De kracht van het levensverhaal

De kracht van het levensverhaal

We zijn allemaal de held in ons eigen levensverhaal. Dus is het interessant dat te onderzoeken. Waar gaat jouw unieke kroniek eigenlijk over? Susanne Kruys is biografisch coach; zij helpt mensen inzicht te verwerven in hun eigen verhaal.

Wie ben ik? Waarom ben ik hier op aarde? Wat kan ik betekenen voor anderen? Meer dan ooit lijken we in onze hectische Westerse maatschappij behoefte te hebben aan zingeving. Susanne Kruys volgde een opleiding tot biografisch coach en is ook zingevingstherapeut. Volgens haar leven we in een tijd waarin we steeds meer het contact dreigen te verliezen met onze binnenwereld. ,,Dan komt vanzelf die vraag: ’Wat geeft mijn leven nu echt betekenis’. Want het gekke is dat we enorm bezig zijn met bezit en uiterlijk vertoon. Maar dat is zo betrekkelijk voor een mens. Uiteindelijk ontlenen we veel meer voldoening aan relaties en andere immateriële zaken. Iemand zij eens tegen me: ’Van iets wat je niet werkelijk nodig hebt, heb je nooit genoeg’. Diep in het hart wil iedereen graag van betekenis zijn en iets in de wereld zetten wat ertoe doet.”

Vragen stellen

„Soms is het zo dat je ergens tegenaan moet lopen of mee moet maken om te begrijpen wat jouw bedoeling is. Vaak word je dan - door wat voor reden dan ook - tot stilstand gebracht. Je wordt ziek of verliest je baan. Waarom dat juist jou moet overkomen? Dat weten we eigenlijk niet. Je kunt jezelf ook beter vragen stellen als: ’Waartoe dient dit’, ’Wat heeft me dit te zeggen’ en ’Wat zou ik ermee kunnen’. Dan gebeurt er namelijk iets moois: je komt in beweging en begint te ontdekken wat jou zin geeft en hoe jij je daarvoor kunt inzetten.”

Als je dat eigen verhaal op het spoor komt, ontdek je welke kant je op moet. „Wat dat betreft heb ik zelf ook een hele weg afgelegd. Lange tijd was ik met de uiterlijke kant van het leven bezig. Ik werkte in de confectie-industrie en heb onder meer een eigen kledingmerk opgezet. Maar uiteindelijk wilde ik me richten op het innerlijk. Als ik de ups en downs op mijn levenspad niet had gekend en onderzocht, was ik echt nooit op dit spoor terechtgekomen.”

Een biografisch coach gaat uit van de wetmatigheid van ons bestaan. De ontwikkelingsweg van de mens kent vaste periodes, die voor iedereen gelden. „Dat geldt niet alleen voor mensen maar ook voor teams en organisaties, trouwens. We werken met periodes van ongeveer zeven jaar. Zo volgt na je geboorte vooral de fysieke ontwikkeling. Van zeven tot veertien overheerst de sociaal-emotionele groei. Daarna volgt een periode waarin je je steeds meer losmaakt van huis, proeft aan de grote wereld en wilt ontdekken wie je bent. Uiteindelijk lopen we in het leven allemaal tegen dezelfde problemen en ontwikkelingen aan. Maar die zijn voor iedereen in een ander papiertje verpakt. Met sommige dingen worstelen we nu eenmaal op onze eigen manier. Per slot van rekening zijn we allemaal uniek. Juist vanwege dat eigen verhaal. De grote stappen die we in onze verschillende levensfasen zetten, blijven echter universeel. We hebben allemaal een vader en moeder gekregen, bijvoorbeeld.”

Onzin

En als je ouder wordt, zijn er dan nog vragen over je eigen kroniek? „Er zijn veel mensen die op oudere leeftijd zeggen: ’Ik ben altijd al een hopeloos geval geweest en nu kan ik er niks meer aan doen, want mijn leven is voorbij’. Onzin. Je leven is nooit voorbij. Je bent nooit te oud om te ontdekken waar het leven voor jou over gaat. Omarm de gedachte dat leven leren is.”

„Alles is betrekkelijk en eindig. Durf jij jezelf vragen te stellen en na te denken over wat jij in de wereld wilt zetten? Zulke vragen krijgen anders vorm bij vijftigers dan bij dertigers. Als je ouder wordt, ga je meer aan het grote belang denken. Logisch, want met het klimmen van de jaren moet je meer loslaten. In de leeftijdsfase van de dertigers is het ego nog wel belangrijk. Ze moeten zichzelf met werk, kinderen en noem maar op in de wereld zien te zetten. Dat brengt ze in conflict. Alles gaat tegenwoordig zo snel en vluchtig dat het onmogelijk is nog diepgang te creëren. Vaak staan ze wel in contact met wat er in de buitenwereld gebeurt, maar niet met hun eigen binnenwereld. Alles moet er goed uitzien, alles moet succesvol zijn en snel geschieden. Maar dat linkt niet altijd op een dieper niveau met wat ze werkelijk willen en leuk vinden, met wat nu echt voedt. Daar loopt menig dertiger op stuk.”

