Premium

De bocht om en de pijp uit in de Kooipolder

1/3
Warmond

Rust, rust en nog eens rust: daar draait het om bij de eendenkooi in Warmond. Want wilde eenden, zegt Sassenheimer Wim Blom die vanaf dag één bij de stichting Eendenkooi Warmond betrokken is, zijn echt heel schuwe dieren. ,,In het begin hoorden we ze al kwaken en wegvliegen als het hek piepte. Maar daar zijn ze nu wel een beetje aan gewend.’’

De bomen die het bijna drie hectare grote stuk groen midden in de weilanden tussen de A44 en de Kagerplassen aan de Sassenheimse Menneweg omzomen, dienen als bescherming tegen wind en slagregens. De rillen van gevlochten takken doen dat wat lager bij de grond en bieden bovendien een onderkomen en voedselbron voor verschillende soorten vogels. Op deze zonnige ochtend is het dan ook een oase van rust en weelderig opschietend groen.

Verwaarlozing

Zo trof de stichting van initiatiefnemer Bart van Konijnenburg het tien jaar geleden niet aan toen die het beheer over de eendenkooi na zes jaar verwaarlozing overnam. Het was een grote wildernis en de vrijwilligers moesten hard werken om de eendenkooi weer herkenbaar te maken: de vangpijpen moesten worden hersteld, asbestplaten die als oeverbescherming waren gebruikt moesten worden verwijderd, het water moest op diepte worden gebracht en er moest heel veel worden gesnoeid en gekapt. Een rondwandeling geeft een goed beeld van wat er allemaal is gedaan en nog altijd wordt gedaan door de drie groepen van bij elkaar twintig vrijwilligers om alles in orde te houden.

Het groen, de zon en de rustig ronddobberende eenden doen bijna vergeten dat een eendenkooi toch een minder idyllische plek is dan je op het eerste gezicht zou denken. De zes vangpijpen rond de centrale vijver geven aan waarvoor deze plek in de Kooipolder eeuwenlang - en tot op de dag van vandaag - diende: om eenden te vangen.

Lokeenden

Dat gebeurt, vertelt Blom, met de tweehonderd lokeenden. Overdag bivakkeren ze in de eendenkooi, maar ’s avonds en ’s nachts gaan ze de weilanden in om hun rantsoen aan te vullen met wormen en insecten. Als ze weer terug gaan naar hun vaste stek, gaan er altijd wel andere wilde eenden mee. ,,Ook de lokeenden zijn gewoon wilde eenden, alleen hebben die hier een vaste plek gevonden’’, zegt Blom.

Om de vreemde wilde eenden te vangen strooit de kooiker van achter de schermen een eindje in de vangpijpen voer in het water. ,,Een fluitje is genoeg om de lokeenden de pijpen in te laten zwemmen, die herkennen dat inmiddels wel.’’ De wilde eenden zwemmen achter ze aan. Waar de lokeenden stoppen bij het voer omdat ze weten dat er verderop in de steeds smaller wordende vangpijp toch niets te vinden is, zwemmen de nieuwelingen door. Ze gaan een bocht om, zwemmen door omdat ze even niet meer weten wat ze moeten doen en als een valscherm achter ze is neergelaten, worden ze opgejaagd naar het einde van de pijp.

De pijp uit

Daar worden ze uit de pijp gehaald en worden ze geringd en weer losgelaten of ’gedraaid’, zoals Blom zegt. Inderdaad: daar komt de term ’de pijp uit gaan’ vandaan. Evenals trouwens de zegswijzen ’achter de schermen werken’ en ’het hoekje om gaan’.

De Warmondse kooi stamt uit de zeventiende eeuw. ,,Het was toen een statussymbool om zo’n kooi te hebben’’, weet Blom. Maar de eenden werden natuurlijk ook gewoon opgegeten. Ooit waren er twaalfhonderd eendenkooien in Nederland, nu nog zo’n honderd waarvan de helft nog in bedrijf is. Dat er zoveel zijn verdwenen, is niet zo verwonderlijk: het was geen riant bestaan. Op de eendenkooi in Warmond werden bijvoorbeeld ook varkens gehouden, die werden gevoerd met de darmen van de gevangen eenden en slachtafval van de slagers uit het dorp. ,,Het verhaal gaat dat het het lekkerste varkensvlees was dat je kon kopen’’, weet Blom. Er zijn ook kippen gehouden: toen Blom er een keer met zijn kleindochter kwam, vroeg ze of dit nou een kippenkooi was of een eendenkooi.

Eenden vangen voor consumptie gebeurt overigens nog in de Kooipolder. Zo’n honderd wilde eenden per jaar komen in de pan terecht, zoals Blom het uitdrukt. Dat vertelt hij ook bij rondleidingen. Een aantal is voor de vrijwilligers, de rest wordt verkocht aan de horeca.

Kaageend

Al zul je eend niet overal op het menu zien, als je een beetje zoekt kun je het wel degelijk vinden, zegt hij. Toen hij laatst uit eten ging, zag Blom Kaageend op de menukaart staan. ,,Later kwam ik erachter dat die hier vandaan komt’’, lacht hij. Het is een van de inkomstenbronnen voor de stichting, naast een subsidie van de gemeente Warmond, een aantal sponsors en de inkomsten uit rondleidingen. Zo komen alle groepen vijf van alle basisscholen in Teylingen op excursie naar de eendenkooi. En volgende weekeinde zijn er weer een paar rondleidingen waarvoor iedereen zich nog kan opgeven. Al is hij inmiddels de tachtig gepasseerd, Blom blijft zich onvermoeibaar inzetten voor de eendenkooi. Ik kan nu eenmaal niet stilzitten, zegt Blom. Maar dat is niet het enige. ,,Dit is een stukje cultureel erfgoed dat gewoon behouden moet blijven’’, zegt hij vol overtuiging.

Data voor de rondleidingen zijn dit jaar: vrijdagavond 17 mei, 14 juni en 5 juli. Start 19.30 uur. Zaterdagochtend 18 mei, 15 juni en 6 juli. Start 11 uur bij het hek aan het einde van de Menneweg. De rondleiding duurt ongeveer een uur. Opgeven kan via 0252-210498 of info@eendenkooiwarmond.nl . De kosten zijn 4 euro per persoon. Stevige schoenen zijn aan te raden. Rondleidingen op verzoek zijn mogelijk tot 1 augustus.

Meer nieuws uit Duin- en Bollenstreek

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.