Talenonderwijs aan universiteiten raakt in crisis

Wilfred Simons
Leiden

Het talenonderwijs aan de Nederlandse universiteiten raakt in een crisis. Steeds minder eerstejaars studenten besluiten zich in een taal te specialiseren. Duits, Frans, Italiaans en Russisch zijn tegenwoordig 'kleine talen'. Universitair hoofddocent Russische taal- en letterkunde Otto Boele (53) maakt zich zorgen over de toekomst van zijn vak. Als taalonderwijs wordt ondergebracht in bredere cultuurstudies, leren studenten de taal niet meer goed.

Decaan Frank van Vree van de Universiteit van Amsterdam maakte in november vorig jaar bekend dat hij het talenonderwijs aan zijn universiteit wilde samenvoegen tot 'brede bachelors'. In het eerste jaar krijgen alle taalstudenten eenzelfde propedeuse, waarna pas in het tweede jaar met de eigenlijke talenstudie kan worden begonnen.

Van Vree hoopt dat hij daarmee vier miljoen euro op de begroting van zijn faculteit kan bezuinigen. Of dit plan doorgaat nu de Amsterdamse studenten het tot inzet van hun verzet hebben gemaakt, is onduidelijk. Otto Boele hoopt van niet, want dit model gaat volgens hem 'nog verder' dan wat er aan de Rijksuniversiteit Groningen is gebeurd. Daar dreigt naar zijn overtuiging de taalverwerving te verworden tot een 'vwo+'. ,,Veel studieprogramma's bieden langzamerhand zoveel verbreding dat er voor verdieping nog maar weinig ruimte is.''

Heilig

Opmerkelijk genoeg onttrekt de Universiteit Leiden zich aan deze trend. Weliswaar heeft ook de faculteit der Geesteswetenschappen de afgelopen jaren reorganisaties doorgemaakt, maar de specialistische talenstudies zijn behouden. Boele voelt zich gesteund door de uitspraak van rector magnificus Carel Stolker, die vorige week zei dat in Leiden de taalopleidingen 'heilig en veilig' zijn. ,,Ik denk dat de rector begrijpt dat de diversiteit aan talen de Universiteit Leiden een uniek karakter geeft.'' De faculteit der Geesteswetenschappen is 'goed op orde'. Toch blijft hij waakzaam. ,,Een volgend College van Bestuur kan er weer anders tegenaan kijken.''

De faculteit der Geesteswetenschappen wordt gered doordat er in Den Haag de afgelopen jaren een opleiding International Studies tot bloei is gekomen. Daar kunnen studenten uit binnen- en buitenland in drie jaar, na een 'brede introductie', de geschiedenis, cultuur en talen van een bepaald geografisch gebied bestuderen. De opleiding trok in 2014 ruim 500 eerstejaars, waarmee de faculteit voldoende geld verdient om het talenonderwijs van te betalen.

Baankansen

Blijft de vraag: waarom willen zo weinig studenten een taal leren? ,,Ze hebben meer om uit te kiezen. Dat veroorzaakt keuzestress - 'wat wil ik nou?' Een breed, algemeen studietraject is aantrekkelijk. Zo kunnen ze keuzes uitstellen. Universiteiten spelen daar op in. Groningen heeft bijvoorbeeld de opleiding 'Duits in Europese context'.''

Een taalstudie geldt als 'specialistisch'. ,,Studenten denken dat je, als je Duits of Russisch studeert, alleen docent Duits of Russisch kunt worden. Volstrekte onzin! Een opleiding 'International Studies' biedt echt geen betere baankansen dan een taalstudie. Specialisten zijn even flexibel als afgestudeerden die een beetje taal, economie en politicologie hebben gedaan.''

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.