Aan de mensenkant van de voormalige bajesklant

Dorie Pols van Exodus: ,,Ik krijg geregeld de vraag: Zal ik maar weer de bajes in gaan, daar was het duidelijk, daar had ik rust.”
© Foto Taco van der Eb
Leiden

Ze weet heel goed hoe anderen tegen haar aankijken. Voor haar jongere collega’s is ze soms de ’zeikmoeder’ die aan de ex-gedetineerden waar ze mee werkt vraagt of ze wel gezond eten en goed slapen. En voor nieuwe ’deelnemers’ is ze ’de zoveelste vrouw die van alles van ze wil’.

Zelf kijkt Dorie Pols geregeld naar Opsporing Verzocht om zichzelf eraan te herinneren dat de kwetsbare mannen en vrouwen die zij helpt om hun leven weer een beetje op orde te brengen ook een andere kant hebben. „Bij Exodus zitten we aan de mensenkant van de deelnemers. Wij zien de lieve en onmachtige kant. Het is voor de balans in mijn hoofd goed dat ik bij Opsporing Verzocht ook zie wat zij bij slachtoffers teweeg kunnen brengen.”

Inkijkje

Pols (57) begeleidt mensen die nadat ze hun gevangenisstraf hebben uitgezeten weer een normaal leven moeten zien op te bouwen. Ze doet dat in Leiden en in Gouda. En ze schrijft daar over. De komende dagen publiceren we in het Leidsch Dagblad een aantal columns die zij schreef over ex-gedetineerden (’wij spreken van deelnemers’) die ze onder haar hoede had of heeft.

„Ik heb altijd al geschreven. Ik plaats mijn verhalen op Facebook, maar ook in het laatste jaarverslag van Exodus Zuid-Holland stond een column van me.” De serie in de krant is de eerste keer dat een groter publiek via haar verhalen een inkijkje krijgt in het leven van voormalige bajesklanten.

Hoewel Pols, na jaren actief te zijn geweest in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, pas anderhalf jaar met ex-gedetineerden werkt, klinkt ze als een ouwe rot in het vak. „Ik merk vaak dat ik deelnemers in het begin niet aan moet kijken. Dat vinden ze eng. Dan probeer ik vanuit mijn ooghoeken uit te vinden: Hoe zit iemand in elkaar? Hoe kan ik contact maken? Daar moet je feeling voor hebben. Het klinkt misschien vreemd, maar je ziet dat mensen in de bajes vaak een enorme veiligheid ervaren. Alles is duidelijk. En dan komen ze ineens in de grote wereld terecht. Dat kan erg bedreigend zijn. Ze moeten een postadres regelen, krijgen schuldeisers achter zich aan, moeten een uitkering aanvragen, krijgen te maken met heel veel bureaucratie… Ik krijg geregeld de vraag: Zal ik maar weer de bajes in gaan, daar was het duidelijk, daar had ik rust.”

Worsteling

Pols zal nooit het advies geven om maar weer in te gaan breken of drugs te gaan verhandelen om op die manier weer achter de tralies te belanden. De belangrijkste taak van de mensen van Exodus is juist te voorkomen dat de ’deelnemers’ weer de fout in gaan. Maar ze begrijpt inmiddels donders goed dat het een enorme worsteling kan zijn om na een celstraf netjes op het rechte pad te komen. „Je hebt jonge mensen die nooit gewerkt hebben. Die hadden altijd een tiet geld op zak van de drugshandel. Die moeten nu voor 1200 euro in de maand gaan werken; dat verdienden ze eerder soms op een dag. En dan moeten ze ook nog het hele arbeidsethos leren van op tijd komen, niet weglopen als er even iets tegenzit, je ziek melden als je niet kunt komen. Dan is de verleiding groot om je oude vrienden weer op te zoeken. Dat proberen we soms te voorkomen door bijvoorbeeld iemand uit Leiden in Gouda onder te brengen en andersom. Maar je houdt dat ze weer iemand tegen komen die ze nog kennen uit de bajes en die hier met een wapen op zak rond loopt. Als ik mijn werk goed doe, bellen ze me als het moeilijk wordt: Ik ben die en die tegengekomen, maar ik ben weggelopen.”

Lees meer verhalen van Dorie Pols

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.