Premium

’Kijk, daar in de boom: een grauwe gors’

’Kijk, daar in de boom: een grauwe gors’
Blauwe kiekendief.
© Vogelfoto’s: Johan van der Vegt
Wieringermeer

Ellen Mul-van Baar, projectleider akkernatuur bij de Agrarische Natuurvereniging (ANV) Hollands Noorden, doet geen moeite haar enthousiasme over een onverwachte waarneming te verbergen. ,,Kijk, een grauwe gors. Daar in de top van de boom. En nog eentje. Het zijn er zelfs drie. Ongekend!”

Akkerbouwer Gerard Suidgeest uit de Wieringermeer is al even opgetogen. De verrekijker gaat van hand tot hand om de zeldzame vogels beter in het vizier te krijgen.

Rode lijst

Vorig jaar is het grijsbruin gestreepte vogeltje, hoog genoteerd op de internationale rode lijst van bedreigde diersoorten, welgeteld één keer waargenomen in het noordelijk deel van Noord-Holland.

’Kijk, daar in de boom: een grauwe gors’
Projectleider Ellen Mul-van Baar en akkerbouwer Gerard Suidgeest bij een informatiebord over een wintervoedselakker. Op de akker zijn al de blauwe kiekendief (boven) en de grauwe gors (onder).
© foto Henk de Weerd/vogelfoto’s johan van der vegt

Door inspanningen van de ANV Hollands Noorden, een collectief van bevlogen agrariërs en burgers, moet dat aantal snel stijgen.

En daar ziet het zeker naar uit, weet Ellen Mul: ,,We hebben vanaf 2017 de akkervogelmonitoring opgezet. Vrijwilligers van vogelwerkgroep Tringa, natuurvereniging Wierhaven en weidevogelverenigingen tellen minimaal acht keer per jaar. Niet alleen de grauwe gors laat zich vaker zien. Ook broedvogels als patrijs en veldleeuwerik worden steeds meer gespot.”

Verplichting

Weidevogels als kievit en grutto worden al twintig jaar geteld. Sinds kort zijn ook akkervogels in beeld gekomen. De provincie heeft een verplichting tot behoud van soorten die in agrarisch gebied leven en waarvoor internationale bescherming geldt.

Om de biodiversiteit op akkers en in akkerranden een zetje in de rug te geven, moeten de voorwaarden voor grotere variatie aan vogelsoorten verbeterd worden. En daarbij heeft de agrarische natuurvereniging medewerking nodig van bewuste, betrokken akker- en tuinbouwers en bloembollenkwekers.

’Kijk, daar in de boom: een grauwe gors’
Twee grauwe gorsen in de top van een boom.
© Foto Johan van der Vegt

Zoals Gerard Suidgeest. Hij runt met zijn vrouw Tamara Floor (’Zij is de beestengek’) het akkerbouwbedrijf nabij de haven van Oude Zeug aan het IJsselmaar. Op vruchtbare kleigrond telen ze pootaardappelen en suikerbieten.

Een deel is ingezaaid met gras, een ander stuk wordt verhuurd voor broccoli. Suidgeest is de derde generatie sinds zijn opa in 1941 hier neerstreek in de drooggelegde Wieringermeer.

Suidgeest is sinds 2017 een van de agrariërs met wie de agrarische natuurvereniging samenwerkt.

,,Van jongs af aan vind ik vogels prachtig. Kieviten, grutto’s, scholeksters; ik kan daarvan genieten. Nu ik zelf deelneem aan het project ’wintervoedselakker’ leeft alles nog meer”, vertelt Gerard aan de rand van een perceel aan de Noorderdijkweg, op een steenworp afstand van woning en bedrijf.

Steeds meer collega’s staan een deel van hun akkers af om als het ware een grote voedertafel klaar te zetten voor vogels die zich tot voor kort niet of nauwelijks lieten zien. Mul staaft die groeiende animo met sprekende getallen: ,,Nu doen 184 agrariërs mee. Voor weidevogelbeheer honderd, voor akkervogels 84. Het aantal hectares voor akkervogels is in twee jaar verdubbeld tot vierhonderd.”

Insecten

Een- en meerjarige kruidenrijke vogelakkers en akkerranden bieden volop voedsel- en schuilmogelijkheden voor bijvoorbeeld gele kwikstaart, blauwe kiekendief, veldleeuwerik en graspieper.

Maar ook insecten als gele luzernevlinder en lieveheersbeestje, natuurlijke plaagbestrijders van onder meer luizen, komen af op bloeiende en geurende planten en bloemen in bermen en walkanten. Bijen strijken er neer en dragen zorg voor gewasbestuiving.

De wintervoedselakker levert met 140 hectare een voornaam aandeel in de toenemende biodiversiteit in polders zoals de Wieringermeer. Ellen Mul legt de functie uit van de grote voedertafels: ,,Granen en kruiden in tarwe, haver en gerst worden tegen de winter niet geoogst of omgeploegd. Zodat overwinterende vogels als grauwe gors, graspieper, ringmus en patrijs ook in schrale, koude maanden voldoende voedsel vinden. Ook muizen en ratten komen op de voedselrijkdom af. Daarvan plukken roofvogels als uil en torenvalk weer de vruchten. In de zomer wemelt het van de insecten, die weer als voedsel dienen voor akkervogels.”

Niet alleen de grauwe gors heeft het vijf hectare grote stuk land van Suidgeest gevonden. Inderdaad ook de veldleeuwerik en patrijs strijken er neer. In totaal zijn op alle wintervoedselakkers al negentig verschillende vogelsoorten gespot.

Rijker landschap

Ellen Mul durft de voorlopige conclusie te trekken dat de biodiversiteit sterk toeneemt: ,,Al weet je dat pas echt na vijf tot tien jaar tellen. Maar wat we nu zien en horen van mensen is het landschap er veel rijker van wordt en de beleving toeneemt. Dat komt het draagvlak voor agrariërs in de samenleving ook ten goede. Die boodschap dragen we uit op informatieborden op percelen.”

Gerard Suidgeest kijkt zijn ogen af en toe uit: ,,Ik dacht dat vogelspotters gepensioneerde mannen en vrouwen waren. Maar er zitten ook veel jongeren tussen. Dat ik weleens dacht: ’Moet jij op zaterdagavond niet in het café zitten? Komen ze vogels kijken. Heel bijzonder. Maar ook leuk.”

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.