Premium

Van babyboomer tot generatie Z, vijf generaties actief in organisaties. Maar hoe blijf je als bedrijf interessant voor jongeren?

Van babyboomer tot generatie Z, vijf generaties actief in organisaties. Maar hoe blijf je als bedrijf interessant voor jongeren?
Ervaren rot Daniël Zuidema (links) en millennial Jesse Schmidt van HVC samen in de cabine van een inzamelwagen.
© Foto Erik Rietman

Van de babyboomers tot generatie Z. Vijf generaties zijn steeds vaker tegelijk actief in bedrijven en organisaties. Een unicum. Maar wie denkt dat de jonkies zich laten vertellen hoe het moet, heeft het mis. Als ze niet worden geaccepteerd als ’cultuurvernieuwers’ zijn ze zo weer verdwenen.

De babyboomers (geboren tussen 1945-1955), generatie X (1955-1970), de pragmatisten (1970-1985), de millennials (1985-2000) en generatie Z (na 2000): de komende jaren zullen ze steeds vaker allemaal in één organisatie met elkaar samen moeten werken.

,,Het is een bijzondere tijd’’, zegt generatie-expert Aart Bontekoning. ,,Veel organisaties zullen merken dat ze zeventigplussers nodig hebben om het werk gedaan te krijgen, terwijl er tegelijkertijd twintigers binnenkomen die invloed willen hebben op hoe het er in een organisatie aan toe gaat.’’

Bontekoning promoveerde op generaties in organisaties. Hij begeleidt veel bedrijven en organisaties bij generatieprojecten. Ook schreef hij het boek ’The Power of Generations’. Hierin schetst hij de problematiek van de vergrijzing die de kans vergroot dat jonge generaties met hun natuurlijke vernieuwingsdrang vastlopen in ingesleten verouderde routines, waar de oudste generaties in gevangen lijken te zitten.

Vergrijzing is volgens Bontekoning echter niet het probleem. ,,Een vergrijzende organisatie kan absoluut bij de tijd zijn’’, zegt hij. ,,Veroudering daarentegen is een ramp.’’

Verouderd

Volgens Bontekoning zijn de jongste generaties nodig om cultuurveranderingen binnen organisaties tot stand te brengen. ,,Als zij binnenkomen bij een bedrijf, zien ze meteen welke bedrijfsprocessen verouderd zijn.’’ Het is volgens hem zaak om naar de jongeren te luisteren. ,,Je moet voorkomen dat ze zich aanpassen aan verouderde cultuurpatronen in een bedrijf en hun energie verliezen of dat ze weglopen. De douane is zo’n organisatie die nu veel jonge mensen moet aannemen. Maar die knallen tegen de oude cultuur aan. Jongeren scannen dit onmiddellijk en willen daar niet in mee gaan.’’

Maar hoe verander je een organisatie op zo’n manier dat de jongeren zich gehoord voelen. Bontekoning: ,,Veel bedrijven willen wel aantrekkelijker worden voor jongeren. Wat je dan vaak ziet is dat een manager zelf gaat nadenken over wat bedrijven kunnen doen. Maar dat is dus top down. Je moet jongeren juist de dingen laten doen waar ze energie van krijgen.’’

En dat terwijl die managers vaak de ouders zijn van millennials. ,,En thuis hebben ze het heel anders georganiseerd. Een paar decennia bepaalde vader vaak wat er in een gezin gebeurde, maar tegenwoordig zijn de kinderen in de meeste gezinnen gelijkwaardig en stimuleren de ouders hen juist te doen waar hun kracht zit. Het lijkt wel of het instinct van de ouders thuis beter werkt dan in een bedrijf.’’

Volgens Bontekoning is het belangrijk dat de jonge cultuurvernieuwers worden gekoppeld aan ervaren werknemers die veranderingen willen accepteren en de jongeren helpen de veranderingen tot stand te brengen. ,,Verandering is ook goed voor die vijftigers die al lang in een bedrijf werken, maar dingen doen waar ze geen zin in hebben. Hierdoor loopt de vitaliteit weg en houden mensen het niet meer vol. Gedateerde processen werken destructief. Als de energie hoog is in een bedrijf, trek je ook meer klanten aan, want klanten merken dit onmiddellijk. Als er geen energie is gaan ze naar een ander bedrijf.’’

Cultuurvernieuwer

Serina de Lange is senior HR consultant bij H&S Adviesgroep uit Alkmaar. Dit bedrijf helpt organisaties met allerlei HR vraagstukken. Het aantrekkelijk zijn en blijven voor jonge collega’s is één van die vraagstukken. ,,Wij verzorgen onder meer een traineeship voor diverse organisaties in Noord-Holland Noord. Hierbij coachen we deze organisaties in hoe ze millennials kunnen ondersteunen in hun rol van cultuurvernieuwer en in de interactie met andere generaties. Verder verzorgen we trainingen voor leidinggevenden om situationeel leiderschap toe te passen en voor teams om effectief samen te werken. Hierin komen ook altijd weer generatievraagstukken terug.’’

