Premium

De puzzel van hoogleraar Corrie Bakels is na 50 jaar nog niet af

De puzzel van hoogleraar Corrie Bakels is na 50 jaar nog niet af
Corrie Bakels: ,,Andere mensen zoeken een hobby na hun pensioen. Maar dit is eigenlijk altijd mijn hobby geweest. Ik ben iedere dag bezig met een puzzel. En die puzzel is nooit af.”
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

Corrie Bakels glimlacht. „Ik ga straks leren hoe een nieuwe microscoop met camera werkt. Ik ben dol op knopjes, apparaten en nieuwe software.” Haar ogen glinsteren van plezier. De emeritus hoogleraar paleo-economie aan de Universiteit Leiden mag dan 75 zijn en vijftig jaar ’in het vak’ zitten, ze is nog lang niet uitgeleerd.

„Ja, ik ben er wel een beetje trots op. En ook verbaasd, dat ik alweer vijftig jaar tussen die archeologen zit.” Bakels grijnst. Als bioloog kwam ze in 1968 binnen bij de universiteit. De faculteit archeologie bestond nog niet. „Hoogleraar pre-historie Modderman was heel modern in zijn ideeën. Hij zei: ze graven altijd huisjes, potjes en pannetjes op, maar de mensen leefden vroeger ook in een milieu. Hoe zag dat milieu eruit? Hij vroeg aan zijn buurman, die bioloog was, of hij niet een bioloog kende die wel van pionieren hield. Zo kwam hij bij mij.”

In eerste instantie kwam Bakels voor een jaar. Ze zegde haar baan bij het Haagse drinkwaterbedrijf ervoor op. Ze is nooit meer weggegaan en specialiseerde zich in de paleo-economie. Paleo-economie bestudeert hoe de prehistorische mens aan eten en grondstoffen kwam en wat het effect van deze activiteiten op het milieu was.

Pionieren was het inderdaad. „In het begin zaten we met de afdeling in een huis aan de Breestraat. Mijn kantoor was op zolder. De zuurkast moest met een hoogwerker door het zolderraam”, vertelt ze. Die ene zuurkast was het begin van een gerenommeerd laboratorium, waarvan Bakels aan de basis heeft gestaan.

In 1988 werd ze de eerste vrouwelijke hoogleraar in de archeologie in Leiden. „Inmiddels wordt het gelukkig iets beter, maar eind jaren ’80 konden alle vrouwelijke hoogleraren van de universiteit thee drinken om een klein tafeltje.”

Ook in haar eigen vakgebied was Bakels lange tijd een van de weinige vrouwen. „In het begin ging ik regelmatig met veldteams mee om het vak te leren. Ik was de eerste jongedame die daar opdook. Dat was wel iets hoor. Ik werd aan alle kanten getest. Altijd op een vriendelijke manier overigens. Later kreeg ik bestuurlijke functies. Zeker tot het jaar 2000 was ik steeds de eerste vrouw in een bepaald bestuur.”

In de vijftig jaar dat ze werkzaam is aan de Universiteit Leiden, maakte de voormalige decaan van de faculteit archeologie veel ontwikkelingen mee. Zowel wat betreft de groei van het aantal vrouwen in de wetenschap als ontwikkelingen in haar vakgebied. „Dit vak is nooit saai. Je kunt steeds meer te weten komen. De techniek is nu zoveel verder dan vijftig jaar geleden.”

Isotopen-onderzoek bijvoorbeeld, waar Bakels nu mee bezig is, was in haar begintijd totaal onbekend. Op dit moment doet de hoogleraar onderzoek naar het gebruik van mest in vroeger tijden. Daarvoor heeft ze net een studie in de Hortus botanicus afgerond. „We hebben verkoolde graankorrels opgegraven op verschillende plekken. Stikstof blijft zitten in die verkoolde korrels. De verhouding van stikstof 14 en stikstof 15 blijkt echter anders bij bemest en niet bemest graan.”

Om een nulmeting van niet bemest graan te hebben, heeft Bakels zelf in de Hortus graan gekweekt, in kuipen op grond zonder mest. „Het blijkt dat men vroeger inderdaad al mest gebruikte. Maar uit onderzoek van een collega weten we dat de veestapel in bijvoorbeeld West-Friesland te klein was voor de hoeveelheid mest die moet zijn gebruikt. De mensen gebruikten dus ook nog wat anders. Wellicht huisvuil. Om dat te onderzoeken worden nu monsters genomen.”

Het eerste deel van haar onderzoek wordt binnenkort gepubliceerd. Inmiddels heeft Bakels meer dan 230 artikelen gepubliceerd en ook nog een aantal boeken. Als het aan haar ligt, blijft het daar niet bij. Ook al is ze al tien jaar officieel met pensioen, de emeritus hoogleraar geniet nog dagelijks van haar werk. „Zo lang mijn ogen en mijn hoofd goed blijven, hoop ik door te gaan. Ik ben heel blij dat de faculteit het me gunt. Andere mensen zoeken een hobby na hun pensioen. Maar dit is eigenlijk altijd mijn hobby geweest. Ik ben iedere dag bezig met een puzzel. En die puzzel is nooit af.”

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.