Premium

Niemandsland achter klaphekjes van PWN

1/4

Ogenschijnlijk is het een klein niemandsland, het bos ’achter de klaphekjes’ van landgoed Duin en Bosch in Castricum. Ooit was dit een besloten natuurgebied, exclusief bestemd voor de bewoners en het personeel van het vroegere psychiatrisch ziekenhuis Duin en Bosch. Het terrein, een Natura2000 gebied, vormt nu de natuurlijke grens tussen de gemeente Castricum en het Noordhollands Duinreservaat. Vorig jaar werd PWN de nieuwe eigenaar en beheerder.

Het psychiatrisch ziekenhuis Duin en Bosch werd aan het begin van de twintigste eeuw opgezet als buurtschap en vormde zo met zijn tientallen kleinere en grotere gebouwen een eigen gemeenschap. Het oostelijk deel van het landgoed is inmiddels in bezit van de gemeente Castricum en wordt ontwikkeld tot groene woonwijk. Het westelijk deel huisvest de specialistische GGZ-instelling Dijk en Duin, sinds 2008 een onderdeel van de Parnassia-groep. Deze aanbieder van geestelijke gezondheidszorg werd daarmee ook eigenaar en beheerder van het aangrenzende natuurgebied. De verkoop van het terrein aan PWN gebeurde op voorwaarde dat het beheer door PWN op dezelfde voet zou worden voortgezet.

Ontspanning

Wandelend door het natuurgebied is het goed voor te stellen hoe de bewoners en het personeel van Duin en Bosch hier vroeger rust en ontspanning vonden. Grote, oude eiken afgewisseld door jongere loofbomen en open watertjes omzoomd met riet maken dit kleine stukje Noord-Holland tot een fraai binnenduinrandlandschap. Decennialang graasden schapen en koeien er de onderbegroeiing weg waardoor het bos, in tegenstelling tot dat van het aangrenzende duinreservaat, licht en open bleef.

Daarbij herbergt het terrein ook nog eens een paar unieke pareltjes. De sinds de jaren zestig gesloten begraafplaats bijvoorbeeld. Een verstild monument waar patiënten en personeel van de vroegere inrichting naast elkaar begraven liggen. Of neem het voormalige sportveld. Bijzonder is de oude duinrel die er ligt, een gegraven geul die in het voorjaar verandert in een beekje waar duinwater uit de grond door wegstroomt.

Padenstelsel

Dave Nanne is boswachter bij PWN en als projectleider verantwoordelijk voor het beheer van het Duin en Bosch terrein. „Op dit moment zijn we druk bezig met de paden”, aldus Nanne. „Een deel van de asfaltpaden wordt verwijderd en vervangen door onverharde paden. Het oude padenstelsel dat er onder ligt, gaan we herstellen. Vanwege de begrazing die hier altijd heeft plaatsgevonden, stond er over het hele terrein veel rasterwerk. Dat hebben we weggehaald, daarvoor in de plaats komt een nieuw begrazingshek. Welke grazers we hier neer gaan zetten is nog niet zeker, het zullen in ieder geval niet al te grote runderen zijn. Belangrijk is dat de bijzondere, parkachtige sfeer van het terrein zoveel mogelijk behouden blijft.”

Een paar flinke klussen zijn sinds december vorig jaar al geklaard. Zo is de watercrassula waarmee het watertje op het voormalige sportveld was vol gegroeid, onder een drie meter dikke zandlaag verdwenen. Watercrassula is namelijk een invasieve exoot uit Nieuw Zeeland die alle andere plantensoorten verstikt. Ook is het gehele sportveld afgegraven tot aan de oorspronkelijke duinbodem. De natuur kan nu haar gang gaan en zal de plek in tien tot vijftien jaar tijd transformeren tot een natte duinvallei. Verder is er een begin gemaakt met het verplaatsen van een deel van de compost op de oude groenstortplaats. Die grond bleek namelijk een bijzondere verrassing te bevatten: larven van de neushoornkever. De enorme kever met indrukwekkende hoorn op zijn kop kan zijn concurrenten omver duwen. In Nederland, en zeker in de duinen, komt het diertje weinig voor. De larven worden daarom uit de afvalberg gezeefd en teruggeplaatst in een compostberg langs een pad in het natuurgebied.

Monument

Met de aankoop van het natuurgebied is PWN ook verantwoordelijk geworden voor de oude begraafplaats van Duin en Bosch. De begraafplaats heeft de status van rijksmonument maar raakte de afgelopen jaren steeds meer in verval. Alle iepen die er ooit stonden, zijn vanwege de iepenziekte gerooid. Grafzerken zijn verzakt of afgebroken en de paden zijn overwoekerd. PWN zal een plan van aanpak maken voor het opknappen en het beheren van de begraafplaats. Dit gebeurt in samenspraak met de Stichting Werkgroep Oud Castricum die zich in het verleden al herhaaldelijk heeft ingezet voor het behoud van de begraafplaats.

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.