Premium

Groot onderzoek naar ultrafijnstof Schiphol

Groot onderzoek naar ultrafijnstof Schiphol
Starten vanaf de Polderbaan.
Schiphol

Een grootschalig onderzoek naar de concentraties van ultrafijnstof rond Schiphol en de effecten daarvan op de gezondheid, gaat volgend jaar van start. Op tien plaatsen worden metingen verricht en basisschoolleerlingen worden onderzocht.

Dat plan heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu aan de Omgevingsraad Schiphol gepresenteerd. Bij het onderzoek zijn diverse instanties betrokken zoals universiteiten en GGD’s. Gemeenten en bewoners hebben inspraak gehad in de onderzoeksopdracht.

Dat vooral startende vliegtuigen veel ultrafijnstof uitstoten bleek al eind 2014 uit een onderzoek van TNO. Op verschillende plaatsen zoals in Spaarnwoude, het Amsterdamse Bos en bij de Polderbaan waren metingen gedaan. Dicht bij de baan was de concentratie het hoogste, vergelijkbaar met wonen langs een drukke weg. Maar het ultrafijnstof werd ook in Amsterdamse woonwijken gevonden. Dat zou leiden tot extra gezondheidsklachten en een kortere levensduur.

Milieudefensie eiste indertijd meteen beperking van het vliegverkeer, maar de staatssecretaris zegde een uitgebreider onderzoek toe, zoals ook het RIVM had geadviseerd. Met name in Haarlemmermeer, Kaag en Braassem en Haarlemmerliede en Spaarnwoude maakten bewoners en de politiek zich al zorgen. Maar Den Haag wil eerst gedegen onderzoek en dat komt er nu.

Metingen

Er wordt op tien verschillende plaatsen rond Schiphol intensief gemeten. Daardoor moeten bijvoorbeeld duidelijke verschillen in hoeveelheden ultrafijnstof te zien zijn bij verschillende windrichtingen. Overigens is de uitstoot van vliegtuigen door de meetapparatuur goed te onderscheiden van die van dieselmotoren van vrachtwagens. Zowel de uitstoot van startende als landende, alsook van taxiënde vliegtuigen wordt gemeten.

Met de uitkomsten kan in een latere fase van het onderzoek berekend worden wat de belasting op elke willekeurige locatie op en rond de luchthaven is. Want het gaat daarbij niet alleen om omwonenden, maar ook om werknemers die op het platform op Schiphol werken en dagelijks worden blootgesteld aan het ultrafijnstof.

Als de gegevens over de belasting door ultrafijnstof bekend zijn, kan elk adres gekoppeld worden aan bestaande gezondheidsregistraties. Zo kunnen er verbanden worden onderzocht met bijvoorbeeld medicijngebruik, vroegtijdig overlijden en uitkomsten van zwangerschap. Dat onderzoeksrapport is niet eerder dan in 2021 klaar.

Scholen

Twee jaar eerder moet een onderzoek onder basisschoolleerlingen zijn afgerond. Daarbij gaat het om de vraag wat de gezondheidseffecten van kortdurende verhogingen van ultrafijnstof zijn. Daarvoor worden volgend schooljaar kinderen van een aantal basisscholen ten oosten en ten westen van Schiphol dagelijks gevolgd met dagboeken en gezondheidsmetingen. Immers, afhankelijk van de windrichting wordt steeds een deel van de kinderen niet en een deel wel blootgesteld aan ultrafijnstof van vliegverkeer.

Het zal gaan om kinderen uit groep 6 en 7 die zelf mee willen doen aan het onderzoek en waarvan de ouders toestemming hebben gegeven. Los daarvan worden vijftig kinderen met astma geselecteerd. In deze groep kan specifiek naar effecten op ademhaling en medicijngebruik worden gelet. Er wordt overigens geen bloed of urine afgenomen: het gaat om longfunctietesten die kinderen zelf thuis kunnen doen.

Tijdens dit deel van het onderzoek komt mobiele meetapparatuur naar ultrafijnstof bij de scholen te staan waarmee ook onderscheid tussen wegverkeer en vliegverkeer kan worden gemonitord. Het onderzoek is zo gedetailleerd dat ook de belasting van de woonadressen kan worden meegewogen bij de uitkomsten. De rapportage wordt verwacht voor de zomervakantie van 2019.

Vrijwilligers

Om de giftigheid van ultrafijnstof van vliegtuigen te kunnen vergelijken met dat van wegverkeer, wordt experimenteel onderzoek voorgesteld met vrijwilligers. Deze moeten gecontroleerd blootgesteld worden aan de schadelijke stoffen. Dat kan op verschillende manieren en wordt nader uitgewerkt. Daarna moet de Medisch Ethische Toetsingscommissie toestemming verlenen. Toch is de planning dat ook dit deel van het onderzoek voor de zomer van 2019 klaar is.

„Ultrafijnstof is buitengewoon schadelijk omdat het diep in je longen komt”, meent ook Cees van Ojik, die zelf huisarts was in Zwanenburg en namens bewoners in het Schipholoverleg zit. „Daarom is het nodig dat er normen voor ultrafijnstof komen. Zo nodig moet het vliegverkeer worden beperkt.” In die zin gaan deze rapporten nog een rol spelen in de discussie over de groei van Schiphol tot en met 2030.

Meer nieuws uit Nieuws

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.