Premium

Het beste van vier werelden in Duitsland

Het beste van vier werelden in Duitsland
Steile wijngaarden in Lorchhausen.
© Foto John May

Ervaar tijdens één trip het beste van vier werelden: wijnproeven in Wiesbaden, historie aan de Rheingauer Rieslingrouten, hiken in het Wisperdal en schitterende boottochtjes over de Rijn.

Vanuit hun fort waar nu de stad Mainz ligt, merkten de Romeinen al snel op dat hun paarden graag de rivier overstaken om er op de drassige weiden aan de overkant van de ’Rhenus’ te gaan grazen en er lekker te rollebollen. De reden: 26 diep uit de ondergrond komende warmwaterbronnen met een temperatuur variërend van 46,7 tot 79,2 graden.

Als liefhebbers van badderen besloten de Romeinen derhalve ook aan die kant van de Rijn een fort te bouwen waaromheen een nederzetting met diverse spa’s ontstond: Aquae Mattiacorum - de Bronnen van de Mattiaci (een lokale Germaanse stam). Pas in de middeleeuwen kwam de naam Wiesbaden in zwang (’Wiese’ betekent weide in het Duits). In 1806 werd ’Weidebaden’ uitgeroepen tot hoofdstad van het nieuwe hertogdom van Nassau. Daarna raakte de stad als spa en kuuroord steeds meer in het vizier van de Europese adel, maar ook beroemdheden als Johann Wolfgang von Goethe, de Russische dichter Fedor Dostojevsky en Otto von Bismarck wisten hun weg naar de geneeskrachtige bronnen van Wiesbaden te vinden.

Het beste van vier werelden in Duitsland
Russisch Kerkje op de Neroberg.
© Foto John May

De echt grote sprong voorwaarts kwam echter in 1866 toen de stad onderdeel werd van Pruisen. Zowel keizer Wilhelm 1, als zijn kleinzoon Wilhelm 2, verbleven er frequent met in hun gevolg tritsen hoogwaardigheidsbekleders, de hoge adel en vooraanstaande militairen. Monumentale gebouwen als het Kurhaus en het Staatstheater werden opgetrokken en het Kurpark werd via de principes van de Engelse landschapskunst aangelegd. Van 1880 tot 1905 verdubbelde de bevolking en Wiesbaden raakte bekend als het ’Nice van het Noorden’.

Wein schenkt Freude

Na de Eerste Wereldoorlog kwam daar abrupt verandering in. Keizer Wilhelm 2 moest aftreden en vertrok naar Doorn. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de stad nauwelijks gebombardeerd. Erna werd Wiesbaden hoofdstad van de deelstaat Hessen en begon het zich te ontpoppen als festivalstad. Met jaarlijks in december een fonkelende Kerstmarkt, een Carnaval in februari/maart, Lentefeesten eind april, een Internationaal Theater Festival in mei, de Wilhelm Straatfeesten in juni en de Schiersteiner Havenfeesten in juli. Zelf zijn we er medio augustus tijdens het jaarlijkse Rheingau Wijnfestival wanneer je rond de 86 m hoge torens van de Marktkerk bij zo’n 180 wijnhuizen tien dagen wijnen uit de regio kan proeven (tegen betaling) onder het motto: ’Wein schenkt Freude’.

Het wijngebied Rheingau ligt om Wiesbaden heen gedrapeerd en is bij uitstek het land van de Riesling. Dat zit zo. Tussen Basel en Nederland stroomt de Rijn overal in noordelijke richting, maar ter hoogte van Wiesbaden stuitte de rivier eeuwen terug op het massieve Taunusgebergte. Er zat niet anders op dan af te buigen naar links en over een afstand van 30 km stroomt de Rijn er van oost naar west. Juist hier in de Rheingau bleken de omstandigheden voor de Rieslingdruif ideaal. De wijngaarden liggen er pal op het zuiden, krijgen tegen gure noordenwinden rugdekking van het Taunusgebergte en koesteren zich in de herfst in het relatief warme water van de Rijn die hier op sommige plaatsen meer dan een kilometer breed is. Perfect voor een druif als de Riesling!

Wiesbaden zelf heeft ook een wijngebied dat op de flanken van de 245 m hoge Neroberg ligt en via een autotreintje te bereiken is. Onderweg maken we een stop bij het Russische Kerkje waarvan de koepels met echt bladgoud zijn bedekt. Hertog Adolf van Nassau liet dit religieuze juweeltje in 1849 optrekken uit liefde voor zijn jonge gade, de Russische groothertogin Elisabeth Michailovna, die op 18-jarige leeftijd overleed tijdens de geboorte van hun eerste kind. Boven op de Neroberg ligt het Opel-zwembad waarvandaan je een weids uitzicht over de hele stad hebt, wat je noemt A Pool with a View. Zo kan je richting Rijn de enorme faciliteiten van sektproducent Henkell Freixenet zien liggen waar je (tegen betaling) staaltjes van de vijf bruisende parels van dit concern kan proeven: Sekt, Cava, Prosecco, Champagne en Crémant. Onder het motto: Sekt schenkt Spass.

