Premium

In je eigen tempo als ’n speer gaan op totaal nieuwe basisschool Leiden

In je eigen tempo als ’n speer gaan op totaal nieuwe basisschool Leiden
MakED-directeur Anne van Dijk ziet hoe Zeger via Zeespel het alfabet leert. Rechts Donnie. Links Emmy met, op schoot, Nin.
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

Een basisschool waar de ruimtes niets weg hebben van klaslokalen en je als leerling mag aangeven wat je wilt doen. Vanaf dit schooljaar heeft Leiden zo’n school. ’MakED’ is de naam, uit te spreken als: make it. Want, zo is de gedachte op een zolderetage aan de Turkooislaan 131, educatie maak je samen. Een reportage.

Aan een grote tafel blijken spelen en leren goed samen te gaan. Zeger (6), die zin had in Zeeslag, krijgt de letters van het alfabet spelenderwijs onder de knie. Wie de oorlogsschepen van de tegenstander wil raken, moet dingen kunnen zeggen als: „Ik val aan op F4. Of K9.” Anders weet de andere kant van het verticale speelveld niet hoe raak een treffer is.

Nin (5), op schoot bij begeleider Emmy, voorziet een brede strook papier ondertussen van de fleurigste details. „We wilden tafeltennis gaan spelen, maar hadden geen net”, verklaart directeur Anne van Dijk. „En dan bekijken we hier eerst hoe je zoiets maakt. Bijvoorbeeld met aangekleed papier.” En als dat fraai versierde ’net’ geen bal tegenhoudt, is dat dan niet zonde van de moeite? „Hoezo? Van proberen leer je het toch het meest?’’

Op ’normale’ scholen legt de overheid per schooljaar op wat er moet worden geleerd, een particuliere, niet-gesubsidieerde school als makED is daar wat vrijer in.

„We maken dan ook gretig gebruik van het gegeven dat wanneer je in je jonge jaren veel hebt gespeeld, je later effectiever info kan opnemen”, meldt Sanne Piekema, begeleider en bestuurslid. „En in plaats van zoeken naar één goed antwoord, leer je om de vele mogelijkheden te zien die een spel biedt. Lang leve de flexibele geest.”

Positief advies

De onderwijsinspectie eist wel dat leerlingen aan het einde van de rit hetzelfde niveau hebben met vakken als rekenen, taal, wereldoriëntatie, kunst en cultuur als op ’gewone’ scholen. „In oktober zijn inspecteurs langs geweest. En in december kwamen ze tot een positief advies, waarvan het rapport alleen nog op hun site gezet moet worden.”

Het kan ouders van een aanmelding afhouden. Net als de ouderbijdrage van 470 euro per maand. Het is niet omdat er met geld wordt gesmeten. Zo zijn de meeste van de twaalf begeleiders vrijwilliger.

Terwijl ze hun geld plegen te verdienen via deeltijdbanen op ’gewone’ scholen, laden bevoegde basisschoolleerkrachten, vakleerkrachten en pedagogen zich hier minimaal een dag per week op. Van Dijk: „Als begeleider kun je hier - wat ook ouders ontzettend waarderen - echt aandacht voor de kinderen hebben en de diepte ingaan.”

Neem Donnie (6). Toen die wilde rekenen, pakte Piekema een spel waarin je een kwartetkaart pas krijgt wanneer je de som daarop goed hebt. En wat bleek na dagen vol ’Malle getallen’? Dat Donnie dit rekenspel - op het niveau van groep vijf - prima kon spelen. „Je krijgt hier alle ruimte om in eigen tempo als een speer te gaan”, noemt Piekema dat fenomeen.

Nadat Donnie het spel ging spelen, wilden anderen het ook eens proberen. Dagelijks worden zo - vol overgave - interesses aangewakkerd. ,,En dat terwijl bij het reguliere onderwijs veel leerlingen vastlopen omdat ze zich vervelen of juist te snel door een spoor worden geduwd’’, weet Van Dijk.

Na haar studie Nederlands, gaf ze dat vak onder meer aan het Groene Hart Lyceum in Alphen. Enkele jaren geleden begon ze aan de deeltijd-Pabo, maar na een jaar haakte ze af. „Het was moeilijk te combineren met mijn gezin en waarom zou ik leren hoe je dertig of meer kinderen ’in het gareel houdt’? Dat is niet het soort onderwijs dat me voor ogen staat.”

