Lokale lobbyist is vaak hobbyist

Lokale lobbyist is vaak hobbyist
© Jan Lamers
Den Haag

Het klinkt nog mijlenver weg, maar op 21 maart 2018 mag u weer naar de stembus. Op bijna 400 plekken wordt dan een nieuwe gemeenteraad gekozen. Wie invloed wil uitoefenen op het lokale beleid moet nu in actie komen. „De lokale lobby is belangrijker dan ooit.”

Tik het woord ’lobbyist’ in bij Google Afbeeldingen en je treft een serie spotprenten van schimmige mannen in krijtstreepkostuums die pakken geld en handdrukken uitwisselen met politici.

Nee, lobbyisten hebben niet een al te best imago. Het beeld van rokerige achterkamertjes is hardnekkig - en niet helemaal onwaar. Maar lokale belangenbehartigers zoeken juist steeds meer de openbaarheid op.

Drie maanden na de verkiezingen zijn alle ogen nog gericht op de kabinetsformatie, maar de politiek maakt zich al op voor een nieuwe stembusgang: die voor de gemeenteraad. Het regent manifesten, petities en brandbrieven.

Lokale partijen herkennen het. „Iedere dag ontvang ik nieuwe berichten van bewoners, organisaties of bedrijven”, zegt Jasmijn Touw, voorzitter van de verkiezingsprogrammacommissie van D66 Leiden.

Ondanks dat kiezers nog lang niet bezig zijn met hun stem voor de gemeenteraad noemen ervaren belangenbehartigers deze periode hét moment om aandacht te vragen voor senioren, toeristenbelasting, cultuursubsidies of welk belang je dan ook beoogt te behartigen.

Lastig

Op dit moment zijn lokale politieke partijen druk bezig met het opstellen van een verkiezingsprogramma. Het is de kunst om jouw punten in die programma’s te krijgen.

Niet dat de verkiezingscampagne zelf onbelangrijk is. „De publieke arena bepaalt uiteindelijk wat er op de politieke agenda staat. Je moet er dus voor zorgen dat jouw onderwerp in de belangstelling komt te staan, rondom de verkiezingen. Dat is lastig, want aandacht is beperkt en er is veel concurrentie”, zegt bijzonder hoogleraar Public Affairs Arco Timmermans, verbonden aan de Universiteit Leiden. Maar wie daar op wacht is veel te laat.

Politici verwachten zelfs niet dat kiezers het verkiezingsprogramma lezen, bleek uit een onderzoek van het ministerie van binnenlandse zaken uit 2010, maar na de verkiezingen worden die programma’s een stuk belangrijker. Als partijen ze gebruiken als inzet voor eventuele collegeonderhandelingen.

„Als belangenbehartiger kun je politici dan wijzen op hun beloftes en dat ze die moeten nakomen. Wat het onderwerp ook is, niemand wil te boek staan als iemand die zijn beloftes verbreekt”, vult Timmermans aan.

Handleiding

De rijksoverheid stoot steeds meer taken af naar gemeenten, waardoor ook het beïnvloeden van het besluitvormingsproces van het het ministerie of Binnenhof naar het gemeentehuis verschuift. Dat verandert het speelveld rond het besluitvormingsproces. De professionele ’public affairs consultant’ weet precies hoe de hazen lopen. Maar voor een burgercomité van hobbyisten, vrijwilligers van de lokale sportclub of zorgverleners uit de praktijk, is dat een stuk ingewikkelder.

„Lokale lobby is belangrijker dan ooit”, schrijft voorzitter Hans Spigt van Jeugdzorg Nederland in een 26 pagina’s tellende handleiding voor de lokale afdelingen. „De belangrijkste besluiten voor jullie dagelijkse praktijk worden vooral door de gemeenten genomen.” Sinds 2015 zijn gemeenten zelf verantwoordelijk voor jeugdzorg, werkloosheid en zorg aan langdurig zieken. Niet dat landelijke politici zich niet meer bezighouden met dit onderwerp, maar de spaanders vallen op lokaal niveau.

Stijn Verbruggen is hoofd Strategie en Communicatie bij Jeugdzorg Nederland. Hij merkte dat lokale afdelingen behoefte hadden aan begeleiding.

„De relatie met een gemeenteraad is voor ons nog relatief nieuw. Voor lokale afdelingen is dat nog een blinde vlek. En het onderhouden van contact met lokale politici moet ook nog eens naast het ’gewone werk’ gebeuren, dus de meeste afdelingen hebben helemaal niet zoveel tijd voor het lobbyproces. Terwijl het wel heel belangrijk is, want ook voor lokale politici is jeugdzorg nieuw terrein”, legt Verbruggen, die de handleiding schreef, uit.

Effectief

Ze kunnen wel effectief zijn, die amateurlobbyisten, denkt ’lobbyprofessor’ Timmermans. Maar dan moeten ze wel weten bij wie ze moeten zijn, op welk moment en op welke manier ze hun boodschap moeten overbrengen. Lokale belangenbehartigers wenden zich daarom steeds vaker tot professionele lobbyisten voor advies, signaleert Timmermans. „Er zijn kantoren die dit inmiddels als een deel van hun werkterrein zien.”

Zo ontwikkelde De Lobbyvakschool, een bedrijf gespecialiseerd in lokale lobby, samen met de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV) een speciale ’toolkit’ met praktische tips. Onder andere de Scouting maakt er gebruik van.

Jeugdzorg Nederland is ook niet de enige en eerste die een handleiding verzorgt voor lokale afdelingen. Andere landelijk opererende belangengroepen bieden al langer hulp aan hun lokale afdelingen. Branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland (KHN) biedt zelfs speciale trainingen aan lokale bestuurders.

Roy van de Weel is eigenaar van café/restaurant Wonder’s, met vijf vestigingen in Noord-Holland. Daarnaast is hij al een aantal jaar bestuurslid van de KHN-afdeling in Schagen, sinds 2014 voorzitter. Voor hem is de lokale lobby inmiddels bekend terrein.

Begin mei stuurde hij al een brief naar alle politieke partijen. „We stellen het zeer op prijs als u onze suggesties wilt meenemen in het verkiezingsprogramma van uw partij”, schrijft hij. „Maar het blijft niet bij die brief. Daarna nemen we weer contact met mensen op, om één-op-één af te spreken”, legt hij uit.

Enveloppe

Verstandig, volgens Timmermans. „Alleen een brief naar de programmacommissie vind ik eigenlijk een kansloze missie. Een boodschap waarvoor je aandacht wilt hebben moet niet in een dichte enveloppe.” Horecaman Van de Weel kreeg in elk geval wat hij wilde. „Ik merk dat politici onze inbreng waarderen. De een wat meer dan de ander, maar we worden in elk geval serieus genomen”, zegt hij.

Jasmijn Touw (D66 Leiden) is wel blij met de input. „Ik hoop dat zoveel mogelijk mensen en organisaties ons weten te vinden. Het is heel belangrijk dat mensen betrokken zijn bij de lokale politiek.” Of lokale lobbyisten écht invloed op het programma zullen hebben? „Het programma is inderdaad nog niet definitief, maar we zijn eigenlijk al een half jaar bezig. En uiteindelijk beslissen de leden over het resultaat”, zegt Touw. Een bonustip uit de toolkit van de NOV: misschien zitten er partijleden in je eigen achterban?

Meer nieuws uit Nieuws

Keuze van de redactie