Uit de praktijk

Met twee collega’s werkt Susanne onder de naam ’Square of Life’ in Bloemendaal. Uit de praktijk: „Er kwam een keer een man bij me die behoorlijk in de put zat. Zijn relatie was over, hij had een grote belangrijke opdracht misgelopen en zat tegen een burn-out aan. Interessant hoe alles samenkomt, vind je niet? Aan de hand van zijn persoonlijke verhaal kwam het duidelijke beeld naar voren dat hij de deur dichtdeed zodra een situatie moeilijk werd. Vooral als hij onder stress kwam te staan. Dat gingen we verder onderzoeken. Zo ontdekten we dat hij in zijn jeugdjaren een vader had die amper thuis was. Pa zat op de grote vaart. Als vader thuiskwam, werd de sfeer onheilspellend; hij had bijna elke dag een kwade dronk. En dan trok iedereen in huis zich terug in eigen kamer. Toen vader weer permanent thuis woonde, werd dit een gewoonte. Dit was dus in de jeugdjaren aangeleerd. Heb je het moeilijk, dan verstop je je. Ook later ging de man geen echte verbindingen aan. Hij had ook nog nooit een langdurige relatie gehad. Zijn gevoelens besprak hij niet, maar verstopte hij achter de muziek die hij maakte. ’Goede muziek heeft lucht nodig’, zei hij me een keer. Dat gebruikte ik voor het beeld. Ik schetste hoe hij telkens de deur dichtgooide als het even moeilijk werd. Daar kon geen frisse lucht bij. Gaandeweg begon hij te beseffen dat wanneer hij die deur zou blijven dichtgooien, hij nooit een langdurige relatie zou kunnen aangaan en net zo zou eindigen als zijn vader.”

Wat doet denken aan de uitdrukking ’de geschiedenis herhaalt zich’. „Typisch hè, hoe sommige thema’s families domineren. We kennen allemaal die vreselijke voorbeelden van die patronen als mishandeling en incest die zich blijven herhalen. Het vraagt nogal wat van je om met een familiepatroon af te rekenen. Er moet een verlangen zijn het anders doen. Die man wilde dat ook echt. Als ik slechts had gezegd: ’Je moet je niet terugtrekken maar het contact aangaan’ is het nog maar de vraag of dat net zoveel effect gehad zou hebben. Mentaal begrijp je zo’n boodschap wel, maar er is meer nodig om te veranderen. Duidelijke beeldtaal, opgeschept uit het verhaal, helpt daarbij.”

En hoe komt een biografisch coach dan aan de beelden? „Door heel goed te luisteren. Het beeld laat zich vaak al zien in de jeugd. Iets dat in die periode verschijnt, zie je vaak terugkomen.”

Biografisch coachen is een nieuwe tak aan de boom van de psychologie, geeft Susanne aan. „Het gaat om betekenisgeving en die is in ieders unieke verhaal te vinden. De aanpak verschilt wezenlijk van de oudere protocollen. Het is niet objectief, maar subjectief. Je gaat zelf ontdekken wie je bent en wat voor jou van betekenis is. Je kunt je gedrag wel in kaart brengen of - nog korter door de bocht - een diagnose hebben gekregen maar dat is slechts een classificatie van symptomen. Want welk verhaal ligt daar nu onder?”

De stroming is ontstaan na de Tweede Wereldoorlog. De Oostenrijkse neuroloog en psychiater Viktor Frankl (1905-1997) overleefde de holocaust. Na al het leed in de concentratiekampen kwam hij tot de opzienbarende conclusie dat zelfs in de meest pijnlijke en inhumane situaties het leven zinvol is. Hij zette zingeving als eerste op de kaart.

Onderbelicht

Susanne Kruys gelooft in de kracht van het levensverhaal dat volgens haar nog onderbelicht wordt in de zorg. „Ik heb een missie: met het werk dat ik doe wil ik de zorg veranderen. Ik ben ervan overtuigd dat zorgprofessionals - gedreven door alle protocollen - alleen maar bezig zijn met wat moet in plaats van waar het om draait: het contact. Daarom moeten hulpverleners deskundig worden in hun eigen ervaringen. Door hun eigen biografie te doorgronden komt er meer ruimte voor er- en herkenning. Voor het mens zijn, dus. Overigens denk ik dat ieder mens zo’n traject zou moeten ingaan. Waar leer je nu nog met jezelf om te gaan? Het is zo belangrijk je eigen verhaal te ontdekken. Identiteit en zingeving zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.”

www.squareoflife.nl

Meer nieuws uit Lifestyle