Vooral Facebook neemt een groot deel van dat anderhalf uur in beslag.

Van der Meer is al sinds 2012 actief op Facebook. „Een aantal jaar terug was Facebook echt heel hip onder jongeren en plaatsten we er superveel dingen op”, zegt ze. Tegenwoordig gebeurt dat volgens Van der Meer bijna niet meer, en zijn vrijwel alle jongeren verhuisd naar Instagram. „Ik post zelf ook alleen nog maar op Facebook wanneer ik bijvoorbeeld een leuke groepsfoto heb van mijn vrienden en ik op een festival. Verder scrol ik er alleen doorheen om te kijken wat andere mensen doen. En af en toe voor nieuws. Dan zie ik weer zoiets als ’Simone van 20 jaar kreeg onbewust een kind’, dat vind ik gewoon grappig.”

„Ik heb het idee dat je op Instagram alleen maar leuke dingen mag laten zien”, zegt Van der Meer. „Tijdens mijn 40 uur durende werkweek plaats ik niks, maar in het weekend als ik een feestje heb vaak wel. Daardoor kunnen mensen het beeld krijgen dat ik alleen maar feest.” Volgens Van der Meer willen zogenaamde fitgirls ook allemaal het perfecte plaatje laten zien. Fitgirls zijn, meestal, jonge vrouwen die veel sporten en dit laten zien op hun sociale media accounts. „Maar laten zien dat het niet altijd allemaal koek en ei is, lijkt onder instagramgebruikers nu ook een trend. Ik zie steeds vaker foto’s van fitgirls zonder make-up en met wallen met een tekst erbij ’Dit ben ik ook’. Ik vind het opzich goed dat ze dat doen, maar het lijkt erop dat het een nieuwe trend is die weer gevolgd moet worden.”

Soms voelt Van der Meer een druk om altijd te moeten reageren. „Als ik uit mijn werk kom heb ik meestal veel berichtjes. Ik heb niet altijd zin om te reageren maar doordat iedereen tegenwoordig kan zien wanneer je hun berichtje hebt gelezen, verwachten ze ook dat je reageert”, zegt ze. „Dat kan irritant zijn. Maar een druk om veel dingen online te plaatsen voel ik niet, omdat alleen mijn vrienden en familie mij volgen. Ik snap wel dat mensen met veel volgers dat voelen. Voor hun is sociale media vaak meer dan slechts een hobby.”

Mariska: ’Tijdens een week offline daalden mijn volgers snel’

Het perfecte plaatje: drie jongeren uit Leiden over hun sociale media

Mariska van der Haven is 21 jaar. Ze is afgestudeerd als grafisch vormgever en werkt nu als zelfstandig fotograaf. Per dag is ze zo’n twee uur kwijt aan sociale media. Instagram is haar meest gebruikte app, per dag zit ze hier ongeveer een uur op.

„Ik vind een uur op Instagram wel meevallen”, zegt ze. „Ik zit er sowieso ’s ochtends en ’s avonds als ik in bed lig een tijdje op. Ik heb twee keer de melding gehad dat ik alle content van de mensen die ik volg heb gezien. Maar om vandaag de dag alle content van mijn volgers te zien, is vrijwel onmogelijk.”

Van der Haven heeft twee accounts op Instagram. Een persoonlijke en een voor haar eigen onderneming. „Ik vind Instagram heel inspirerend voor mijn eigen bedrijf”, legt ze uit. „En ik kan mijn fotografie er ook goed op promoten. De helft van de klussen die ik krijg aangeboden, komen binnen via sociale media, de rest meestal via via.” Een nadeel vindt Van der Haven de continue druk die er is onder zzp’ers op Instagram. „We zijn met zoveel dat het lastig is om eruit te springen en jezelf te onderscheiden ”, zegt ze.

Zonder sociale media zou Van der Haven niet kunnen. „100 procent zonder? Nee”, denkt ze. „Ik heb ook een keer een pauze genomen voor een week. Dat merk je meteen aan je aantal volgers, dat daalt dan enorm.” Maar volgens Van der Haven komt dat ook door het algoritme van Instagram. Vroeger liet Instagram foto’s zien van je volgers in de volgorde waarop deze zijn geplaatst, maar dat is veranderd. Instagram laat nu als eerste foto’s zien waarvan ze denken dat je die leuk vindt, gebaseerd op je eerdere klikgedrag. „Daardoor loop ik ook veel likes mis”, zegt ze. „Met een simpele landschapfoto vind ik dat niet zo erg, maar met een foto waarvoor ik veel moeite heb gedaan is dat toch jammer.”

„Er was een periode waarin ik me dood ergerde aan al het neppe van veel instagramgebruikers”, zegt Van der Haven. „Sommige mensen gaan heel ver. Ik heb een keer op Instagram iemand voor het blok gezet die haar foto’s naar mijn mening te erg bewerkte. Dat vond ze niet zo leuk en toen heeft ze me geblokkeerd. Tegenwoordig kan ik me daar niet zo druk meer om maken.” Van der Haven geeft wel toe zelf ook af en toe een puistje weg te fotoshoppen. „En ik bewerk foto’s soms zo dat de belichting en kleuren net wat mooier zijn. Veel verder dan dat ga ik niet.”

