Premium

Leidschendam krijgt grootste winkelcentrum, maar ’wordt geen rivaal van Leiden’

Leidschendam krijgt grootste winkelcentrum, maar ’wordt geen rivaal van Leiden’
Het futuristische uiterlijk waaraan een kleine legertje architecten heeft getekend.
© afbeeldingen unibail-rodamco-westfield
Leidschendam

Op nog geen tien kilometer van Leiden verrijst momenteel het grootste winkelcentrum van Nederland. Voor een half miljard euro wordt Leidsenhage omgebouwd tot een hypermodern attractiepark voor consumenten. De Mall of the Netherlands zet vanaf 2020 in op miljoenen bezoekers per jaar, zónder de Leidse regio al te veel concurrentie aan te doen. ,,De angst daarvoor is onterecht.’’

Vier enorme hijskranen steken hoog uit boven Leidsenhage, waar op de begane grond de gehelmde bouwvakkers en het winkelend publiek zich mengen. Want een deel van de winkels blijft ook tijdens het gigantische bouwproject open. Bovendien is versmarkt Fresh! onlangs afgekomen en gepresenteerd als eerste deel van de vernieuwing. Als toonzaaltje van wat komen gaat. ,,Hoge puien, grootse gebouwen’’, voorspelt Teun Koek, projectdirecteur van Unibail-Rodamco-Westfield. Dat is het miljardenbedrijf dat wereldwijd enorme winkelcentra bouwt. ,,Onlangs nog in een voorstad van Stockholm, dat als voorbeeld dient voor hier’’, zegt Koek die midden in het winkelcentrum kantoor houdt.

Het is nu wellicht in de vergetelheid geraakt, maar Leidsenhage was bij de opening in het voorjaar van 1972 een enorme sensatie. Het toentertijd grootste winkelcentrum van West-Europa werd in deze krant omschreven als ’de koopmagneet tussen Den Haag en Leiden.’ Honderd winkels dicht bij elkaar en 2.900 parkeerplaatsen ernaast; dat was nog nooit vertoond. De Leidse binnenstadwinkeliers vreesden dat de hippe winkelpromenades in Leidschendam een zuigkracht gingen uitoefenen waaraan niet viel te ontkomen.

Leidschendam krijgt grootste winkelcentrum, maar ’wordt geen rivaal van Leiden’
Een van de nieuwe hoge winkeldoorgangen.

Dat was zeker in de eerste jaren het geval. Daarna verminderde de regionale aantrekkingskracht, maar draaide het centrum nog gewoon goed, totdat deze eeuw de klad erin kwam. Ondanks verbouwingen keerde de typerende vorm en sfeer uit de jaren zeventig zich juist tegen het winkelcluster. ,,En dan kan je twee dingen doen’’, doceert Koek. ,,Leidsenhage kleiner maken, of veel groter.’’

Kogel

Voor dat laatste werd in 2011 gekozen. De Frans-Nederlandse investeerder Unibail-Rodamco, dat gaandeweg het proces zich aan het Australische Westfield verbond, opperde grootse plannen. De sloopkogel zou rigoureus huishouden in het oude Leidsenhage en ervoor in de plaats moest een ’retailicoon’ verrijzen. In de folders wordt onder meer gesproken van een viersterren serviceniveau, flagshipstores, opvallende architectuur, onderscheidende horecagelegenheden, designer gallery, bowlingbanen, bioscoopzalen, gratis parkeren en een grote evenementenhal. ,,Vermaak, levendigheid, beleving’’, zijn de trefwoorden van Koek. ,,En dan hebben we het niet over Pipo die een paar ballonnen komt uitdelen’’, zegt de projectdirecteur die wijst op een foto van Lady Gaga, gemaakt in een van de andere centra van zijn internationale bedrijf. ,,Het is maar een voorbeeld’’, haast Koek daaraan toe te voegen. ,,Ik weet natuurlijk nog niet wie er hier komt.’’

Leidschendam krijgt grootste winkelcentrum, maar ’wordt geen rivaal van Leiden’
Versmarkt Fresh, het deel dat nu al in gebruik is.

Als de computergestuurde impressies niet bedriegen, ontstaat volgend jaar een futuristisch vormgegeven geheel dat circa dertig voetbalvelden beslaat en waar zo ongeveer de hele Randstad op af moet komen. Een van die kleurige animaties is van de nieuwe parkeergarage. Het plaatje doet vermoeden dat de titel van ’mooiste ondergrondse autostalling van Nederland’ - nu nog ex aequo in handen van Leiden en Den Bosch – naar Leidschendam gaat. En wie de nieuwe naam Mall of the Netherlands iets te pretentieus vindt, moet maar bedenken dat de evenknie in Stockholm de Mall of Scandinavia heet en die in Brussel de Mall of Europe.

Dodelijk

De weg richting het nieuwe centrum was niet zonder obstakels of tegenwerking. Eerst moest Unibail-Rodamco een groot deel van de tachtig eigenaren in Leidsenhage overtuigen hun units aan de projectontwikkelaar over te doen. Verder namen planologische procedures járen in beslag. Bovendien maakten omliggende gemeenten, en winkeliersverenigingen uit de wijde omgeving, bezwaar vanwege de gevreesde, dodelijke concurrentie. Ook de gemeente Leiden en ondernemersclubs uit de Leidse regio probeerden de nieuwbouwplannen te torpederen. Dat lukte uiteindelijk niet en Koek houdt vol dat de angst ook ongegrond is. ,,Winkelgebieden waar mensen veel van hun dagelijkse boodschappen doen, houden sowieso stand. Wij kunnen en willen niet de lokale functie overnemen van het centrum van Voorschoten of Wassenaar’’, benadrukt hij. Het zijn de grotere, regionale en planmatig gebouwde winkelcentra die het volgens Koek moeilijk krijgen, zoals De Boogaard in Rijswijk of de Leyweg in Den Haag.

Goed

Als getogen Roelofarendsvener kent Koek Leiden en omstreken maar al te goed. Hij hoopt en verwacht dat veel van zijn voormalige regiogenoten naar zijn fonkelnieuwe mall komen. Maar een hevige strijd om de hand van de consument ziet hij er niet van komen. ,,Het winkelgebied in de Leidse binnenstad wordt misschien iets compacter dan nu, maar een mooi historisch centrum, met allerlei activiteiten erbij, zal het áltijd goed blijven doen. Eigenlijk bieden wij hetzelfde, maar dan juist in een heel moderne omgeving.’’

De mall van het grote getal

De Mall of the Netherlands is een project van de grote getallen. Volgens een opgave van de ontwikkelaar is er 475 miljoen euro mee gemoeid, gaat het om een oppervlakte van 117.000 vierkante meter, met 200.000 vierkante meter bouwruimte, 4.000 (ondergrondse) parkeerplaatsen, 280 winkelunits waarvan 45 eetgelegenheden en met tien bioscoopzalen.

Op de opening van het zusterwinkelcentrum in Stockholm kwamen 50.000 nieuwsgierigen af, een aantal dat de initiatiefnemers in Leidschendam hopen te evenaren.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.