Premium

Leidse professor over kwetsbare anorexiapatiënten als vastgebonden 19-jarige: ’Dwangvoeding op korte termijn levensreddend’

Leidse professor over kwetsbare anorexiapatiënten als vastgebonden 19-jarige: ’Dwangvoeding op korte termijn levensreddend’
Ook Anouk (zij is niet de 19-jarige vastgebonden anorexiapatiënte) was voor haar eetstoornis opgenomen in een kliniek: ,,Iedereen wilde elkaars gewicht weten.”
© Foto Zembla
Leiden

Hartverscheurend is het als anorexiapatiënten tegensputterend worden vastgebonden voor dwangvoeding. Soms kan het niet anders. „Dan is er een risico dat het verkeerd afloopt en het meisje overlijdt”, zegt Eric van Furth, de Leidse bijzonder hoogleraar eetstoornissen.

Het tv-programma Zembla belichtte woensdag anorexiapatiënten met complexe problemen die heel moeilijk zijn te behandelen. Te zien was een 19-jarig meisje dat al 1,5 jaar aan haar polsen, enkels en middel vastgebonden in bed ligt. Met sondevoeding wordt ze in leven gehouden. Als ze de kans krijgt slikt ze glas en snijdt ze zichzelf. De naam van het meisje en de kliniek zijn niet bekendgemaakt.

Lees ook: Negentienjarige anorexiapatiënte al 1,5 jaar vastgebonden in bed met dwangvoeding [video]

Professor Eric van Furth, voorzitter van de Nederlandse Academie voor Eetstoornissen en directeur van het TOPGGz erkende Centrum Eetstoornissen ’Ursula’ in Leiden, vindt dat de uitzending ’een somber beeld schetst’. „Er wordt gefocust op een kleine groep zeer kwetsbare patiënten met wie het heel slecht gaat. In de praktijk zien we gelukkig ook dat 3 van de 4 jongeren genezen.”

Eerder herkennen

Tegelijk zeggen zowel Jeugd-GGZ als de Nederlandse Academie voor Eetstoornissen dat de ’zorg beter moet’. Er moet meer aandacht komen voor preventie, het eerder herkennen van eetstoornissen en speciale zorg voor patiënten met meerdere aandoeningen, bijvoorbeeld anorexia én autisme. ,,Dat gaat grote impact hebben.”

Op dit moment zijn er wachttijden voor klinische behandelingen, ambulante behandeling (waarbij je thuis blijft wonen) en ontbreekt een actueel overzicht van het therapie-aanbod. Terwijl het erg belangrijk is dat een patiënt snel de juiste behandeling krijgt op de juiste plek, zegt Van Furth. „Als een eetstoornis in een vroeg stadium wordt ontdekt, is de kans op volledige genezing groot. Als een kind drie of vijf maanden aan het afvallen is kun je het snel weer op een gezond gewicht hebben. Door goede samenwerking met ouders en kind.”

De moeder van het 19-jarige anorexiameisje, dat vanaf haar elfde een eetstoornis ontwikkelde, moest ’heel Nederland’ afbellen voor een behandelplek. „Ze was te complex. Niemand durfde het risico aan.” De afdeling waar ze nu is zegt dat ze ook daar weg moet. Ze is een gevaar voor zichzelf, het personeel kan het niet meer aan.

’Ik moet afvallen’

In de uitzending zegt het meisje: „Het is heel moeilijk, ik krijg nu 1,5 jaar sondevoeding. Maar het moet om mij in leven te houden. In mijn hoofd zit echt heel erg gewoon: ’Ik moet afvallen, ik moet afvallen. Ik moet echt afvallen’. Ik wil zo graag los, maar ik kan het gewoon niet veilig houden.”

„Ze heeft nog helemaal geen juiste behandeling gehad”, vindt haar moeder. „Wat ze doen is haar somatisch (lichamelijk) opknappen en verder niks. Zij moest eten en drinken, kreeg sondevoeding. De strijd in haar hoofd is er alleen maar heftiger van geworden. En door de fixatie is ze psychisch veel zieker gemaakt.”

Van Furth vertelt dat dwangvoeding ’alleen gebeurt als al het andere is geprobeerd’. ,,En zelfs dan ga je heel goed met de patiënt praten, met de ouders, je haalt er collega’s bij en je vraagt een second opinion aan om te kijken: is dit wijsheid?”

In een ’noodsituatie’ - iemand heeft bijvoorbeeld een heel lage bloedsuikerspiegel - kan besloten worden tot dwangbehandeling. De rechter moet daarvoor toestemming geven. Van Furth: ,,Dwangvoeding is op de korte termijn levensreddend. Je probeert het zo humaan mogelijk te doen.”

Het brein

,,De grote vraag is: wat gaan we daarna doen? Hoe ga je zorgen dat iemand blijvend gaat werken aan herstel? Dat is het ingewikkelde. Als iemand een hoger lichaamsgewicht heeft werkt het brein beter. Dat is de gedachte. Je hoopt dan dat iemand toegankelijker is voor behandeling. Maar dat weet je niet op voorhand.”

In Zembla vertellen ouders dat het in eetklinieken bergafwaarts ging met hun dochters. Ook Anouk was vatbaar voor de onderlinge competitie. „Als je wel at voelde je je zwak. Iedereen wilde elkaars gewicht weten.”

Nederland telt 28 instellingen voor eetstoornissen. Een kliniek biedt dagstructuur en begeleiding rond maaltijden en tussendoortjes. Volgens Van Furth zijn behandelaars voortdurend alert op het onderling vergelijken van gewicht, uiterlijk en eetgedrag. ,,Je helpt elkaar positief je doelen te halen.”

Hij zegt dat Nederland ’heel goede gespecialiseerde zorg biedt voor patiënten met eetstoornissen’. ,,En zelfs met heel goede zorg gaan er helaas kinderen dood aan heel ernstige ziekten zoals anorexia nervosa.”

Geobsedeerd door eten

Er bijtijds bij zijn is een must. ,,Het bijzondere aan anorexia nervosa is dat een meisje zich tijdens het afvallen dikker gaat voelen. Ze wordt helemaal geobsedeerd door eten, gewicht en uiterlijk. Die ziekte neemt het steeds meer over.”

De eerste signalen? ,,Het begint met minder snoepen, dan minder eten en vette dingen uitsluiten. En zo sluipt het slechte eetgedrag erin. Het is zo belangrijk dat ouders zeggen: ’Luister eens, je hoeft helemaal niet af te vallen’.”

Lees ook: Negentienjarige anorexiapatiënte al 1,5 jaar vastgebonden in bed met dwangvoeding [video]

Meer nieuws uit Metropool

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.