Premium

Talitha van der Spek wil beoordeeld worden op wie ze is

Talitha van der Spek wil beoordeeld worden op wie ze is
Talitha van der Spek.
© Foto Hans Hijmering

In de verhalenserie ’Levenslijn’ vertellen smaakmakers over ijkpunten in hun bestaan. Vandaag: zangeres Talitha van der Spek.

Bladmuziek slingert op de tafel, rekken met showkleding verlangen naar publiek. Welkom in de Amsterdamse oefenruimte van de choreografen Leine en Roebana. Hier repeteert zangeres Talitha van der Spek met musici en dansers. Er staat druk op, want alles moet klaar voor de nieuwe tournee.

Maar wacht, als ze een uur vroeger komt, heeft ze tijd voor een interview. Dan praat ze in alle rust over haar leven. Heldere stem, met een articulatie die oefening verraadt. Nee, dat uur is echt niet genoeg, want ze weegt haar woorden zorgvuldig. Net zoals ze de afslagen op haar levenspad weloverwogen kiest.

1975

Geboren in Culemborg. Ze is de oudste van het gezin, later volgden twee broers. Haar vader werkte als maatschappelijk werker, haar moeder als psycholoog. „Ik groeide op met popmuziek. Mijn ouders waren fans van de Rolling Stones. Als ik met mijn vader in de auto zat, draaiden we ook bandjes van Queen waar we dan een tweede en derde stem bij zongen. Maar op zondagochtend na de kerk, was er ruimte voor klassiek repertoire. Dan ging er een plaat op de draaitafel met ’De vier jaargetijden’ van Vivaldi.”

1987

Naar het gymnasium in Gouda. „Ik deed mee met muziekavonden en speelde in voorstellingen. Van mijn kleedgeld kocht ik een gitaar. Stiekem, natuurlijk. Maar mijn ouders waren niet boos. Ze hebben me altijd gesteund in mijn passie voor de muziek. En dat doen ze nog.”

1993

Ze maakt een reis van een paar maanden door Rusland en gaat naar de Vrije Hogeschool in Zeist. „Bij die opleiding kon ik mijn creativiteit kwijt. We deden daar veel muziekprojecten waardoor ik me heel breed oriënteerde. Een muziekdocent raadde me aan om muziekdocent te worden. Hij vond me geboren voor het vak.”

1995

Naar het conservatorium in Amsterdam. „Na het toelatingsexamen werd ik meteen aangenomen bij de docentenopleiding. Maar ik werd daar doodongelukkig. Ik vond het niet voldoende om kleuters via een klokkenspel vertrouwd te maken met klanken. Het ergste was dat het mijn creativiteit onderdrukte. Mijn ambitie om zelf muziek te maken, verdween naar de achtergrond. Ik maakte kennis met het werk van grote namen als Beethoven en Bach. Wat zij hadden gemaakt vond ik zó mooi, dat ik zelf niet meer durfde te schrijven. Want wat moest ik daar nog aan toevoegen? Het kwam erop neer dat ik alles wat ik belangrijk vond kwijtraakte. Daarom ben ik toen gestopt met het conservatorium.”

1997

„Als invulling van een tussenjaar had ik een baantje in de gehandicaptenzorg. Ik werkte daar tussen mensen met ernstige gedragsproblemen. Dat was heel leerzaam voor me. In die instelling woonde bijvoorbeeld een spastische vrouw die zwaar ongelukkig was. Het contact met haar was heel lastig, vooral omdat ze de hele dag zat te schreeuwen. Ze begreep geen taal, soms zat ik alleen maar naast haar en zong ik voor haar. Daar werd ze rustig van. Zo merkte ik dat er voor echt contact helemaal geen woorden nodig zijn.”

1998

Terug naar het conservatorium in Amsterdam waar ze zich inschrijft voor de hoofdvakken koordirectie en zang. „Uiteindelijk ontdekte ik dat ik me volledig op de zang moest focussen. Koren dirigeren kan altijd nog, dacht ik. Maar zingen moest ik meteen gaan doen, anders zou ik daarvoor te oud zijn.”

2007

Ze rondt haar zangstudie af en heeft meteen volop werk: rollen bij het Resident Artists Program van de Reisopera, een project bij De Nationale Opera en voorstellingen en concerten door het hele land. Was dat vanwege haar talent? Of haar inzet? „Bij het conservatorium zeiden ze dat het bij artiesten voor twintig procent om talent gaat en voor tachtig procent om het ambacht.”

2008

„Bij een concert in een Amsterdamse kerk zat een jongen in een zijbeuk, half achter een pilaar. Na afloop vertelde hij dat hij uit Duitsland kwam, dat hij Christian heette en dat hij net in Amsterdam zijn eigen bedrijf was begonnen als vioolbouwer. Het klikte. We zijn nog altijd samen.”

„Allebei hebben we een goed oor voor muziek, maar we verschillen ook sterk van elkaar. Ik ben geneigd om het leven te nemen zoals het is, maar hij ziet vaak beren op de weg en wil alles georganiseerd hebben. Zo wil hij bijvoorbeeld dat ons pensioen goed geregeld is, terwijl ik denk: dat zien we tegen die tijd wel weer. Wat natuurlijk ook knap naïef is.”

