Premium

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa
Het bedreigde paradijs van de familie Mooren, gezien vanaf de Wijde Aa. Links de monding van de Rijpweteringse Vaart.

Vlak na de oorlog figureerden ze in een rolprent vol Britse en Amerikaanse filmsterren. Nu lijken enkele tientallen bomen op de hoek van Wijde Aa en Rijpweteringse Vaart hun leven niet zeker. Het hoogheemraadschap van Rijnland wil ze kappen, tot verbijstering van de familie Mooren die hier woont. ,,Ze beschermen ons tegen de zuidwestenwind die zo tekeer kan gaan over de Wijde Aa. En ze maken dat het hier, ook bij zomerse drukte op het water, een paradijs is voor mens en dier.’’

Op kades en dijken horen geen bomen te staan, redeneert Rijnland. Vallen ze om, dan kunnen er gevaarlijke gaten ontstaan. De bewoners stellen daar tegenover dat de plek waarop de bomen staan nooit de status van waterkering had: „De Veenderdijk had die status.” Normaliter loopt die langs de vaart. Maar vlak voordat die uitmondt in de Wijde Aa, maakt de dijk een bocht. Het huis van de familie en dat van de buren passeert hij dus achterlangs. „Dit was vroeger ook een eiland”, weet Jetske, wijzend op de resten van een grotendeels gedempte sloot aan de boezemzijde van die dijk.

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa
Op deze kaart uit 1793 ligt Huis te Bancke nog op een eiland.
© Tekening uit collectie hoogheemraadschap van Rijnland

Toen het hoogheemraadschap in 2017 meldde de kade te willen ’herstellen’, hoorden de bewoners dat die ’minstens 23 jaar ervoor’ was verlegd naar de vaartkant. Het zou toen ook zijn opgenomen in de ’legger’, waarin zulke zaken staan opgetekend. ,,En daarvoor zat de kering jarenlang zowel aan de binnen- als aan de buitenzijde’’, legt een woordvoerster uit. Dat ze daar nooit van hebben gehoord, vinden de Rippers ’vrij absurd’: „Je moet wel rekenen dat het allemaal onze grond is.” Het is een argument dat op Facebook veel bijval oogst, maar niet bij Rijnland. ,,Wonen aan een waterkering heeft veel beperkingen, dat weet ook de familie Mooren’’, meldt de woordvoerster. En: ,,Waterveiligheid is een belangrijk gegeven in Nederland.’’ Wat de wijzigingen betreft liet een projectleider de bewoners weten dat het in Nederland nu eenmaal zo werkt dat een burger zich ’op de hoogte moet stellen via overheidskanalen’.

Maar wat stelde de gemeente - toen nog Alkemade - toen ze in 2008 toestemming vroegen voor de bouw van een grotere schuur, niet ver van de ’oude dijk’? ’Dat de werkzaamheden plaatsvinden in het boezemwater en/of gronden die als waterkering zijn aangemerkt. Het is mogelijk dat u de werken pas mag uitvoeren nadat daarvoor tevens een vergunning van het hoogheemraadschap is verleend.’ De gemeente, die een kaartje bijvoegde met een dijk die achter de schuur liep, leek dus niets van een wijziging te weten.

Dreigende lijnen

Maar goed, er leek nog van alles mogelijk toen in 2017 een projectleider op de zaak werd gezet. Zo meldde hij ’dat we open en eerlijk gaan proberen jullie te helpen de legger weer op de oude plek te krijgen’. Of dat ook gaat lukken, hangt volgens hem wel af van de ’inmetingen van beide locaties’. ’Zoals het er nu naar uit ziet, lijkt dit geen probleem.’ Er zouden ook ’genoeg argumenten zijn’ om de legger weer naar de oude locatie te verplaatsen. En de wensen van de bewoners wegen daarbij ’zwaar’.

Het inmeten leerde echter dat het zaakje hier veel meer moet worden opgehoogd dan bij de waterkant. Geen veertig tot vijftig centimeter, maar ruim tachtig centimeter bij de schuur en iets verderop zelfs 1 meter 30. En zo’n ophoging beperkt het gebruik van de schuur behoorlijk, heette het. Via dreigende rode lijnen op een foto van de schuur werd dat ook visueel gemaakt.

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa
Bert en Jetske Mooren op de plek waar de Veenderdijk overgaat in hun erf. Rechts de vergrote schuur.
© Foto LD

Hoewel dergelijke hoogtes ze ook na twee keer meten nog sterk lijken - ’maar ja hoe bewijs je dat het schap fout zit?’ - droegen familieleden wel een alternatief aan: het opschuiven van de dijk. Zeker op hun erf zou dat makkelijk kunnen. Dat is namelijk grotendeels opgetrokken uit betonplaten. Het asfalt dat ook hier lag loste namelijk op door de poep van de tussen stal en wei pendelende koeien. „In goed overleg met het toenmalige waterschap De Oude Venen hebben we dat asfalt vervangen en daar is ook toen aan meebetaald.’’

Het probleem zit volgens Rijnland in de bocht bij de buren, waar de dijk nog wel als zodanig herkenbaar is. Omdat de Veenderpolder een kleine drie meter lager ligt, moet er volgens het schap veel grond worden aangebracht om zo’n verschuiving mogelijk te maken. Ook zou het lang duren voordat alle grond ’veilig gezet’ is en lijken er allerlei extra maatregelen nodig. Want de schuur van de buurman moet natuurlijk geen schade oplopen en de ondergrond mag niet gaan vervormen.