Ook volgens De Lange haken millennials af als zij top down worden aangestuurd door hun managers. ,,Wat jongeren energie geeft is handelingsvrijheid, gelijkwaardigheid en een open contact. Daarnaast willen ze een zinvolle bijdrage leveren. Maar wat wij ook graag aan organisaties meegeven, is dat binnen generaties ook weer verschillende persoonlijkheden aanwezig zijn. Dus een open dialoog hierbij is altijd belangrijk.’’

Vergadercultuur

Jongeren begrijpen het niet als ze na een sollicitatiegesprek twee weken moeten wachten op een mailtje of een telefoontje en de vergadercultuur is ook vaak een doorn in het oog, weet Douwe Andela, HR manager bij HVC in Alkmaar. Het afvalbedrijf en tevens energieproducent doet er alles aan om aantrekkelijk te zijn voor jongeren.

,,We proberen duidelijk te maken dat we niet meer het vuilnisbedrijf van vroeger zijn’’, zegt Andela. ,,We zijn een milieubedrijf dat onder andere gespecialiseerd is in het inzamelen van grondstoffen en ook nog elektriciteit en restwarmte produceert. We weten dat jongeren het interessant vinden om ergens te werken waar ze een maatschappelijke bijdrage kunnen leveren. Maar daarnaast moeten we ook zorgen voor goede arbeidsvoorwaarden, scholing en zekerheid.’’

Ook wil het bedrijf graag leren van de jongeren. ,,We houden bijvoorbeeld introductiebijeenkomsten waar we hen expliciet vragen wat hen in negatieve en positieve zin is opgevallen en welke frisse blik ze met ons willen delen.’’

,,Bij ons werken veel mensen die nooit iets anders hebben gedaan dan afval in te zamelen. Ze hebben op dat gebied heel veel ervaring, maar andere ontwikkelingen gaan zo snel dat je hoopt dat de ervaren krachten leren van jongeren. Daarom laten we ze vaak met elkaar in een team werken of zetten we ze samen in een vrachtauto om zo de kruisbestuiving tot stand te brengen. Ook hebben we vorig jaar tien jonge collega’s - ambassadeurs - betrokken bij het maken van een nieuwe missie en visie voor HVC.’’

Volgens Andela moeten bedrijven veel meer rekening houden met de jongeren. ,,Je moet voortdurend alert zijn of ze voldoende worden uitgedaagd. Anders gaan ze zich vervelen. Betrek ze bij ingewikkelde vraagstukken en durf verantwoordelijkheid uit handen te geven aan ze.’’

Serieus genomen

Anouk (25) uit Limmen is net afgestudeerd en heeft een tijdelijke baan in de financiële sector. ,,Ik werk samen met mensen van mijn eigen leeftijd tot collega’s die een jaar of 55 zijn. Degene met wie ik het nauwst samenwerk is een collega van in de vijftig. Die is gelukkig jong van geest en hij is ook erg voor vernieuwing. Ik zit sinds kort in een projectteam dat werkt aan het verbeteren van de processen in het bedrijf. Ik vind het belangrijk dat ik serieus word genomen en dat ik niet overal toestemming voor hoeft te vragen. Als ik me niet serieus genomen zou voelen dan zou ik snel weg zijn. Ik heb genoeg keuze qua werk en dit is nog niet mijn droombaan.’’

Volwassen gesprek

Jesse (27) werkt als chauffeur op een inzamelwagen bij HVC in Zaandam. ,,Ik werkte hiervoor in een fabriekshal, maar daar werd ik depressief van. Bij HVC kreeg ik de kans om mijn vrachtwagenrijbewijs te halen en ook op andere punten helpen ze me met mijn ontwikkeling. Als millennials zijn we opgegroeid met smartphones. We hebben zoveel informatie tot onze beschikking. Ik denk dan ook dat we daardoor heel onderzoekend zijn. Ik vind het dan ook belangrijk dat de werkgever openstaat voor een volwassen gesprek met ons.’’ Jesse werkt samen met collega’s die vaak een stuk ouder zijn. ,,Je merkt dat de veranderingen zo snel gaan en dat zij daar soms wat stroever mee omgaan. De werkdruk wordt steeds hoger en de wijken steeds groter. Maar ik kan wel profiteren van hun levenservaring. Zij hebben ook mooie verhalen. Ik denk dat ze soms wel wat van mij leren, maar dat zullen ze niet zo snel toegeven.’’

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.