Ooit hingen ze in een woonhuis in Noordwijk: schilderijen van Jan Steen en Pieter Bruegel de Oude

Een schilder van Bruegel met een kermistafereel.

Een schilder van Bruegel met een kermistafereel.© Foto’s Detroit Institute

Noordwijk

Museum Noordwijk kan er alleen maar van dromen: een schilderij van Jan Steen of Pieter Bruegel de Oude aan de muur. Toch hebben deze beroemde kunstenaars ooit in Noordwijk gehangen. In een woonhuis aan het Lindenplein.

Bouwhistoricus Michel van Dam deed deze opzienbarende ontdekking. Hij verdiept zich al enkele jaren in de bouwgeschiedenis van Noordwijk. Zo is hij nu bezig aan een boek over de Visserskapel uit 1647 in Noordwijk aan Zee. Onder de titel ’De kerk staat naast den wegh’ moet dit boek in de loop van 2020 verschijnen.

Bij zijn onderzoek doet Van Dam, die zelf in Voorschoten woont, soms een aardige bijvangst. ,,Dat maakt het ook zo verslavend’’, zegt hij. ,,Het zoeken naar het ene haalt vaak het andere naar boven. Het is alsof die onbekende informatie ligt te wachten om herontdekt te worden.’’

Schilderij met een Sint Nicolaasfeest van Jan Steen.

Schilderij met een Sint Nicolaasfeest van Jan Steen.© Foto Rijksmuseum

Zo was hij nu bezig met een onderzoek naar huizen, die volgens een kaart uit 1592 op het Lindenplein stonden. Daarbij stuitte hij op een boedelbeschrijving die door een notaris werd opgesteld nadat Silvester van Anra (Anrae of Anraet worden ook gebruikt) in 1727 overleed in zijn woning aan het Lindenplein.

Michel van Dam sloeg steil achterover toen hij las wat er in dat huis allemaal aanwezig was. Behalve koopman was Van Anra blijkbaar een fanatiek kunstverzamelaar. Hij had schilderijen in zijn bezit, die zich thans in de collecties van internationale en prestigieuze musea bevinden.

Meest tot de verbeelding spreekt wellicht ’een kermis’ van de Oude Bruegel, die in het voorhuis hing. Van Dam is gaan zoeken en vond in het oeuvre van deze kunstenaar twee schilderijen die bekend staan als ’kermissen’.

Onbekend

Dit zijn ’Bruidsdans’ (1566) en ’Boerendans’ (1568). ,,De Noordwijker kan ook een ander schilderij in zijn bezit hebben gehad, want veel van Bruegels meesterwerken kenmerken zich door een grote drukte aan mensen. De notaris kan ook een ander werk hebben aangeduid als kermis.’’

Volgens Michel van Dam werd de schilderkunst van Bruegel in de 18e eeuw niet erg hoog aangeslagen. ,,Daarom hing hij waarschijnlijk in een minder grote kamer dan Jan Steen.’’

Steen was in de Noordwijkse woning vertegenwoordigd met maar liefst drie schilderijen: een St.Nicolaasfeest, een spinster en een clavecimbelspeelster.

Het is niet meer te achterhalen waar de schilderijen zijn gebleven. Zowel het Rijksmuseum als Museum Boymans van Beuningen heeft een sinterklaasfeest van Jan Steen in de collectie. Maar er is er ook nog één met een onbekende verblijfplaats.

,,Het blijft een fascinerend idee dat al die kostbare schilderijen, die nu over de hele wereld verspreid zijn geraakt, ooit in Noordwijk hingen’’, aldus de bouwhistoricus. Het huis van Van Anra stond aan de noordwestzijde van het Lindenplein, de huidige Van Limburg Stirumstraat.

Het pand is in 1820 gesloopt en op de betreffende plek staat nu de pastorie van de rooms-katholieke kerk. ,,Het moet een groot en voornaam huis zijn geweest. Niet zo groot als de Lindenhof, maar uit de boedelbeschrijving spreekt rijkdom alom. Dure meubels, fraaie tapijten, verfijnd serviesgoed en dus ook tientallen kostbare schilderijen.’’

Meer nieuws uit Duin- en Bollenstreek

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.