Leidenaar zet Nederland ’droog’ in debuutroman

Robert van Oirschot: ,,Met het loonzakje linea recta naar de kroeg.’’

Robert van Oirschot: ,,Met het loonzakje linea recta naar de kroeg.’’© Foto Hielco Kuipers

Theo de With
Leiden

De Verenigde Staten werden in de jaren 20 van de vorige eeuw drooggelegd. Een onbedoeld neveneffect van het alcoholverbod was de opkomst van de georganiseerde criminaliteit. De maffia floreerde dankzij de illegale handel in drank. Had zoiets ook in Nederland kunnen gebeuren?

Die vraag speelde Leidenaar Robert van Oirschot al enige tijd door het hoofd. Geïnspireerd door het boek ’Nachtleven’ van Dennis Lehane en een televisieserie als ’Boardwalk empire’ dook hij in de materie. Het resultaat is de roman ’Droog’, waar hij mee debuteert als schrijver. Al klopt dat niet helemaal, want Van Oirschot schreef al eens een managementboek. Ook was hij de initiatiefnemer van het stripboek ’De ziel van Leiden’, dat begin 2017 verscheen.

,,Eigenlijk ben ik organisatieadviseur’’, vertelt hij. ,,In die hoedanigheid schreef ik veel, maar vooral dikke rapporten. Ik had een eigen bureau met twintig mensen. Drie jaar geleden heb ik een stapje terug gedaan om meer tijd te hebben voor leuke dingen. Zo heb ik stage gelopen bij een meubelmaker en in de keuken van restaurant Burgerzaken. Ik wilde mijn creatieve kant ontdekken.’’

Uit zijn creatieve brein zijn inmiddels de strip ’De ziel van Leiden’ en de 3-oktoberadventskalender ontsproten. De ruim 300 pagina’s tellende roman ’Droog’ is zijn nieuwste, artistieke oprisping. ,,Ik sloeg het boek ’Nachtleven’ dicht en dacht: hoe gaaf zou het zijn als dit in Nederland gebeurd was. Ik ben gaan fantaseren over een straatschoffie die opklimt tot ster van de onderwereld.’’

Scharrelaar

Hij bedacht een verhaal over amateurbokser en scharrelaar Antonie Donkers. De hoofdpersoon van zijn boek ontpopt zich tot crimineel kopstuk na de drooglegging in 1923. ,,In Nederland is nooit zoals in de VS de alcohol verboden’’, zegt Van Oirschot. ,,Maar het had wel gekund. Er was al een Drankwet en in de jaren 30 kwam er een tweede Drankwet, die vooral de sluitingstijden van cafés regelde. In mijn roman ga ik met een totaalverbod nog één stap verder.’’

De argumenten zijn dezelfde als die in Amerika. ,,Er is veel armoede en de steden verpauperen. De boeren raken door de industrialisatie hun werk kwijt en komen in krotten terecht. Als arbeiders al werk hebben, gaan ze met hun loonzakje vaak linea recta naar de kroeg om hun salaris te verdrinken.’’

Politici

Zijn verzonnen verhaal plaatst hij in een bestaande, historische context. Politici als Colijn, Ruijs de Beerenbrouck en De Geer figureren in zijn boek. Ook in die tijd werden in de politiek al compromissen gesloten. Sommige partijen stemmen in met de drooglegging als de politieke opponenten de komst van de Olympische Spelen naar Amsterdam steunen.

,,Het is een mix van fictie en non-fictie. Ik creëer eigenlijk een nieuw literair genre. Door bestaande personages te gebruiken, blijf ik heel dicht bij de werkelijkheid. Het had echt gebeurd kunnen zijn.’’ Van Oirschot heeft de smaak van het schrijven te pakken. Hij is van plan om nog een tweede en een derde deel te schrijven. ,,Het moet een trilogie worden over de opkomst van de onderwereld in met name Amsterdam. De maffia dook tijdens de drooglegging op de illegale drankhandel. Later duiken de criminelen op in de horeca en het vastgoed om hun inkomsten veilig te stellen.’’

Heineken

De Leidenaar wil in elk boek een periode van dertig jaar beschrijven. In het tweede kan de Tweede Wereldoorlog en de naoorlogse jaren worden behandeld. ,,In het laatste deel komt de Heineken-ontvoering aan bod. Daarmee beschrijf ik een eeuw onderwereld en hoe die meer en meer vermengd raakt met de bovenwereld.’’

Robert van Oirschot is dus nog wel een paar jaar met dit project bezig. ,,Ik schrijf heel gedisciplineerd. Mijn quotum is veertig pagina’s per week. Daarbij probeer ik pakkend en toegankelijk te schrijven.’’ Dat lijkt gelukt; de eerste druk van ’Droog’ is al uitverkocht.

Robert van Oirschot: ’Droog’, uitgeverij The House of Books, 21,99 euro.

Meer nieuws uit Leiden

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.