Bewegend Verleden: het omstreden eredoctoraat van Universiteit Leiden voor prinses Juliana, 1930 [video]

LEIDEN

Leidsch Dagblad en Erfgoed Leiden presenteren iedere maand een bijzonder historisch filmpje. Deze maand: de rijtour van prinses Juliana door Leiden in 1930.

Een prinses op bezoek! Daarvoor staan mensen in Leiden rijendik. Op 31 januari 1930 maakt Juliana een rijtour door de stad, vanaf de Stille Rijn naar het Academiegebouw. Daar wordt ze gefilmd door het Polygoon Journaal vanaf de overkant van het Rapenburg. De 16 mm-film hierboven (zonder geluid) is in het bezit van Erfgoed Leiden.

Juliana krijgt die dag het eredoctoraat in de letteren en wijsbegeerte van de eminente Leidse historicus en hoogleraar Johan Huizinga. Ze is de enige dat jaar die de speciale waardering krijgt, bedoeld voor ‘mensen die door hun handelen het motto van de Universiteit Leiden ('bolwerk van vrijheid') hoog houden’.

Bewegend Verleden: het omstreden eredoctoraat van Universiteit Leiden voor prinses Juliana, 1930 [video]

De tocht met de koets trekt honderden kijkers. Leidsch Dagblad pakt uit met een groot artikel op de voorpagina:

,,Wanneer er gedurende het bijna driejarig verblijf van Prinses Juliana ooit een gelegenheid is geweest, waarbij haar groote populariteit bij de Leidsche burgerij duidelijk tot uiting is gekomen, dan is het wel geweest bij haar eere-promotie tot doctor aan onze al-oude Universiteit.”

Pagina 5 van de krant wordt geheel gevuld met foto’s.

Juliana start in september 1927 met haar studie in Leiden. Ze is dan achttien jaar. De start van haar studie gaat niet vanzelf. Juliana heeft namelijk niet een vereist middelbareschooldiploma. Ze heeft thuis onderwijs gekregen. Haar moeder Wilhelmina ziet het aanvankelijk ook niet zitten dat haar dochter iets gaat doen met ‘wetenschap’, maar gaat overstag.

Juliana volgt een verkorte studie in Leiden. Het examen mag ze niet doen omdat ze geen middelbareschooldiploma heeft, maar tentamens zijn toegestaan. Tijdens haar studie legt ze slechts drie tentamens af (volkerenrecht, fenomenologie der godsdiensten en moderne literatuurwetenschap).

,,Hoe ongewoon Juliana’s studentenbestaan in veel opzichten ook was, ze beleefde het als de eerste en enige episode in haar leven waarin ze ongeremd ‘gewoon’ kon doen”, schrijft HP De Tijd over haar tijd in Leiden.

Bewegend Verleden: het omstreden eredoctoraat van Universiteit Leiden voor prinses Juliana, 1930 [video]

De afsluiting van het studentenbestaan met een eredoctoraat doet stof opwaaien in de wetenschappelijke wereld. Zelfs koningin Emma vraagt zich af of ze de erepromotie wel verdiend heeft: ,,Heeft mijn kleindochter Juliana nu werkelijk zo had gestudeerd dat zij een dergelijk eervol einde van haar studie heeft verdiend?”

De Utrechtse hoogleraar in oude geschiedenis H. Bolkestein, internationaal gewaardeerd, komt openlijk in verzet tegen het eredoctoraat van Juliana. Hij schrijft een snijdende kritiek in de Socialistische Gids van maart 1930, met als titel: Een ‘koningspad’ naar de wetenschap?

,,De verleening van den hoogsten wetenschappelijken graad, dien een universiteit te vergeven heeft, aan een twintigjarige studente, om geen andere duidelijke reden dan dat zij afstamt van den stichter der instelling, getuigt van een gebrek aan eerbied voor de wetenschap.”

(Eerdere afleveringen van Bewegend Verleden vind je hier)

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.