Premium

’Griep komt onder zorgmedewerkers vaker voor dan onder de rest van de bevolking’. Toch weigert gros ziekenhuispersoneel jaarlijkse vaccinatie

’Griep komt onder zorgmedewerkers vaker voor dan onder de rest van de bevolking’. Toch weigert gros ziekenhuispersoneel jaarlijkse vaccinatie
Haarlem

Zo’n 75 procent van het ziekenhuispersoneel weigert de jaarlijkse griepprik. Experts waarschuwen dat de gevolgen van een griepgolf groot kunnen zijn: besmetting van kwetsbare patiënten, van collega’s, opnamestops en extreem verhoogde werkdruk.

Uit onderzoek van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) blijkt dat 24 procent van het ziekenhuispersoneel zich in 2018 liet inenten tegen griep. Een verdubbeling van de 13 procent een jaar eerder. „Maar het is nog niet genoeg”, zegt NVZ-woordvoerder Wouter van der Horst. De vereniging mikt dit najaar op 10 procent stijging.

Ook het gros van de ziekenhuismedewerkers in Noord- en Zuid-Holland bedankte voor de griepprik in 2018. Zo haalde bij het Leids Universitair Medisch Centrum 26 procent een prik, een jaar eerder 23 procent. Bij het Spaarne Gasthuis liet 35 procent zich vaccineren. Voorgaande jaren niet meer dan 5 procent.

Professor Jaap van Dissel van het RIVM en LUMC - wil al het zorgpersoneel aan de griepprik. „Uit onderzoek blijkt dat griep onder zorgmedewerkers vaker voorkomt dan onder de rest van de bevolking. Logisch, ze zien vaak zieke patiënten, waaronder mensen met griep.”

Zakdoekje

Volgens het RIVM haalde het vorige griepseizoen zo’n 30 procent van de zorgmedewerkers het vaccin. „Vanuit je professionaliteit als zorgmedewerker zou je de griepprik moeten halen. Net zo goed als je je handen wast en je in je elleboog of zakdoekje hoest om besmetting te voorkomen. Je wilt een kwetsbare patiënt toch niet nog zieker maken als je dat kan voorkomen?”

Van Dissel noemt het griepvaccin ’zeker niet optimaal’, ,,maar wel het beste wat we hebben”. Als alle zorgmedewerkers zich laten inenten ’beschermen zij zichzelf én de kwetsbare patiënt’. ,,We kennen gevallen waarbij patiënten door zorgmedewerkers zijn aangestoken en ook mensen zijn overleden. Vooral patiënten met lymfeklierkanker of leukemie zijn gevoelig voor griepinfectie.”

Lees ook: Nu nog weinig griep in Nederland

Operaties uitstellen

Tijdens de griepgolf in 2017/2018, met 900.000 zieken, die 18 weken duurde en waarbij naar schatting 9000 mensen overleden, moesten ziekenhuizen operaties uitstellen en spoedeisende-hulpposten sluiten, omdat personeel ziek thuis zat. Van Dissel: „In een periode die al heel druk is. Reden te meer een griepprik te halen zodat de continuïteit van de zorg beter gewaarborgd is. Dat is een soort beroepseer. Zorg verlenen is tenslotte ons vak.”

Volgende week start de campagne ’Haal je #prikkie voorkom griep’ om personeel te verleiden. Mobiele teams rijden met prikkarren over afdelingen en verpleegkundigen prikken elkaar. Bestuurders geven het goede voorbeeld door eerst zelf de prik te halen. Ivo van Schaik, voorzitter raad van bestuur bij het Spaarne Gasthuis: „Een epidemie kunnen we niet voorkomen, maar we kunnen wel ons steentje bijdragen door er voor te zorgen dat de gevolgen voor zowel onze patiënten als medewerkers zo klein mogelijk blijven.”

