Film over ’vrije Fries’ Cleveringa [Video]

Leiden

Het gevoel van rechtvaardigheid zat diep verankerd in de familie van de moedige Leidse decaan Rudolph Cleveringa (1894-1980). Dat blijkt uit een film over zijn leven, met de naam ’De Damster Vrijheid’, die het Groninger Filmcollectief maakte in opdracht van de organisatie De Verhalen van Groningen.

Het Groninger Filmcollectief kreeg de opdracht om een biografische film over Cleveringa te maken van Groningen Marketing. Hij geldt als één van de grote zonen van de provincie. Cleveringa is geboren in Appingedam, in een patriciërsfamilie die al generaties in het kleine Groningse stadje woonde. Als ’Rudolph Pabus’ was hij al de vierde in zijn familie met die naam.

(Artikel gaat verder onder filmpje)

In Appingedam is daarom ook een ’Rudolph Pabus Cleveringaplein’ vernoemd naar de Leidse jurist. Volgens producer Carla Wolbers was het hoognodig dat de 18,18 minuten durende documentaire werd gemaakt. ,,Toen we rondliepen op het plein om passerende Damsters te vragen wie Cleveringa was geweest, wist niemand dat. In Appingedam is de herinnering aan de familie Cleveringa al heel lang verdwenen.’’ Daarom is er op dit moment in het gemeentehuis van het Groningse stadje ook een tentoonstelling over Cleveringa te zien.

De familie van Cleveringa leverde in de loop der eeuwen rechters, dominees en artsen op. Zelf was Cleveringa zich sterk van zijn wortels bewust, weet Wolbers.

In de documentaire stelt het productieteam daarom de ’Upstalsboom’ centraal, een grafheuvel in Oost-Friesland waar in de 12de en 13de eeuw de Friese stammen jaarlijks bijeenkwamen om geschillen te beslechten. Cleveringa gebruikte een afbeelding van de Upstalsboom als Ex Libris, het eigendomsmerkje dat hij in zijn boeken plakte. Hij voelde zich, zo blijkt uit De Damster Vrijheid, verbonden met de ’vrije Friezen’, ’die liever sterven dan wijken voor dwang’. Vanuit die visie wordt zijn verzet op 26 november 1940, toen hij zijn college hield dat later bekend werd als de Cleveringarede, volgens de makers begrijpelijk.

De film is opgebouwd uit archieffoto’s en films. Het was voor het eerst dat het filmcollectief dat zo deed. Ter oriëntatie hield Wolbers ’researchgesprekken’ met emeritus-hoogleraar sociologie Kees Schuyt, die werkt aan een biografie van Cleveringa.

Meer nieuws uit Leiden