Kuilen

Al met al concludeerde Rijnland dat het verplaatsen van de dijk ’geen optie’ is. De benodigde ophoging moet dus aan de waterkant gebeuren. Wat de bewoners betreft kan dat prima tussen de loofbomen in die hier staan: „Zoveel hoger hoeft het hier niet te worden. Je moet ook rekenen dat de wortels van de bomen voor extra stevigheid zorgen.” Het schap ziet bomen juist als een risico. Valt er eentje om dan ontstaat er een flinke ontgrondingskuil, is de redenering. En zo’n kuil, met een gemiddelde diepte van een meter en een doorsnede van vier meter, ’kan de waterkerende functie bedreigen’.

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa
De paaltjes geven het aan: het moet hier hoger.
© LD

Om aan de ’minimale eisen van waterveiligheid’ te kunnen voldoen lieten ze weten 5,5 meter kade vrij van bomen te willen hebben. ,,Wat minder is dan normaal’’, zo benadrukt een woordvoerster. Om voor dat doel ook zo’n 85 bomen te mogen kappen, mogen flora en fauna ter plekke alleen niet te bijzonder zijn.

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa
Het Huis te Bancke van de familie Mooren.
© Foto LD

Zelf vinden de Rippers het stukje aarde rond hun ’Huis te Bancke’ uniek. Jetske: „Er zijn merels, nijlganzen, spreeuwen, musjes en roodborstjes. En omdat het zo beschut is, wennen jonge eendjes hier aan water en omgeving. Ook zagen we laatst een ijsvogel. En onze kinderen spelen hier dat ze op ontdekkingstocht gaan in de rimboe. Of ze bouwen hutten, net als vader Bert en opa Thijs dat in hun jeugd deden. En dan alleen met takken die zijn afgevallen. Breken ze er eentje af, dan krijgen ze op hun sodemieter.”

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa
Lekker beschut aan de Wijde Aa.
© Foto LD

Hoe enthousiast de ingeschakelde deskundige tijdens een veldonderzoek in september ook deed over de rode meidoorn die Thijs aan echtgenote Jacqueline had gegeven met Moederdag, in zijn rapport meldde hij dat hier geen beschermde plantensoorten groeiden en ook de houtopstand of bomenrij niet uniek was. Van oevervegetatie was, gezien de afslag en ophoging van de oever met takkenbossen, ’nauwelijks sprake’.

Dilemma

Zeker, hij zag nijlganzen, koolmezen, spreeuwen, kievieten, staartmezen, Turkse tortels, een wilde eend en meerkoet. Maar die voorzag hij wel van het woord ’slechts’. Beschermd zijn die soorten immers niet. Een gesignaleerde buizerd was dat wel. Maar die zou uit weilanden in de buurt afkomstig zijn en geen binding hebben met de ’windsingel’. ’Aan bomen hangen wel een bosuil-kast en een steenuil-kast, maar van een steenuil hebben we geen aanwijzingen gevonden. Wel broedt er een kerkuil in de stal/boerderij.’

Al met al zou het kappen geen probleem zijn. Een uitzondering maakte de deskundige voor de vier bomen die hem erg geschikt leken als broedplaats voor vleermuizen. Om te zien of de dieren ze daarvoor ook gebruiken, zouden deze exemplaren wat langer in de gaten moeten worden gehouden.

Ook oordeelde hij dat, na het kappen van de benodigde bomen, voldoende ’opgaande beplanting’ overblijft dat als jacht-, voedsel- en schuilplaats kan dienen voor vogelsoorten als kerkuil en huismus. Bert Mooren ziet het anders: „Wat aan groen overblijft, kan de wind hier niet doorstaan. We zullen daardoor geen pan meer op het dak houden.’’ ,,Terwijl al dat kappen nergens voor nodig is”, weet Jetske. „Want we houden de bomen altijd heel goed in de gaten.”

Om de bewoners tegemoet te komen is een variant onderzocht waarin de dijk grotendeels achter de bomen wordt gelegd. Omdat die daar enkele decimeters hoger zou moeten worden dan aan de waterkant, zouden alsnog 48 bomen tegen de vlakte moeten. „Ook is de dijk dan nog maar een paar meter van het huis vandaan en komen we in een soort badkuip te zitten”, meldt Jetske. „Met een huis dat op koeienhuiden is gebouwd, is dat een risico dat we liever niet lopen.”

Dijkverhoging bedreigt paradijs van de familie Mooren aan de Wijde Aa
Ook hier witte stippen en witte paaltjes.
© foto LD

Nu ze het niet eens wordt met Rijnland, kan de familie een rechtszaak aanspannen tegen een gedwongen bomenkap. Ze voelt er weinig voor. Bert: „We hebben wel vaker dingetjes met Rijnland gehad, maar negen van de tien keer trek je aan het kortste eind.”

Maar wat dan? Niets doen, terwijl je weet dat wat altijd zo mooi was niet meer hetzelfde zal zijn? Nog maar eens ’The House of the seven hawks’ bekijken, de film waarvoor de buitenopnames hier zijn gemaakt? Hoe klein pa Thijs bij het draaien ook was, hij weet nog goed hoe zijn iets oudere zus een gebakje van de crew had gestolen. Of toch maar ingaan op het aanbod dat Rijnland deze week deed om de 85 bomen te herplanten rond het erf en bij de te kappen bomen een natuurvriendelijke oever te laten aanleggen?

,,Moeilijk’’, vindt Bert.

Dalen en ophogen

Omdat veenweidegebieden gemiddeld een centimeter per jaar dalen, hoogt Rijnland de kades en dijken eens in de dertig jaar met zeker dertig centimeter op.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.