2010

Samen met Christian krijgt ze een zoon. Drie jaar later volgt hun tweede zoon. „Voor ik moeder werd, leverden twee van de drie audities me een rol op, maar na mijn eerste zwangerschap had ik ineens geen werk meer. De concurrentie in mijn vak is moordend. Het lastige is dat er veel vissen in die vijver zwemmen, dus je kansen zijn beperkt, als zangeres. En waar en wanneer er audities zijn, is vaak ook maar in een kleine kring bekend. Dat hoor je via via. Dus alleen als je al werk hebt.”

„Tegen mijn veertigste was ik auditie-moe. Ik had genoeg van die hele vleesmarkt waar je steeds weer door de keuring moet. Want iedere auditie haalde me uit mijn ritme: eerst was er de stress vooraf, en als ik werd afgewezen was ik uit mijn doen vanwege de teleurstelling. En als ik een rol kreeg, was ik uit balans vanwege de euforie. Ik werd er doodmoe van. Daarom ben ik een tijdje gestopt met audities. Ik pakte kleinschalige projecten op en ging zelf voorstellingen maken.”

„Het hele proces zette me ook aan het denken. Als je veel werk hebt, is het verleidelijk om je carrière als houvast te hebben. Maar als dat werk wegvalt, kijk je anders. Ik wilde niet langer beoordeeld worden op wat ik presteer, maar op wie ik ben.”

2013

Ze verhuist met haar gezin van Amsterdam naar Landsmeer. „Daar hebben we mazzel mee gehad. In Amsterdam woonden we in een huis dat gesloopt moest worden. Daardoor kwamen we in aanmerking voor een huurhuis in Landsmeer: een heerlijke plek. We hebben een tuin en alle ruimte. En als je een half uurtje fietst, zit je in hartje Amsterdam.”

„Het is druk als je twee kinderen én een man met een eigen bedrijf hebt. Als je dan ook nog beroepsmatig wilt zingen, zijn de dagen snel gevuld. Soms denk ik: hoe hou ik al die bordjes in de lucht? Gelukkig kan Christian vaak zijn eigen agenda regelen. En het is een zegen dat mijn ouders vaak kunnen en willen oppassen.”

2015

Haar kinderen gaan allebei naar school. „We herkennen steeds meer karaktertrekken van onszelf in ze. De jongste wil graag in zijn eentje dingen ondernemen. Daar herken ik Christian in. De oudste is emotioneel. Op school was hij lange tijd een beetje een buitenbeentje. Dat was ik ook. Ik hield ook niet van groepswerk. Ik wilde mijn eigen dingen doen.”

2018

Samen met kinderboekenauteur Ymkje Swart schrijft ze op muziek van Rossini een kinderopera rond het sprookje ’Assepoester’. Tenor Thomas de Bruijn en zij spelen alle rollen. „Assepoester is een boeiend personage. Eerst wordt ze gepest door haar stiefzussen, maar daarna gaat ze er toch met de droomprins vandoor. Zo laat ze zien hoe je vanuit een underdogpositie tóch sterk kunt worden. Maar we wilden dat het - anders dan bij het Disneyverhaal - niet om haar uiterlijk zou gaan. Dus hebben we dat muiltje vervangen door gele laarzen maatje 41.”

2019 (1)

Ze begint het jaar in mineur. Twijfel regeert. Twijfel over werk, over liefde, over de toekomst, over alles. „Ik zat in een crisis. In mijn hoofd belandde ik in een niemandsland waarbij alle grond onder mijn voeten wegviel. Alles wat ik voorheen tot mijn identiteit had gerekend, leek ineens zo zinloos. Ik moest mezelf opnieuw uitvinden. Goede gesprekken hielpen me weer in te zien wat de waarde is van mijn leven zoals het is. Ik leerde ook dat de vervulling van mijn verlangens niet van een ander moet komen, maar van mezelf.” „Het liet me inzien dat ik moet leren leven met pijn en eenzaamheid. En dat iedereen dat zo voelt, zo nu en dan. In die aanvaarding van onvolkomenheid, ligt de sleutel tot het nieuwe geluk en de intense liefde.”

2019 (2)

Ze danst en zingt in de voorstelling ’Solas’ van de choreografen Andrea Leine en Harijono Roebana. Met tien dansers, musici en zangers brengen ze een samenspel waarin muziek, tekst en dans samensmelten. De klanken van elektrische gitaar en luit worden vervlochten met zangstemmen. Klassieke muziek en repertoire van Elvis Presley vullen elkaar aan. „De titel verwijst naar het woord soelaas, waarin troost, verlichting, steun en oplossing verscholen liggen. Denk nou niet dat ons programma een oplossing laat zien voor de wereldproblemen, maar we bieden het publiek wel ruimte om zelf op prikkelende ideeën te komen.”

2040

Wat doet ze over een jaar of twintig? „De kans dat ik dan nog actief ben als zangeres is niet groot, er zit nu eenmaal een leeftijdsgrens aan de conditie van een stem. Ik denk dat ik dan zangles geef. Maar wat ik in mijn vak doe, doet er misschien niet zo veel toe. Het lijkt me het belangrijkste dat ik iets kan betekenen voor een ander.”

Meer nieuws uit Lifestyle

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.