Digitale les als hulpmiddel op Universiteit Leiden

Digitale les als hulpmiddel op Universiteit Leiden
Vicerector magnificus Hester Bijl. ,,Je kunt op een universiteit geen ondrwijs geven als je geen onderzoek doet.’’
© Fotografie Hielco Kuipers
Leiden

Een toekomst waarin kennis langs digitale weg direct in het brein geplugd kan worden, voorziet vice-rector magnificus Hester Bijl (47) van de Universiteit Leiden nog niet. Wel is ze enthousiast over videocolleges, hololenzen waarmee geneeskundestudenten virtuele enkelgewrichten kunnen bestuderen en onderwijs in de vorm van computerspellen. Bijl vindt digitalisering een verrijking van het onderwijs, maar de docent zal niet verdwijnen. ,,Het gaat om een slimme combinatie.’’

Het is op de kop af een jaar geleden dat Hester Bijl, van huis uit wiskundige en anglist, toetrad tot het College van Bestuur van de universiteit.

Ze volgde Simone Buitendijk op, die vicerector Onderwijs werd aan het Imperial College London en nam ze ook haar bestuursportefeuille over. Hoewel Bijl, die hiervoor decaan was van de faculteit Ruimtevaart van de TU Delft, niets te klagen had over de collegiale sfeer daar, ervoer ze Leiden van meet af aan als een ’warme, persoonlijke universiteit’. ,,Delft is toch wat pragmatischer.’’

Een ander verschil met de TU Delft is het algemene karakter van de universiteit. ,,De rijkdom aan onderwerpen is verbazingwekkend. Bij elke vraag die ik heb, denk ik: ’waarschijnlijk is hier al ergens iemand aan het werk met precies datgene wat ik zoek’.’’

Zo stuitte ze, op zoek naar ideeën en invalshoeken om het universitaire onderwijs te vernieuwen, tijdens haar kennismakingstijd op de Teachers’ Academy. Deze groep van twintig ’fellows’ denkt voortdurend na over nieuwe manieren en werkwijzen om het onderwijs meer toe te snijden op de behoeften van de studenten.

De universiteit legde de afgelopen twee decennia veel nadruk op onderzoek. Niet voor niets was zij in 2002 een van de oprichters van de LERU, de Europese vereniging van onderzoeksuniversiteiten.

Het onderzoek moest excellent zijn, voor het onderwijs bestond niet altijd diezelfde ambitie. Dat ligt nu anders, zegt Bijl, die onderwijs in haar portefeuille heeft. Het conflict, als daar ooit sprake van was, is opgelost door onderzoek een plek te geven in het onderwijs. ’Onderzoekend leren’ is het motto. ,,Je kunt op een universiteit geen onderwijs geven als je geen onderzoek doet. Die twee horen bij elkaar.’’

Een Leidse academicus is in de ogen van Bijl niet iemand met een hoofd vol feitjes, maar heeft kennis én vaardigheden. Aan het eind van hun studie moeten Leidse studenten zelfstandig een onderzoeksvraag kunnen formuleren, opzetten en uitvoeren. ,,Wat die vaardigheden zijn, begint bij de opleiding.’’

De toekomst van het onderwijs zit in ’blended learning’, oftewel: een combinatie van onderwijs met digitale middelen én docenten. Nu studenten via Google veel feiten van tevoren makkelijk kunnen opzoeken, hoeft een docent die niet altijd meer in een hoorcollege te presenteren. ,,Colleges kunnen dan meer draaien om kritische reflectie en verdieping.’’

Arbeidsmarkt

Steeds nadrukkelijker houdt de universiteit één oog gericht op de arbeidsmarkt. Robotisering en digitalisering vragen om flexibiliteit bij de werknemers van de toekomst.

Een beroep dat vandaag goede inkomsten oplevert, kan over vijf jaar gerobotiseerd zijn; anderzijds ontstaan ook nieuwe carrièremogelijkheden. Studenten weten dat, en willen daarom ook weten hoe de universiteit hen voorbereidt op een professionele toekomst.

De flexibiliteit die van jonge afgestudeerden wordt gevraagd, moet terugkeren in het onderwijs, vindt Bijl. ,,Studenten moeten makkelijker kunnen switchen tussen onderwijsprogramma’s of onderdelen kunnen combineren. We moeten goed nadenken over hoe wij dat gaan doen.’’

Op die manier kunnen ze zich kwalificeren voor verschillende beroepen. Daarnaast pleit Bijl voor zelfbeschouwing. ,,Studenten moeten zich geregeld afvragen: wat kan ik, wat wil ik, wat moet ik nog leren? Wat gaat goed, wat kan beter? Hoe kan ik succesvol zijn - en wat betekent succes voor mij? Lastige vragen, ja - maar iedereen moet zich deze vragen af en toe stellen. Ik stel ze in elk geval voor mezelf.’’

Meer nieuws uit Leiden