Het beste van vier werelden in Duitsland
A pool with a view.
© Foto John May

Werelderfgoed

Vanuit Wiesbaden leiden in westelijke richting de Rheingauer Rieslingrouten waar je al wandelend, fietsend of per auto in de glooiende tot heuvelachtige omgeving wereldberoemde wijngoederen tegenkomt als Kloster Eberbach – dat trouwens ook de Neroberg Wijngaard in Wiesbaden beheert – waar in de 12de eeuw de Cisterciënzer monniken de eersten waren die in een ommuurd tuingedeelte Riesling aanplantten. Dit klooster is meer recent bekend als decor voor de film ’The name of the rose’ met Sean Connery in de hoofdrol. Iets westelijker ligt een ander paradepaardje van de Rheingau, het Benedictijner Schloss Johannisberg. Hier werd in 1775 een toevallige ontdekking gedaan: de Spätlese (’late oogst’). Om onduidelijke redenen kwam de boodschapper die toestemming voor de oogst moest geven niet opdraven. De wijnboer liet de druiven hangen totdat ze langzaam werden aangetast door wind, regen en rot, wat later bekend raakte als ’edele rot’. Want deze rottende druiven leverden uiteindelijk een ongekend zalige, zoete Riesling Spätlese wijn op.

Helemaal in het uiterste noordwesten van de Rheingau ligt het pal aan de Rijn gelegen stadje Lorch. Na de stadse genoegens van Wiesbaden en de historische bezienswaardigheden onderweg wacht ons hier heerlijk landelijke rust. En wel in het aan de oever van het beekje de Wisper gelegen Hotel im Schulhaus, gesitueerd in een voorbeeldig gerenoveerd schoolgebouw. Eigenaar Marcel Röntgen is tevens gediplomeerd wandelgids. Hij vertelt: „We zijn hier in en om het Wisperdal liefst 15 jaar bezig geweest met het traceren en opnieuw begaanbaar maken van vroegere wandelpaden. Begin dit jaar (2019) hebben we eindelijk de vergunning gekregen om ze toeristisch te mogen gebruiken. Morgen zal ik tijdens het wandelen uw gids zijn, maar vandaag brengt mijn vrouw Susanne u naar Weingut Altenkirch waar de laatste jaren nogal wat veranderingen hebben plaatsgevonden.”

Lorch ligt even boven het Binger Loch waar de Rijn een haakse bocht richting noorden maakt. Hier begint het Oberes Mittelrheintal dat 67 km doorloopt tot aan Koblenz en in 2002 in zijn geheel tot Werelderfgoed is uitgeroepen. Susanne Röntgen legt uit: „Weingut Altenkirch ligt in Lorch op het zuidwesten en produceert - naast Riesling - steeds meer wijnen van de Pinot Noir druif die we hier Spätburgunder noemen. Oorzaak daarvan is de klimaatverandering. De laatste tijd planten we er zelfs Frühburgunder aan, een vroeg rijpende variant van de Spätburgunder die zich in goede jaren kenmerkt door een intense smaak van rood fruit.” Even later laven we ons aan een Altenkirch Frühburgunder uit 2018 (dat ook hier een zeer warm jaar was) en het rode fruit knalt zowat het glas uit: kersen met een hint van blauwe bessen en een zweem van bramen. Wijn schenkt vreugde!

Glücklich

De volgende dag gaan we hikend met Marcel Röntgen op pad. De achterbak van zijn auto ligt vol met gereedschap en houwelen. „We mogen hier sinds dit jaar wandelen en hiken omdat wij als gidsen hebben beloofd zélf de wandelpaden te zullen onderhouden.” We zijn via een steil pad onderweg naar een mooi uitzichtpunt. Eenmaal boven is goed te zien dat er pal tegenover Lorch een bebost eiland in de Rijn ligt: het natuurgebied de Lorcher Werth (alleen toegankelijk voor vogels).

Het stadje is niet alleen een goed uitgangspunt om te wandelen maar ook om te fietsen, langs de Rijn bijvoorbeeld. Want zowel Lorch als het nabije Lorchhausen hebben beide een station waardoor je makkelijk uitstapjes naar andere plaatsen in het Bovenste Middelrijndal kan maken. Ook gaat er vanuit Lorch een autoveer naar het dorpje Niederheimbach (met station) aan de andere kant van de Rijn. Daarnaast beschikt Lorch over een eigen aanlegsteiger van de rederij Köln-Düsseldorfer (KD) waarmee je boottochtjes kan maken die zich uitstrekken van Wiesbaden tot aan Koblenz.

Het beste van vier werelden in Duitsland
Tolburcht Pfalzgrabenstein.
© Foto John May

De volgende dag zitten we dan ook aan boord van een boot van de KD onderweg naar Boppard. Links en rechts trekt een aaneenschakeling van romantische kastelen, roemruchte ruïnes, steile wijngaarden, pittoreske dorpjes en stoere burchten aan ons voorbij. Waaronder de imponerende Pfalzgrabenstein, een op een eilandje in de Rijn gelegen burcht waar vroeger tol werd geheven. Na weer een bocht doemt plots de steile rots van de Loreley op en de wereldberoemde woorden inzake deze verleidelijke nimf van de Duitse dichter Heinrich Heine schieten me te binnen: ’Ich weiss nicht was soll es bedeuten...dass ich so traurig bin’. Echter met een kleine variant. Namelijk:...dass ich jetzt plotz so glücklich bin! Want we hebben al varend net ons eerste rinse glas Riesling van de dag besteld...en zoals ze in deze contreien terecht zeggen: Wein schenkt Freude!

Meer nieuws uit Lifestyle

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.