Ondanks talloze maatregelen om Notre-Dame-ramp te voorkomen: ’Als in oude Bavo in Haarlem brand uitbreekt, is er geen houden aan’

Ondanks talloze maatregelen om Notre-Dame-ramp te voorkomen: ’Als in oude Bavo in Haarlem brand uitbreekt, is er geen houden aan’
De oude leprozenkapel is het hart van het brandveiligheidssysteem van de Bavo, zo laat koster Ruud Balkenende zien.
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Haarlem

Sprinklers, brandslangen en -blussers en een enorme waterpomp. De maatregelen die in de Grote of St.-Bavokerk zijn getroffen om de kerk te beschermen tegen brand, zijn indrukwekkend. ,,Toch ben ik bang dat als hier echt brand uitbreekt er geen houden aan is’’, zegt koster Ruud Balkenende.

De zolders, de dakconstructie en de toren van de tussen 1370 en 1520 gebouwde Haarlemse kerk zijn bijna geheel van hout. Hout dat door de eeuwen heen gort- en gortdroog is geworden.

De kwetsbaarheid is zichtbaar. ,,Je moet er niet aan denken dat hier brand uitbreekt’, zegt Balkenende met een blik op de talloze balken en balkjes boven de gewelven. ,,Zeker met een flinke wind erbij... Het is dus vooral zaak om te voorkomen dat er zoiets gebeurt.’’

Lees ook: Noord-Hollandse scholieren in Parijs tijdens brand Notre-Dame: ’Vlak na aankomst zagen we rookwolken boven het centrum’

De beelden van de brand in de Notre Dame in Parijs hebben ook op de koster grote indruk gemaakt. ,,Ja, natuurlijk denk je dan meteen ook aan je eigen kerk’’, zegt hij. ,,Ik weet dat alles aanwezig is om zoiets hier niet mee te maken. Maar of het voldoende is..?’’

Ondanks talloze maatregelen om Notre-Dame-ramp te voorkomen: ’Als in oude Bavo in Haarlem brand uitbreekt, is er geen houden aan’
Overal op de zolders de zwarte leidingen met sprinklers.
© Foto Richard Stekelenburg

De oude leprozenkapel aan de zuidkant van de kerk is het hart van het brandveiligheidssysteem van de Bavo. Achter de onopvallende houten deur van de kapel staat een enorme pomp naast een dieselgenerator.

De pomp staat in verbinding met vijf afsluiters met leidingen naar de verschillende delen van de kerk. Naast het orgel zijn twee van deze leidingen zichtbaar. Eén leidt naar de toren. De hoogste sprinklers kunnen van bovenaf water langs de toren naar beneden doen stromen.’’

Balkenende: ,,Hier buiten op de Oude Groenmarkt is een put geslagen waar het water vandaan komt. Het is in feite het water van de Beek die hier ooit stroomde. Onze pomp kan trouwens ook ingezet worden voor de aanvoer van bluswater op de Grote Markt en Riviervismarkt.’’

Ondanks talloze maatregelen om Notre-Dame-ramp te voorkomen: ’Als in oude Bavo in Haarlem brand uitbreekt, is er geen houden aan’
Sprinkler met ’glaasje’.
© Foto Richard Stekelenburg

De sprinklers zelf zijn in de monumentale kerk niet direct zichtbaar. Ze hangen boven op de zolders. Over de hele lengte en breedte van de kerk lopen op twee verdiepingen zwarte leidingen met om de zoveel meter een sprinkler. Een aantal is uitgerust met een ’glaasje’.

Balkenende: ,,Het systeem werkt op luchtdruk. Als door verhitting - bij brand dus - zo’n glaasje knapt, gaat het systeem in werking. Automatisch gaat er een melding naar de brandweer. En ik word gebeld. We weten dan ook meteen in welk deel van de kerk brand is.’’

De maatregelen om te voorkomen dat er brand ontstaat, zijn scherp. Om te beginnen is er weinig elektra bovenin de kerk, wat de kans op kortsluiting minimaal maakt. Bordjes manen tot voorzichtigheid. De spelling op sommige daarvan verraad dat het bewustzijn over brandgevaar al oud is: ’Het is ten strengste verboden op het orgel te rooken’, vertel een bordje bovenaan de trap richting het grote Müllerorgel.

Ondanks talloze maatregelen om Notre-Dame-ramp te voorkomen: ’Als in oude Bavo in Haarlem brand uitbreekt, is er geen houden aan’
De spelling verraadt dat het bewustzijn over brandveiligheid in de kerk al oud is.
© Foto Richard Stekelenburg

Opvallend: de vloer boven dat orgel is van beton. Ooit is hier dus de houten vloer vervangen. Balkenende: ,,In de jaren dertig, vermoed. ik. Om te voorkomen dat bij brand stukken hout op het orgel zouden vallen.’’

Ondanks talloze maatregelen om Notre-Dame-ramp te voorkomen: ’Als in oude Bavo in Haarlem brand uitbreekt, is er geen houden aan’
Betonnen vloer boven het Müllerorgel om het instrument te beschermen tegen vallend hout bij een brand.
© Foto Richard Stekelenburg

Meer nieuws uit Metropool