Premium

Schaakclub Philidor viert zijn eeuwfeest: ’Bij denksporten voltrekt zich een waar drama’

Schaakclub Philidor viert zijn eeuwfeest: ’Bij denksporten voltrekt zich een waar drama’
Ton Kohlbeck in de Pieterskerk waar 23 januari veertien topschakers komen spelen: ,,Hiervoor komen mensen uit het hele land.’’
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

De Leidse schaakclub Philidor bestaat een eeuw en viert dat met een jaar vol activiteiten. De aftrap van dit jubeljaar is zaterdag om 14 uur, met de opening van een tentoonstelling kunstenaarscollectief De Leidsche Mondialen in de bibliotheek aan de Nieuwstraat en een potje schaak van grootmeester John van der Wiel tegen burgemeester Henri Lenferink en Philidor-topper Leonore Braggaar.

Philidor komt voort uit het ideaal van de volksverheffing en heette aanvankelijk ook simpelweg de Leidsche Volksschaakclub.

Schaken kon een eeuw geleden al wel in Leiden. In 1846 al was schaakvereniging Palamedes opgericht en het Leidsch Schaakgenootschap (LSG) - de huidige nationaal kampioen - zag in 1875 het licht. Studenten hadden (sinds 1863) hun eigen vereniging Morphy.

Schaakclub Philidor viert zijn eeuwfeest: ’Bij denksporten voltrekt zich een waar drama’
’Tijdnood’, van Lucia Delmiche voor de expositie „Leidsche Mondialen aan zet’.

Gloriedagen

De man van de straat kwam daar niet tussen. Vlak voor de Eerste Wereldoorlog kwam daar verandering in toen in het Volkshuis aan de Apothekersdijk schaakcursussen op het programma kwamen. Vanwege de oorlog ging het maar moeizaam en in 1918 besloten LSG-lid G. Bosscha en L. Biermasz van Palamedes een volksschaakvereniging te starten.

,,De clubs bestonden uit een aantal bedaagde heren uit de betere kringen die het zo’n mooie sport vonden dat ze die de gewone man niet mochten onthouden. Maar uiteraard wel in een ander verband...’’, lacht Ton Kohlbeck, voorzitter van de Philidor-lustrumcommissie.

Schaakclub Philidor viert zijn eeuwfeest: ’Bij denksporten voltrekt zich een waar drama’
Mede-oprichter G. Bosscha.
© Foto LSG

De club deed het goed en bracht in zijn honderd jaren meerdere grootmeesters voort, waarvan Jeroen Piket en John van der Wiel de bekendste zijn. De gloriedagen waren eind jaren zestig, begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Een tijd die de nu zelf bedaagde Kohlbeck - hij maakte de veertigste verjaardag van de club al mee als lid - zich goed kan herinneren.

Hij was destijds een van een redelijk grote groep jonge schakers die zich aan Philidor verbonden en de wat verstoffende club opschudden. ,,We kwamen met een heel clubje, van de schaakclub van het Bonaventuracollege. En we waren helemaal niet zo aardig hoor, we waren best arrogante studenten. Maar we klommen wel in een paar jaar tijd omhoog. In drie jaar van ASC naar het grote Ajax, zeg maar.’’

Schaakclub Philidor viert zijn eeuwfeest: ’Bij denksporten voltrekt zich een waar drama’

De verjongde club werd in 1967 op een haar na nationaal kampioen, na een wekenlange spannende strijd tegen een naamgenoot in Friesland. ,,Maar ja, bijna telt niet’’, verzucht Kohlbeck. Toch was het een prestatie van formaat voor een club die principieel amateurclub blijft, zegt hij. ,,We betalen niet, dus onze toptalenten vertrokken altijd vrij vlot in hun carrière om prof te worden.’’

