Pionier in onderzoek kanker aan alvleesklier

Tessa de Wekker
Leiden

Het onderzoek en de liefde. Daarvoor kwam de onlangs gepromoveerde Portugese Ana Belo van Wijk naar Nederland. Tijdens haar onderzoek aan het VU Medisch Centrum in Amsterdam bestudeerde ze een nog onderbelichte kankersoort: die aan de alvleesklier.

Belo woont nu 17 jaar in Nederland. Tijdens haar studie biochemie in Portugal ontmoette ze een onderzoeker uit Nederland bij wie ze na haar studie een stage deed. Dat ze eerder in Portugal verliefd werd op een Nederlandse man was puur toeval, maar kwam goed uit. In Leiden deed ze een master scheikunde, waarna ze een tijd als analist werkte. ,,Uiteindelijk wilde ik toch weer iets uitdagends doen’’, vertelt Belo.

Ze ontmoette mensen die onderzoek deden naar alvleesklierkanker. Dat vond ze zo interessant, dat ze een beurs aanvroeg in Portugal, om bij het VU Medisch Centrum een promotieonderzoek te kunnen doen bij de afdeling moleculaire celbiologie en immunologie.

Prognose

,,Alvleesklierkanker komt niet vaak voor, maar als je het eenmaal hebt is de prognose ongunstig’’, zegt Belo. ,,Het probleem bij deze kankersoort is dat hij heel snel uitzaait naar de lever en de longen. Hoe dat precies komt en hoe dat in zijn werk gaat, is nog niet bekend.’’

Dat wilde Belo uitzoeken. Ze vermoedde dat bepaalde eiwitten, de zogenoemde galectines, er iets mee te maken zouden kunnen hebben. Bij het VUmc werd op dat moment nog geen onderzoek gedaan naar galactines in alvleesklierkanker.

Galectines zijn eiwitten die aan suikers binden in het lichaam en mogelijk belangrijk zijn tijdens de ontwikkeling van tumoren. ,,Galectine-4 is verhoogd in alvleesklierkankerweefsels, terwijl het eiwit niet voorkomt in de gezonde alvleesklier’’, legt Belo uit. ,,Wij hebben bekeken wat het effect is van galectine-4 op uitzaaiingen.’’

Ze onderzocht dit in zebravissen en in menselijke weefsels en de uitkomst was verrassend. Galectine-4 bleek de uitzaaiingen tegen te gaan. Meer galectine-4 lijkt ook voor een grotere overlevingskans te zorgen wanneer er nog geen uitzaaiingen zijn. Belo: ,,We denken dat de rol van galectine-4 complex is, omdat het in een vroeg stadium ook bijdraagt aan de groei van alvleesklierkanker. Gezonde cellen maken galectine-4 namelijk aan als ze kwaadaardig worden.’’

Marker

Het aanwezig zijn van galectine-4 zou een marker kunnen zijn voor een vroeg stadium van alvleesklierkanker, zegt Belo. Risicogroepen, bijvoorbeeld rokers en drinkers, zouden getest kunnen worden op de aanwezigheid van dit stofje in het bloed. Maar daarvoor is het nog te vroeg. Voordat galectine-4 gebruikt kan worden in de diagnostiek, moet er meer onderzoek naar worden gedaan. Wat doet het precies met het immuunsysteem? Aan welke suikers bindt het eiwit en wat verstoort het?

Belo vermoedt dat galectine-4 ervoor zorgt dat immuuncellen de kankercellen niet meer herkennen en ze daardoor niet opruimen. Ze worden als het ware om de tuin geleid. Ze zou dit graag verder onderzoeken, maar hier is helaas geen geld voor. ,,Het geld gaat vaak naar onderzoek in een verder stadium, waar snel effect te bereiken is. Dit is een gemiste kans, want elke behandeling voor een ziekte begon ooit met basisonderzoek.’’

Belo heeft nu een postdoc-positie aan het VU Medisch Centrum, waar ze onderzoek gaat doen naar kanker in de nek en het hoofd. Voorlopig blijft ze in Leiden wonen. ,,Een mooie, rustige, romantische stad’’, vindt ze.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.