Lees ook: Commentaar: Zorgsector neem je professionele verantwoordelijkheid, haal een #prikkie

Verplichte vaccinatie

Staatssecretaris Paul Blokhuis van VWS onderzoekt de mogelijkheid van verplichte griepvaccinatie voor zorgverleners. Nu’91, de beroepsvereniging voor zorgpersoneel noemt verplichting in strijd met de ’onaantastbaarheid van het lichaam’ in de grondwet. Woordvoerder Michel van Erp vindt het ’van weinig respect getuigen dat zorgpersoneel dat na zorgvuldige afweging besluit geen griepprik te nemen, wordt weggezet als niet professioneel’. ,,Het moet een vrije keuze zijn.”

Bij het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk haalde in 2017 maar 8 procent van de 1500 medewerkers een griepprik, vorig jaar 27 procent en nu is het streven 33 procent. Het Dijklander Ziekenhuis (Purmerend en Hoorn) scoorde 33 procent. „We verwachten dit jaar een vaccinatiegraad van 43 procent. Een griepprik kan in grote mate bijdragen aan het beperken van een griepgolf. In het ziekenhuis liggen kwetsbare mensen, die sneller vatbaar zijn en voor wie griep grotere gevolgen kan hebben.”

Het Zaans Medisch Centrum overhandigt geen cijfers. „De vaccinatiegraad was aan de lage kant, maar we zien wel ieder jaar een stijging.” Bij Tergooi - Hilversum en Blaricum - haalde 34 procent van de 2800 medewerkers een prik. Ziekenhuis Alrijne en de Noordwest Ziekenhuisgroep (Alkmaar en Den Helder) kunnen geen cijfers geven.

Complicaties

Internationaal onderzoek toont aan dat een goede vaccinatiedekking onder ziekenhuismedewerkers het risico op griep bij vatbare patiënten verlaagt. En krijg je toch griep dan word je met een vaccinatie minder ziek en is de kans op complicaties zoals longontsteking of hartfalen kleiner. Professor Jaap van Dissel: „Je beschermt jezelf en indirect de kwetsbare patiënt. En het is ook uit collegialiteit, want je valt minder vaak uit door griep in een periode dat het juist druk is.”

’Griep komt onder zorgmedewerkers vaker voor dan onder de rest van de bevolking’. Toch weigert gros ziekenhuispersoneel jaarlijkse vaccinatie

In sommige staten in Amerika is het vaccineren voor ziekenhuispersoneel verplicht. Professor Jaap van Dissel: „Sowieso, ook in staten zonder die plicht, ligt de vaccinatiegraad daar twee keer hoger dan in Nederland.”

Nooit ziek

Wat kan er tegen de griepprik zijn? „Onderzoek toont aan dat mensen die geen griepprik willen zeggen: ’Ik ben nooit ziek, ik heb nooit griep, ik weet niet of de grieppik werkt, of, als ik ziek ben ga ik naar huis in bed liggen en daar wordt geen patiënt van aangestoken’. We vinden het griepvaccin geen van allen een optimaal vaccin, maar het is het beste wat we hebben: het doet wel degelijk wat.”

„Natuurlijk kunnen bijwerkingen optreden maar die zijn vrijwel altijd mild. Zoals een pijnlijke arm, zwelling, lokaal rode vlekken en soms wat koorts. We geven per jaar 3 tot 3,5 miljoen griepvaccins uit in Nederland. Maar bij het Bijwerkingencentrum Lareb komen slechts 200 tot 250 meldingen binnen van bijwerkingen, waarbij het in overgrote merendeel gaat om milde bijwerkingen.”

De feiten

Jaarlijks overlijden zo’n 2700 mensen door griep, vorig griepseizoen 3000. Toen kregen 400.000 mensen griep. Ernstige complicaties zijn longontsteking of een hartinfarct. Sommigen worden na griep nooit meer de oude.

Zes miljoen Nederlanders krijgen een uitnodiging voor de griepprik. Van hen kwam 51,3 procent opdagen. Iedereen boven de 60 én mensen met een chronische aandoening komen in aanmerking. Door de griepprik loop je circa 50 tot 70 procent minder kans besmet te raken. De verbeterde prik beschermt tegen 4 varianten griepvirus.

Meer nieuws uit Metropool

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.