Zaailing van ginkgo ontkiemt voor het eerst in 120 miljoen jaar in Nederland, ’unieke gebeurtenis’ in Leidse Hortus

Zaailing van ginkgo ontkiemt voor het eerst in 120 miljoen jaar in Nederland, ’unieke gebeurtenis’ in Leidse Hortus
Carla Teune bij de zaailing. ,,Ik wist niet wat ik zag!’’
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

,,Leuk hè’’, zegt oud-hortulana Carla Teune (76) vrolijk. ,,Is het geen prachtexemplaar? En dat zomaar in het gras. Ik wist niet wat ik zag!’’ Het feit dat zaad van een ginkgo ontkiemt - iets dat 120 miljoen jaar geleden voor het laatst in Nederland gebeurde - misschien níet zulk goed nieuws is, is niet aan Teune besteed. ,,Welnee, kom op zeg, voor een plantenliefhebber is dit enig nieuws.’’

Ginkgo’s, ook wel ’Japanse notenboom’ zijn oeroude, levende fossielen. In de tijd van hun ontstaan, 250 miljoen jaar geleden, waren er zeker tien soorten. Daarvan is er één over, de Ginkgo biloba. Op zijn hoogtepunt waren er over de hele wereld, ook in Noordwest-Europa, uitgestrekte ginkgobossen. ,,De soort is fossiel aangetroffen in Yorkshire in Engeland.’’

’Al zeker 120 miljoen jaar’ komen ginkgo’s in onze streken echter niet meer voor. De Leidse Hortus botanicus heeft vijf exemplaren. De oudste ginkgo in de Hortus, een imposante mannelijke boom uit 1785 die vlakbij de tropische kas staat, heeft één vrouwelijke tak die daar in 1935 op is geënt. Vrouwelijke ginkgo’s maken zaden die, na rijping, lijken op een kers of een pruim. ,,Dat gebeurt elk jaar wel’’, zegt Teune. ,,Alleen, die zaden rijpten tot nu toe nooit. Daar was het hier altijd te koud voor.’’

Begin deze week vond een tuinman, die het gras wilde maaien, opeens een zaailing onder een ginkgo die in 1990 was geplant. ,,Hij moest vol in de remmen met zijn maaimachine’’, zegt Teune. De tuinlieden zetten ter bescherming snel een wigwam van bamboestokjes over het tere plantje heen.

Teune noemt het ontkiemen van het ginkgozaad een ’unieke gebeurtenis’. ,,Nooit eerder hadden we wilde spontane zaailingen in de tuin.’’

Het bleef niet bij één zaailing. In het struweel onder de oudste boom uit 1785 werden vervolgens zeker vijf zaailingen gevonden, en juist gisteren ontkiemden er weer twee. Teune schrijft het opkomen van de boompjes toe aan het feit dat de zomer en de herfst van 2018 ook warm waren en dat het warme weer bovendien tot diep in het najaar aanhield. ,,Dat heeft de zaden de kans gegeven om af te rijpen.’’

Dat althans is de directe oorzaak. Indirect, erkent Teune, is het opkomen van de zaailingen ’een duidelijk bewijs van klimaatverandering’. Ook de uitbundige bloei van stokrozen in de Leidse binnenstad schrijft zij daaraan toe. ,,Ze zijn niet tweejarig meer.’’

Meer nieuws uit Leiden