Van der Haven vindt het belangrijk dat de lay-out van haar accounts er mooi uitzien, en stippelt dan ook vaak haar foto’s van tevoren uit. „Door mijn foto’s, creatieve content en volgers op Instagram heb ik al een paar samenwerkingen met bedrijven gedaan ”, legt ze uit. Bij zo’n samenwerking ontvangt een instagrammer een product gratis en in de ruil daarvoor plaatst hij of zij een foto op zijn of haar account. Soms krijgt diegene daar ook een vergoeding voor. „Aan het begin heb ik een aantal bedrijven zelf benaderd, maar tegenwoordig krijg ik steeds meer mailtjes vanuit bedrijven zelf.”

Van der Haven is op haar Instagram ook open over haar depressie, waar ze al een tijdje mee kampt. „Ik vind het belangrijk om daar open over te zijn”, zegt ze. „Er ligt nog een groot taboe op en dat is niet nodig. Ik laat op die manier ook zien dat, alhoewel ik op mijn foto’s vaak vrolijk lijk, ik dat lang niet altijd ben.”

Brian: ’Niemand zit te wachten op je levensverhaal’

Het perfecte plaatje: drie jongeren uit Leiden over hun sociale media

Brian Vesseur is 21 jaar en studeert communicatie aan de Hogeschool Leiden. De Woubruggenaar besteedt dagelijks zo’n anderhalf uur aan sociale media, met Instagram en Facebook als meest gebruikte apps. En dat had hij wel zien aankomen. „Het zou verrassend zijn als het minder was”, zegt hij. „Ik kan niet zo goed inschatten of het veel of weinig is in vergelijking met andere mensen. Maar in 1,5 uur kan ik zoveel meer nuttigere dingen doen.”

De meeste sociale media platformen gebruikt Vesseur uit pure verveling. „Ik zit daarop als ik niks anders te doen heb, dus als ik ’s ochtends of ’s avonds in bed lig of als ik op de wc zit. Daarmee verdoe ik mijn tijd, want negen van de tien keer staat er niks interessants op”, vindt hij. „Twitter gebruik ik voor mijn baan. Ik schrijf voor een sportwebsite, dus ik kijk meerdere keren per dag op Twitter of er nog nieuws is.”

Vesseur denkt dat hij buiten zijn baan om, prima zonder sociale media zou kunnen leven. „Juist lekker rustig”, denkt hij. „Als ik nu niet op sociale media zit, heb ik ook niet het gevoel dat ik iets mis. Ik voel gelukkig ook geen druk om constant online te zijn.” Vesseur heeft al een keer Snapchat verwijderd. Dit is een app waarmee je foto’s naar elkaar stuurt, die maar een paar seconden in beeld blijven. „Daar had ik tweehonderd vrienden op en daar werd ik gek van. Ik kreeg foto’s toegestuurd van mensen die ik helemaal niet interessant vond, dus ik dacht bij mezelf: waarom doe ik dit?” Na een maandje offline maakte Vesseur echter toch opnieuw een account aan. „Een kleinschaliger account”, legt hij uit. „Ik heb er nu misschien veertig vrienden op en dat vind ik prima. Het hoeft niet zo groot van mij.”

„Ik vind het heel irritant als ik bij een festival ben en mensen alleen maar met hun telefoon in hun hand de muziek of zichzelf staan te filmen”, zegt Vesseur. „Leef in het moment in plaats van alles maar vast te leggen.” Zelf probeert Vesseur dat dan ook zo veel mogelijk te doen. „Mensen laten zichzelf er op sociale media vaak mooier uitzien, met allerlei filters en zo. Dat vind ik jammer. Laat gewoon zien wie je echt bent, hier heb ik niks aan.” Maar van hem hoeft het ook niet té echt. „Je hele levensverhaal of allerlei negatieve gedachten hoef je van mij niet online te delen, volgens mij zit niemand daarop te wachten. Dat vind ik aandachttrekkerij. Maar als iemand vertelt over iets waar hij of zij mee zit, bijvoorbeeld om mensen te laten zien dat ze niet alleen zijn, vind ik het goed. Zolang er maar een goede bedoeling achter zit.”

Vesseur doet zichzelf niet leuker voor op sociale media. Wel soms knapper. „Ja, voor sommige foto’s doe ik goed mijn best”, lacht hij. „Een aantal selfies zijn geposeerd. En ik heb een aantal bewerkte foto’s op mijn Instagram staan, waarbij het lijkt alsof ik in de jungle ben of op de maan sta. Dat vind ik gewoon geinig. Maar de meeste van mijn foto’s zijn gewoon spontaan.”

ldn_2_3_opening.pdf

Meer nieuws uit Leiden