Het nationaal kampioenschap was voor Kohlbeck trouwens niet het hoogst haalbare. ,,Ons mooiste moment beleefden we toen Philidor-2 van LSG-1 won’’, grinnikt Kohlbeck. ,,Toen was er wel enige rivaliteit, ja. Nu houden we weer van elkaar, want we kunnen niet meer tegen ze op, haha. Al draaien we wel nog steeds in de subtop mee.’’

Schaakclub Philidor viert zijn eeuwfeest: ’Bij denksporten voltrekt zich een waar drama’
Spelers van het eerste team (rechts) in de gloriedagen begin jaren ’70.
© Archieffoto Leidse Courant

Tegenwoordig gaat het best goed met de schaaksport, constateert Kohlbeck.

,,Maar bij de denksporten voltrekt zich een waar drama. Die hebben ongelooflijk veel last van het gamen. Dammen heeft het bijvoorbeeld heel moeilijk, en bij het bridgen is de gemiddelde leeftijd 69. Het schaken weet zich te handhaven. Ik denk omdat het op scholen altijd een sterke positie heeft gehad en omdat het door de vorm van de stukken wat sexyer oogt dan andere denksporten.’’

Jeugd

Niettemin grijpt ook Philidor het eeuwfeest aan om de schaaksport extra onder de aandacht te brengen van de stad, en dan met name de jongelingen. Onder de noemer ’Heel Leiden schaakt’ is een programma opgesteld waarin veel aandacht is voor onderwijs en jeugd. Daarbij wordt ook jeugdschaakvereniging Op Eigen Wieken betrokken. ,,We organiseren allerlei toernooien voor het basisonderwijs, het mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs.

Ook maakt Philidor een speciaal jubileumboek. Dat verschijnt aan het einde van het jaar, zodat het niet alleen een historische beschouwing van de vereniging wordt, maar ook verslagen en foto’s van de jubileumactiviteiten er een plek in kunnen vinden.

Vanwege het jubileum mag Philidor dit jaar ook de landelijke bekerfinale organiseren. ,,En er is dit jaar ook voor het eerst een landelijk snelschaakkampioenschap voor 75-plussers en dat mogen wij organiseren’’, zegt Kohlbeck. ,,Het is natuurlijk wel heel erg leuk dat we een NK aan ons jubileum mogen verbinden. En wij combineren dat dan weer met iets voor 25-minners. Dat is dan samen honderd, hè.’’

Schaakclub Philidor viert zijn eeuwfeest: ’Bij denksporten voltrekt zich een waar drama’
Het huidige eerste team.
© Foto Philidor

Op 20 juli verzorgt Philidor een schaakfestival op de Beestenmarkt, waar van alles en nog wat op schaakgebied voorbijkomt. ,,De hele dag zijn daar dan allerlei toernooitjes en demonstraties, met commentaar. Moeders met dochters tegen vaders met zonen, bijvoorbeeld, of blind schaken. Iedereen kan meedoen. Er zijn ook een paar grootmeesters, dus je kunt ook schaken tegen de beer.

Maar de grote klapper van het jubileumjaar is de speelronde van het Tata Chess Tournament op 23 januari in de Pieterskerk, waar de wereldtop een dag komt spelen. ,,We vierden jubilea altijd wel groot met dingen voor het grote publiek, maar met de honderdste verjaardag wilden we ook echt iets bijzonders doen.’’ Samen met de gemeente, de universiteit, het bedrijfsleven en Fonds1818 wist Philidor de tienduizenden euro’s te vergaren die zij daarvoor zelf moet bijdragen. ,,

In het Gravensteen, naast de kerk, bespreekt vrouwengrootmeester Anne Haast de partijen voor geïnteresseerde jeugd en wordt doorlopend simultaan gespeeld. In de Burgerzaal van het stadhuis is die middag een seminar over kunstmatige intelligentie en de schaaksport. ,,Ik denk dat het een prachtige dag wordt waar Leiden trots op kan zijn. Hiervoor komen mensen uit het hele land.’’

Meer nieuws uit Sport Regionaal

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.