„Je zult hier ook nooit in je eentje voor zo’n grote groep staan. Eén begeleider per tien kinderen is het maximum. Het liefst zetten we meerdere begeleider op een groep. Dan kun je overleggen wanneer je iets denkt te zien bij een kind. Ook voor kinderen werkt dat beter: de ene begeleider is wat strenger, de ander wat losser. De een doet graag iets met hoofd of handen, een ander beweegt liever buiten.”

Het mooie daarbij is dat het schoolplein grotendeels uit gras bestaat, ,,ideaal voor veldspelen.’’ Ook zijn er klim- en hangbomen. En dit voorjaar komt er een hoek waar grove materialen kunnen blijven liggen. Bij zaken als huttenbouw kun je dan later verder gaan waar je was gebleven.

Inspireren

Uiteindelijk hoopt Van Dijk in een soort woonboerderij neer te strijken met nog meer buitenruimte. Voorlopig is ze veel te blij dat de gehuurde zolder zulke heerlijke plekjes heeft gekregen. Ook de open keuken, in het hart van de school, blijkt aan alle kanten te werken.

Want wat blijf je makkelijk even bij de bar in de gang hangen met een kop koffie. En wat kun je, vanaf de keukentafel de boel goed in de gaten houden bij het doen van de administratie of het nuttigen van de vers bereide middagmaaltijd waar - heel bewust - geen greintje dier in zit.

Aandacht hebben voor elkaar beperkt zich hier niet tot het mensenrijk. Anderzijds wordt niet moeilijk gedaan wanneer kinderen een boterham met gehakt of kaas van huis mee krijgen: ,,We werken niet vanuit dwang, maar willen juist inspireren. Ook met eten leven we graag vóór wat we bedoelen.’’

Om te voorkomen dat een kind in een spagaat terecht komt, is het wel belangrijk dat het ook thuis ’in zo’n wereld leeft’. Met ouders dus die je ’willen volgen in je interesses’. Die je niet op voetbal doen wanneer je eigenlijk op judo wilt.

Ook de kringgesprekken zijn bij makED aardig gelijkwaardig. Geen juf hoeft je de beurt te geven; die heb je gewoon als je voorganger is geweest. En het is aan jou wat je wel of niet vertelt en voorstelt. Moet er worden beslist over pakweg de bestemming van een uitje, dan kan dat pas wanneer niemand een ’overwegend bezwaar’ heeft.

Piekema ziet dat als een investering in de toekomst: ,,Je kan nooit te vroeg leren om te luisteren naar wat anderen willen zeggen en te zien hoeveel leuke ideeën er zijn. Dat helpt ook om conflicten zo snel op te lossen dat er nog tijd is om op pad te gaan.’’

Even duur als een ’gewone school’ zal makED nooit worden, zelfs niet wanneer het dezelfde rijksvergoeding van zevenduizend euro per leerling zou krijgen. Het werken met kleinere groepen vormt nu eenmaal een flinke kostenpost. Tenminste, zodra alle begeleiders het loon krijgen dat ze verdienen. Wanneer dat zal zijn, durft Piekema niet te voorspellen. ,,De ervaring leert dat dat er zeker de eerste jaren niet in zit.’’

Wat er wel in zit, is dat een teamlid ’relaxed en met een goed gevoel’ naar huis gaat. „Als de werkdag erop zit, zit die er ook echt op”, benadrukt Van Dijk. „Je hoeft dan niet het idee te hebben dat je thuis nog veel te doen hebt. En dat komt ook de kinderen ten goede.”

Op dit moment zijn het er vijf, afkomstig uit Oegstgeest, Leiden en Noordwijk. Was het streven eerst om nog dit schooljaar op dertig uit te komen, inmiddels is die ambitie bijgesteld: ,,We willen niet te snel van deze zolder af.’’

Hoezeer ze ook geloven in de eigen visie, ze willen die wel verder wetenschappelijk laten onderbouwing. Van Dijk: ,,Dat zal helpen om Nederland aan een nieuw soort onderwijs te krijgen. Het is ook niet voor niets dat sommige sponsoren de vaste lasten hier betalen.’’

Meer informatie op https://maked.org Op 4, 5 en 21 februari zijn er van 13.00 tot 15.00 uur open middagen aan de Turkooislaan 131 in Leiden.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.