Premium

Arm Leiden goede voedingsbodem voor SP in de jaren zeventig

Arm Leiden goede voedingsbodem voor SP in de jaren zeventig
Bart van der Steen bij de Burcht. Hier kwam staatssecretaris Van Dam in 1973 de Leidenaars vertellen dat twee huurverhogingen niet door zouden gaan, na acties van de SP met buurtbewoners.
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

’De tweede landskampioen krotten’, schreef Het Vaderland over Leiden in de jaren zestig. De stad was verarmd, de lonen in de industrie waren laag en de binnenstad stond vol krotten.

Tegelijkertijd had Leiden een grote studentenpopulatie. ,,Die combinatie bleek een goede voedingsbodem voor een partij zoals de SP’’, zegt Bart van der Steen. De Leidse historicus schreef een boek over de eerste twaalf jaar van de partijafdeling. ’In Leiden moet het anders’ verschijnt op 8 juni.

Volgend jaar viert de Leidse afdeling van de SP haar vijftigste verjaardag. De SP is vrij uniek, zegt Van der Steen. ,,In die tijd werden in Europa veel communistische partijen opgericht. Maar de SP is de enige die is uitgegroeid tot een gevestigde partij. Daarnaast zijn bijna alle naoorlogse partijen in Nederland landelijk begonnen. De SP was eerst lokaal sterk en kreeg pas vanaf 1994 een landelijk karakter.”

Over die begintijd van de partij is maar weinig geschreven. Er is een boek over de afdeling in Oss, de thuisbasis van de SP. ,,Maar Oss is niet het meest representatief, juist vanwege het grote succes daar. In een stad als Leiden moest de SP veel harder werken om voor de eerste keer in de gemeenteraad te komen’’, zegt Van der Steen. Dat lukte in 1982. Daar eindigt het boek van de historicus. Van een kaderpartij is de SP dan een grote actiepartij geworden, die geaccepteerd is als volwaardige politieke partij.

Terug naar het arme Leiden van de jaren zeventig. De nood in bepaalde wijken, zoals Leiden Noord, was hoog. De vooroorlogse huizen verkeerden in slechte staat. Vocht, tocht en slecht onderhoud in combinatie met amateuristische of juist autoritaire woningbouwverenigingen zorgden voor wanhoop bij de bevolking.

In 1972 besloot de landelijke overheid tot ’huurharmonisatie’. Van der Steen: ,,De lage huren van vooroorlogse woningen moesten omhoog zodat het gat met de prijs van nieuwbouwwoningen minder groot zou worden. Maar de mensen wilden geen hogere huren betalen voor zulke slechte huizen. De woede was enorm.”

De SP, of eigenlijk de aan de partij gelieerde Bond van Huurders en Woningzoekenden (BHW), ging langs de deuren en organiseerde grote bewonersprotesten. Van der Steen: ,,De partij was daarin heel succesvol.” De acties van de SP en andere huuractivisten waren zelfs zo succesvol dat staatssecretaris Van Dam naar de Burcht kwam en beloofde dat twee huurverhogingen voor Leiden niet door gingen. ,,Dit is een heel mooi voorbeeld van de verhouding tussen de landelijke en lokale politiek in die tijd. Door lokaal actie te voeren wisten demonstranten concessies af te dwingen van de nationale overheid.”

De SP organiseerde in die jaren meerdere acties, steeds met de bewoners in de wijken. Toch werd de partij daar tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 1974 en 1978 niet voor beloond. ,,Dat had ze voor een deel aan zichzelf te wijten’’, zegt Van der Steen. Veel acties werden namelijk gevoerd onder andere namen, zoals de BHW. De mensen konden zich vinden in de acties, maar zagen de SP nog niet als volwaardige politieke partij die ook in de gemeenteraad een vuist zou kunnen maken.

Dat veranderde in de vier jaar na 1978. De SP Hulp- en Informatiedienst verving de aparte organisaties zoals de BHW. De structuur van de partij ging op de schop. Van een kleine kaderpartij van mensen die hun leven in dienst stelden van de SP, werd het een grote actiepartij, met veel meer ’gewone’ leden. In 1982 volgde de beloning: de eerste zetel in de Leidse gemeenteraad.

Inmiddels is de SP een volwaardige politieke partij, die in Leiden al drie keer in het college zat. Van der Steen: ,,Binnen de SP leeft die geschiedenis voort. De huidige voorzitter Ron Meyer zei laatst dat de SP de oude tactieken moet afstoffen en naar het heden moet halen. De partij moet weer de wijken in met acties. Doen waarmee ze groot is geworden.”

Bart van der Steen, In Leiden moet het anders, Geschiedenis van een SP afdeling, 1970-1982, Uitgeverij Verloren, 19,00 euro. Verschijning 8 juni. Op 8 juni is de boekpresentatie in Koetshuis De Burcht. Jan Marijnissen neemt het eerste exemplaar in ontvangst. Aanvang: 16.00 uur.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.